Korytów (niem. Koritau; 1937–1945 Kartau) – wieś sołecka położona w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie KłodzkoWojewództwo dolnośląskie. Mapa administracyjna, 1:180 000, wyd. Plan, Wrocław 2010.. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Położenie geograficzne Korytów jest niewielką wsią położoną w południowo-zachodniej Polsce, w Sudetach, w zachodniej części Kotliny Kłodzkiej. Od Kłodzka, stolicy gminy i powiatu, jest oddalony o 4 km na północny zachód. Wieś na zachodzie graniczy z Ruszowicami, na północy z Piszkowicami i Gołogłowami, na wschodzie z Kłodzkiem, a na południu z Roszycami i MikowicamiKotlina Kłodzka. Mapa turystyczna, 1:100 000, wyd. Eko-Graf, Wrocław 1997..

Warunki naturalne Korytów jest niewielką wsią położoną w pobliżu Kłodzka. Zajmuje lekko falisty obszar na wysokości około 325–240 m n.p.m. rozcięty przez Roszycki Potok i niewielkie prawe dopływy Ścinawki. Otoczenie wsi stanowią użytki rolne położone na bardzo dobrych glebach lessowych. W okolicy nie ma lasów, a jest jedynie dawny park pałacowy o powierzchni ok. 4,6 ha, w którym rośnie sporo starych drzew, głównie buków, dębów, grabów, świerków oraz sosen zwyczajnych i wejmutek. Park jest obecnie zdziczały. W 2018 roku dla zabytkowego parku pałacowego została opracowana przez Łukasza Przybylaka szczegółowa inwentaryzacja drzewostanu wraz z analizą historyczną i programem gospodarki drzewostanem.

W okolicy osady występuje jaspisSłownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 244..

Według danych z 2008 r. wieś zajmowała obszar 2,33 km², co stanowiło 0,92% powierzchni gminy KłodzkoDane Urzędu Gminy Kłodzko z 31 grudnia 2007 r..

Demografia Ludność Korytowa na przestrzeni stuleci kształtowała się w następujący sposóbDane na podstawie: F. W. Zimmermann, Beyträge zur Beschreibung von Schlesien, Bd. 1-13, Brieg 1783-1796; Roczniki statystyczne województwa wrocławskiego (1950-1975), roczniki statystyczne województwa wałbrzyskiego (1975-1998), powszechnych spisów ludności i urzędu gminy wiejskiej Kłodzko:

Korytów jest niewielką wsią. Najwięcej ludzi zamieszkiwało w niej w czasach dwudziestolecia międzywojennego. Po wojnie wieś wyludniała się mimo korzystnych warunków glebowo-klimatycznych oraz bliskiego położenia Kłodzka.

Historia Korytów należy do najstarszych wsi w okolicy Kłodzka. Powstał w okresie przedlokacyjnym, prawdopodobnie jako typowa słowiańska owalnica, przekształcona z czasem w wielodrożnicę. Nigdy nie było tu kościoła, a mieszkańcy początkowo należeli do parafii w KłodzkuK. Bartkiewicz, Dzieje ziemi kłodzkiej w wiekach średnich, Wrocław 1977, s. 20.. Już w 1291 r. król czeski Wacław II nadał dziesięcinę z Korytowa kościołowi w Kłodzku. W XIV istniało tu wolne sędziostwoJ. Kögler, Die Chroniken der Grafschaft Glatz, nowe wydanie: D. Pohl, część 3, s. 149.. W 1376 r. wymieniony był sędzia Jacob Lywstein (Liebstein), który posiadał swoje dobra w okolicach Korytowa. W 1399 właścicielem wsi był Rembold Ratold (Donig von Zdanic). Sędziostwo istniało także wiek później, ale osada stanowiła wówczas lenno zamku kłodzkiego. Okresowo wchodziła także w skład dóbr Hannsa von Tschetterwanga. W końcu XV w. był posiadacz części państwa karpieńskiego – Jacob Stancko, wielokrotnie pojawiający się w dokumentach z lat 1487–1496. W 1499 r. w związku z dobrami, obejmującymi też Korytów wymieniany był Hans von HaugwitzJ. Kögler, Die Chroniken der Grafschaft Glatz, op. cit., s. 150.. + Struktura powierzchni (2008)Dane Urzędu Gminy Kłodzko na 31 grudnia 2007 r. Rodzaj Powierzchnia (ha) % użytki rolne 205 87,98% tereny zamieszkane 14 6,01% lasy 14 6,01% Powierzchnia wsi (Σ) 233 100% + Lata i nazwyDaty wzmianek o miejscowości i oficjalne nazwy według źródełF. Volkmer, W. Hohaus, Geschichtsquellen der Grafschaft Glatz, t. I-V. Habelschwerdt 1883-1928; mapa hrabstwa kłodzkiego z XVIII w.; Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 243-244. 1291 Choritowe 1319 Choritaw 1376 Koritau 1404 Cororaw 1413 Korothow 1416 Korotauwern 1487 Karntaw 1488 Korytau 1493 Korytaw 1495 Coritow 1496 Kharitaw 1499 Corythaw 1549 Korithaw 1747 Coritau 1816 Koritau 1933 Kartau 1945 Korytów Wieś nie była nigdy duża, ponieważ w okolicy znajdują się inne równie stare osady, wobec czego brakowało większego areału pól. W 1653 r. w Korytowie znajdowało się 16 gospodarstw. Na początku XVIII w. we wsi wzniesiono pałac, chociaż sama osada wchodziła w skład większych posiadłości magnackich, należących do czołowych ziemian w hrabstwie kłodzkim. W 1747 r. jego właścicielem był hrabia von Hartig. Mieszkało tu 4 kmieci, 13 zagrodników oraz chałupników. W 1765 r. właścicielem pałacu i wsi był radca handlowy Genedl. Majątek był oszacowany na ok. 13 tys. talarów, a mieszkało w nim 4 kmieci, 9 zagrodników i 7 chałupników, w tym 2 rzemieślników. Z kolei w 1782 r. Korytów należał do hr. Antona von Haugwitz. Oprócz pałacu wieś liczyła 24 domy, a mieszkało w niej 16 zagrodników i chałupników, w tym 4 rzemieślników. Jak widać wieś prawie nie rozwijała sięJ. Kögler, Die Chroniken der Grafschaft Glatz, op. cit., s. 151-154..

W kolejnych latach właściciele często się zmieniali, i tak w 1825 r. był nim Franz Meese, a w 1840 r. Franz Kahlert. Dopiero wówczas wieś nieco rozwinęła się, ponieważ liczyła 30 budynków. Znajdował się tu pałac, folwark i 2 gorzelnie. W folwarku trzymano 590 merynosów, a wśród mieszkańców było 14 tkaczy chałupników, tkających bawełnę. Wieś posiada ładne położenie i interesujące zabytki, ale nigdy nie stała się miejscowością częściej odwiedzaną przez turystów. Wynikało to z jego położenia w najniższej części Kotliny Kłodzkiej, w sąsiedztwie miasta.

Na przełomie XVIII i XIX w. właścicielem Słupca był Anton hr. Pilati von Tassul zu Daxberg (1775–1843), żonaty od 1812 z Szarlottą von Studnitz (1791–1846). Małżeństwo miało synów: Oskara Pilatiego (1817–1894), Maxa (1819–1875) i Karola Józefa (1825–1901) zmarłego w Korytowie, żonatego w Pradze (1859) z Henriettą bar. Hildprandt von und zu Ottenhausen (1840–1921), który kupił w 1856 Korytów. Małżeństwo miało sześcioro dzieci: Oskara Karola (ur. w 1860, w Korytowie) właściciela Słupca, Adelajdę (ur. w 1861, w Korytowie), Rudolfa Oskara Karola Hugo (ur. w 1863, w Korytowie), właściciela tej wsi, żonatego w 1898 z Alice von Schaffgotsch (ur. 1874) Karola Oskara (ur. w 1864, w Korytowie), właściciela Słupca, żonatego w 1899 z Marią von Schaffgotsch, siostrą Alice Eleonorę (ur. w 1868, w Korytowie), Gabrielę (ur. w 1875, w Korytowie).

Płyty nagrobne Pilatich znajdują się przy kościele w Słupcu.

W 1933 r. zmieniono nazwę wsi na mniej słowiańską w brzmieniu. Podczas II wojny światowej we wsi mieścił się niewielki obóz pracy przymusowej, w którym przebywali robotnicy polscy, przywiezieni głównie z województwa kieleckiego, a zatrudnieni w folwarkuSłownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 244..

Po 1945 r. Korytów pozostał niewielką wsią rolniczą. W pałacu i zabudowaniach gospodarczych ulokowano Państwowe Gospodarstwo Rolne, które doprowadziło obiekt do ruiny. Wieś nie posiada wyraźnych perspektyw rozwojowych i przechodzi regres, który przybrał na sile po przemianach ustrojowo-gospodarczych po 1989 r.

Pałac został wykupiony przez Małgorzatę i Michała Adamczewskich, którzy starają się o jego modernizację oraz organizują na jego terenie festyny dla okolicznych mieszkańców.

Zabytki

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są obiekty: zespół pałacowy, z XVIII w., przebudowany w drugiej połowie XIX w: park pałacŁuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, ss. 187-190

inne zabytki: barokowa figura św. Jana Chrzciciela z 1726 r., z ozdobnymi kartuszami herbowymi na postumencie, stoi przy wjeździe do parku Druga figura stoi koło domu mieszkalnego w pobliżu bramy gospodarczej pałacu pręgierz kamienny, wzniesiony w 1712 r., jeden z piękniejszych, zwieńczony chorągiewką z wykutą datą. Został zniszczony w latach 60. XX w., w niewyjaśnionych okolicznościach, stał kiedyś na skraju parku, koło pawilonu handlowegoSłownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 245. cała zabudowa osady koncentruje się w pobliżu dwóch ulic przebiegających przez wieś. Zachowało się tutaj kilkanaście domów mieszkalnych i budynków gospodarczych, głównie murowanych oraz kilka drewnianych z XIX w. i początku XX w.

Edukacja i kultura Tutejsze dzieci w wieku 6-13 lat uczęszczają do szkoły podstawowej w Bierkowicach. Młodzież w wieku 13-16 lat pobiera naukę na poziomie gimnazjalnym w Gimnazjum Gminnym im. Władysława Reymonta w Kłodzku, a następnie w większości kształci się w szkołach średnich na terenie wspomnianego KłodzkaDane Wydziału Oświaty Urzędu Gminy Kłodzko..

Większość mieszkańców Korytowa jest wyznania katolickiego. Należą oni do parafii katolickiej św. Jana Chrzciciela w Piszkowicach, utworzonej w XIV w., wchodzącej w skład dekanatu kłodzkiego, należącego do diecezji świdnickiej. Jej proboszczem jest ks. Jan Władysław KwiatkowskiDane Świdnickiej Kurii Biskupiej na marzec 2010 r..

Administracja Korytów po zakończeniu II wojny światowej znalazł się w granicach Polski. Wszedł w skład województwa wrocławskiego, powiatu kłodzkiego i gminy Kłodzko. Po likwidacji gmin w 1954 r. i powołaniu w ich miejsce gromad Korytów znalazł się w gromadzie Bierkowice. Po zmianach w administracji terenowej w latach 70. XX w. osada weszła ponownie w skład gminy Kłodzko i województwa wałbrzyskiego.

Ostatnia zmiana miała miejsce w 1990 r., kiedy to na terenie gminy utworzono sołectwa jako jednostki pomocniczego podziału administracyjnego, którego jedna z siedzib znalazła się w KorytowieNa terenie gminy Kłodzko funkcjonuje obecnie 35 sołectw, w tym w omawianym Korytowie.. Na jego czele stoi sołtys, jako jednoosobowy organ władzy wykonawczej.

Mieszkańcy wsi wybierają do Rady Gminy dwóch radnych co 4 lata, tworząc wspólny okręg wyborczy z Mikowicami, Roszycami, Ruszowicami, Piszkowicami, Gorzuchowem, Kamieńcem, Bierkowicami, Gołogłowami, Święckiem i ŁącznąInformacja na stronie PKW dotycząca wyborów samorządowych w 2006 r., (dostęp: 03.04.2010).

Infrastruktura Transport Korytów leży na uboczu ważnych szlaków komunikacyjnych ziemi kłodzkiej. Przez wieś przebiega lokalna droga z Kłodzka do Kamieńca. Komunikację autobusową zapewnia PKS Kłodzko. W samej wsi znajduje się przystanek autobusowy. Najbliższa stacja kolejowa znajduje się w BierkowicachZiemia Kłodzka. Mapa turystyczna, 1:100 000, wyd. Eko-Graf, Wrocław 2004..

Bezpieczeństwo W zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz innych miejscowych zagrożeń – Korytów podlega rejonowi działania Powiatowej Straży Pożarnej oraz Komendzie Powiatowej Policji w Kłodzku. Funkcję dzielnicowego pełni mł. asp. Krzysztof Pinkiewicz z ósmego rejonu służbowego. Podstawową opiekę medyczną zapewnia Zespół Opieki Zdrowotnej w Kłodzku.

Gospodarka Korytów jest wsią rolniczą, jednak znajduje się tu tylko 12 gospodarstw rolnych oraz POHZ z Piszkowic. Z pracy w rolnictwie utrzymywało się w 1978 r. ok. 48% ludności czynnej zawodowo, natomiast 10 lat później aż 93%, chociaż o połowę zmalała przez ten okres liczba gospodarstw. Część mieszkańców pracuje w sąsiednim Kłodzku i innych miejscowościach. Wieś pozbawiona jest zaplecza handlowo-usługowego.

Zobacz też Korytów Korytowo

Przypisy

Bibliografia Kögler, J., Die Chroniken der Grafschaft Glatz, nowe wydanie: D. Pohl, część 3, s. 149-155. Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994. Perzyński M., Gminy wiejskiej Kłodzko skarby i osobliwości. Przewodnik dla dociekliwych, Wrocław 2001. Verlag Aktion Ost-West e.V., Das Glatzer Land, , s. 59–60.

Linki zewnętrzne

Historia Amtsbezirks Schloßhübel (po niemiecku)

Kategoria:Korytów Kategoria:Kotlina Kłodzka