Kłosów (do 1945 , Clossow) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Mieszkowice, nad rzeką Kurzycą. Według danych z 2010 liczyła 217 mieszkańców.

Miejscowość znajdowała się od ok. 1250 na terytorium Nowej Marchii, od 1. połowy XIV w. do 2. połowy XVIII w. należała do rodu von Mörner, następnie do domeny państwowej w Czelinie. Od 1945 leży w granicach Polski.

W miejscowości znajduje się kościół z 1. połowy XIV w., z drewnianą wieżą z 2. połowy XIX w. oraz zespół folwarczny z bezstylowym dworem z 1. połowy XIX w.

Typ i układ przestrzenny Zabudowa wsi ma formę przestrzenną wielodrożnicy, z czytelnym pierwotnym założeniem ulicowym; wyraźny podział na część chłopską (wschodnia) i folwarczną (zachodnia), przy czym zespół dworsko-parkowy zorientowany jest do głównego układu ulicowego. Pozostałości krajobrazowego parku naturalistycznego, założonego w 2. połowie XIX w. (powierzchnia 2 ha) znajdują się między dworem a podwórzem gospodarczym; częściowo wycięty, polana zamieniona na boisko.

W obrębie wsi ulicowej zachowały się w pełni wykształcone, zwarte pierzeje. Dominantę architektoniczną stanowi kościół posadowiony na kilkumetrowym wzniesieniu pośrodku wsi. Po zachodniej stronie Kurzycy leży kolonia mieszkalna złożona z murowanych lub glinobitych czworaków, wzniesionych na przełomie XIX/XX w. Przy drodze do Czelina zaś położona jest kolonia mieszkalna złożona z kilku zagród, powstała w latach 20. XX w.; dawna zagroda młyńska w południowej części wsi została zburzona. W odległości 2 km na wschód od Kłosowa znajduje się niewielka kolonia o charakterze rolniczym, założona pod koniec lat 20. XX w. w formie ulicówki o kształcie litery „T”.

Nazwa Nazwa miejscowości może pochodzić od: wyrazu kłos nazwy osobowej Kłos(z), z sufiksem -ów

Nazwa na przestrzeni wieków: Glossow 1337; Clossow 1351; Closse 1382; Klossow 1490; Clossow 1826

Niektóre źródła niepoprawnie identyfikują z Kłosowem nazwę Closnitz, wymienianą w dokumencie templariuszy z 31 grudnia 1262, w którym Jan i Otton z dynastii askańskiej zawierają ugodę z Widekindem (Widekinusem), mistrzem templariuszy w Niemczech i krajach słowiańskich, na mocy którego templariusze w zamian za zrzeczenie się praw do miejscowości leżących przy drodze do Gorzowa (oppidum – prawdopodobnie przedlokacyjna osada targowa pod Kostrzynem, Kłośnica (Closnitz), Warniki, Dąbroszyn, Pudignowe i Witnica) oraz dóbr komandorii w Myśliborzu, otrzymują potwierdzenie posiadania komandorii chwarszczańskiej wraz z dziesięcioma wsiami (Bogusław, Carkzowe?, Cychry, Dargomyśl, Dębno, Gudzisz, Krześnica, Nyvik?, Oborzany, Sarbinowo). Jest to wieś Kłośnica (niem. Lagardesmühlen), dziś w granicach Kostrzyna; Kłośnica nie występuje już w źródłach po 1262, brak jej w szczegółowo opracowanej Księdze czynszów z 1375 oraz spisie z 1417.

thumb|250px|Kościół pw. Matki Bożej Królowej Korony Polskiej thumb|250px|Okolice Kłosowa, mapa z 1895 Historia VIII-poł. X w. – na obszarze w widłach Odry i dolnej Warty krzyżują się prądy osadnicze z Wielkopolski, Pomorza i ziemi lubuskiej (Dolnych Łużyc). Brak wśród historyków zgody co do przynależności plemiennej tego terytorium, zatem za częścią badaczy przyjmuje się, iż wpływ plemienia Lubuszan sięgał na północy do Myśliborza, po czym w kierunku Pomorza znajdowały się tereny zamieszkane przez plemię Pyrzyczan. Mieszkańcy zajmowali się głównie gospodarką rolniczo-hodowlaną. 960–972 – książę Mieszko I opanowuje tereny nadodrzańskie, obejmujące obręb późniejszej kasztelani cedyńskiej, ziemię kiniecką i kostrzyńską 1005 (lub 1007) – Polska traci zwierzchność nad Pomorzem, w tym również nad terytorium w widłach Odry i dolnej Warty. 1112–1116 – w wyniku wyprawy Bolesława Krzywoustego, Pomorze Zachodnie uznaje zwierzchność lenną Polski Pocz. XIII w. – obszar na północ od linii Noteci-dolnej Warty i zachód od Gwdy w dorzeczu Myśli, Drawy, środkowej Iny, stanowi część składową księstwa pomorskiego; w niewyjaśnionych okolicznościach zostaje przejęty przez księcia wielkopolskiego Władysława Laskonogiego, a następnie jego bratanka, Władysława Odonica 1250 – margrabiowie brandenburscy z dynastii Askańczyków rozpoczynają ekspansję na wschód od Odry; z zajmowanych kolejno obszarów powstaje z czasem Nowa Marchia Przed? 1298-1320 – Kłosów, Czelin i Wicin prawdopodobnie stanowią lenno Henninga I Mörner; być może ok. 1300 były już dwie linie von Mörnerów – kłosowska i czelińska 1320–1323 – po wygaśnięciu dynastii askańskiej, Nowa Marchia przejściowo przechodzi we władanie książąt pomorskich 1323 – władzę w Nowej Marchii obejmują Wittelsbachowie Przed 1337 – wybudowano kościół 1337 – wzmianka w księdze ziemskiej margrabiego brandenburskiego Ludwika Starszego pod nazwą Glossow, w ziemi mieszkowickiej: Glossow LXIIII, dos IIII, Ecclesia I, Mornern pro seruitio X mansos, pactus VI solidos, taberna soluit X solidos. Nota, quod Morneren habent molendinum nouiter constructum – wieś liczy 64 łany, wolne od ciężarów podatkowych są 4 łany parafialne (dos), kościół (Ecclesia) uposażony jest 1 łanem, lennikami zobowiązanymi do służby konnej są von Mörnerowie posiadający 10 łanów, pakt (pactus) płacony rycerstwu przez chłopów wynosi 6 szylingów (solidos), opłata karczmy (taberna) wynosi 10 szylingów. Mörnerowie posiadają nowo wybudowany młyn. 1371 – kościół w Kłosowie wymieniany jako parafialny 1402-1454/55 – ziemie Nowej Marchii pod rządami zakonu krzyżackiego 1493 – parafia w Kłosowie zostaje połączona z wikariatem Mieszkowic Około 1520 – Ludwik Mörner z Kłosowa łączy posiadłości w Kłosowie i Czelinie, zakładając nowożytną linię rodu 1535-1571 – za rządów Jana kostrzyńskiego Nowa Marchia staje się niezależnym państwem w ramach Świętego Cesarstwa Rzymskiego 1538 – margrabia Jan kostrzyński oficjalnie wprowadza na terenie Nowej Marchii luteranizm jako religię obowiązującą 1608 – ⅓ wsi należy do Christopha von Flans; następnie zostaje odkupiona przez pułkownika Bernda Joachima von Mörner 1652 – część wsi zostaje sprzedana szwedzkiemu naczelnikowi Johanowi von Essen (1611-1661) za 6800 talarów; 6 lutego 1640 ożenił się z Engel Hedvig von Mörner, córką Antona von Mörner z Kłosowa i Czelina

1701 – powstanie Królestwa Prus 1715 – cała wieś jest z powrotem w posiadaniu dwóch rodzin von Mörner 1775 wieś posiada Erdmann Kreuzwendedich von Mörner kościół staje się filią Czelina 2.10.1788 – majątek Kłosów kupuje od von Mörnerów Skarb Państwa pruskiego i tworzy następnie domenę państwową (Amt Klossow) 1802 – domena Kłosów zostaje przyłączona do domeny Czelin (Amt Zellin) 1806–1807 – Nowa Marchia pod okupacją wojsk napoleońskich; na mocy traktatu w Tylży w dniu 12.07.1807 wojska francuskie opuszczają terytorium państwa pruskiego z wyjątkiem niektórych ważniejszych twierdz, pod warunkiem spłaty bądź zabezpieczenia nałożonej na Prusy kontrybucji wojennej. 1807-1811 – reformy gospodarcze Steina – Hardenberga dotyczące zniesienia poddaństwa chłopów w Prusach (najpierw w królewszczyznach, następnie w dobrach prywatnych); w zamian za uwłaszczenie dziedzic otrzymywał od chłopa odszkodowanie pieniężne, w postaci robocizny w określonym czasie lub części ziemi, przy czym to nie mogło przekroczyć połowy gospodarstwa chłopskiego 1815-1818 – reformy administracyjne Prus zmieniają strukturę Nowej Marchii; wieś należy do powiatu Chojna, w rejencji frankfurckiej, w prowincji brandenburskiej 1816 – obowiązek uwłaszczenia chłopów w Prusach ograniczono do gospodarstw sprzężajnych, tj. posiadających co najmniej dwa zwierzęta pociągowe (konie lub woły) 1850 – uwłaszczenie chłopów w Prusach rozszerzono na wszystkie gospodarstwa chłopskie, aczkolwiek do tego czasu wielu chłopów zostało przez panów usuniętych z ziemi lub zbankrutowało 1871-1918 – Nowa Marchia w ramach zjednoczonej Drugiej Rzeszy Niemieckiej 1935 – zadłużony majątek domeny liczący 3000 mórg zostaje rozparcelowany na wiele części-osiedli (niem. Siedlung), a ziemia przekazana rolnikom 04.02.1945 – zajęcie wsi przez 5 Armię 1 Frontu Białoruskiego 01.09.1945 – rozpoczęcie roku w szkole podstawowej; nauczyciele: Aleksander Braczkowski, Stanisław Krumplewski Po 1945 – napływ przymusowych polskich wysiedleńców z Kresów Wschodnich, głównie z województw lwowskiego, wileńskiego, w następnych latach z centralnej Polski 1954 – w wyniku ogólnopolskiej zmiany podziału administracyjnego wieś należała i była siedzibą gromady Kłosów 1957 – zniesiono gromadę Kłosów i Zielin, utworzono gromadę Mieszkowice 1975–1998 – miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego

+ Przyległości Kłosowa w XIX / XX w.Niemiecka nazwa Obiekt Położenie Polska nazwa Ludność w 1852Moorhaus osada 3,5 km na płd.-zach. Smogorze 5Muschan osada 5,5 km na płd.-zach. Muszana 4Radehof osada 3,5 km na płd.-zach. Radów 10

+ Właściciele KłosowaImię i nazwisko Lata von Mörner przed? 1298-1788 Christoph von Flans⅓ wsi 1608-1625? von Essenczęść wsi 1652-1669? Vinzelberg 1723 państwo pruskiepaństwo niemieckie 1788-1935

Ludność Liczba ludności w ostatnich 3 wiekach (wieś i majątek):

Organizacje i instytucje Ochotnicza straż pożarna Ludowy Zespół Sportowy Zjednoczeni Kurzycko-Kłosów; siedziba w Kurzycku Siedziba Leśnictwa (Nadleśnictwo Dębno)

Atrakcje turystyczne Kościół pw. Matki Bożej Królowej Korony Polskiej – zbudowany w 1. poł. XIV w., z drewnianą wieżą z 2. poł. XIX w. oraz kruchtą z 1725; wewnątrz znajduje się drewniany strop oraz ołtarz z XVIII w. z dwoma kolumnami korynckimi i rzeźbionym ornamentem liścia akantu. Zespół folwarczny – zbudowany w 1. połowie XIX - początku XX w., obecnie zatarta kompozycja przestrzenna, obiekty podzielone między kilku właścicieli: niezagospodarowany bezstylowy dwór rządcy domeny z 1. połowy XIX w. (parterowy budynek przykryty dachem naczółkowym, wzniesiony na miejscu siedziby Mörnerów z XVII w.; zachowały się fragmenty piwnic z typowymi dla renesansu sklepieniami kolebkowymi z lunetami; mieściła się tu szkoła podstawowa od 1945), gorzelnia z 1890 (nadal funkcjonuje), budynki gospodarcze zmieniły częściowo pierwotną funkcję. Park dworski o charakterze krajobrazowo-naturalistycznym, został założony w 1. poł. XIX w. Szachulcowe chałupy z zachowaną częściowo XIX-wieczną stolarką Kapliczka przydrożna przy skarpie kościelnej – dawny pomnik ku czci mieszkańców wsi poległych w I wojnie światowej Pomnik przyrody – dąb szypułkowy o obwodzie 330 cm, rośnie przy dworze w zespole folwarcznym

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Kłosów (województwo zachodniopomorskie)