Kraszewice (niem. Kraszewice, 1943-45 Schöngrunden) – wieś w południowej części województwa wielkopolskiego, w powiecie ostrzeszowskim, w gminie Kraszewice.

Położenie Miejscowość położona w Kotlinie Grabowskiej, nad Łużycą, prawym dopływem Prosny, w odległości 7 kilometrów od Grabowa nad Prosną. Historycznie wieś znajduje się na ziemi wieluńskiej.

Części wsi +Integralne części wsi Kraszewice SIMC Nazwa Rodzaj0201595 Jajaki część wsi0201543 Piaski część wsi0201566 Podkuźnica część wsi0201572 Podlas część wsi0201603 Podrenta część wsi0201550 Poduchowne część wsi

Historia Kraszewice, wzmiankowane od XIII wieku, były wsią królewską wchodzącą w skład starostwa grabowskiego. W czasach nowożytnych w miejscowości rozwijało się bartnictwo, wyrób piwa i spirytusu oraz pozyskiwanie drewna w okolicznych lasach, przerabianego w tartakach wodnych napędzanych okolicznymi strugami. Do początku XIX wieku we wsi istniała huta żelaza wytapianego z rudy darniowej, pozyskiwanej z okolicznych łąk. Od 1754, na mocy przywileju króla Augusta III, Kraszewice stały się samodzielnym wójtostwem z własnym folwarkiem, a także browarem, młynem i karczmą. W XVIII wieku dwukrotnie dochodziło do wybuchu buntów chłopów, co doprowadziło do oczynszowania chłopów w 1792 rokuHistoria, Strona internetowa Kraszewic.

W wyniku ustaleń kongresu wiedeńskiego wieś znalazła się w Królestwie Kongresowym, stając się miejscowością nadgraniczną. W 1918 weszła w skład odrodzonej II Rzeczypospolitej. Z tej okazji w 1920 mieszkańcy posadzili na placu przed kościołem Dąb Wolności. W okresie międzywojennym wieś znacznie się rozwinęła, a podczas II wojny światowej wchodziła w skład Kraju Warty. W trakcie wojny miejscowa ludność była wysiedlana i wywożona do Niemiec, a działalność szkoły została zawieszona. W 1942 roku Niemcy utworzyli w Kraszewicach żydowski obóz pracy.

Do 1953 miejscowość była siedzibą gminy Skrzynki w ówczesnym województwie łódzkim. W 1954 Kraszewice znalazły się w obszarze powiatu ostrzeszowskiego. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kraszewice.

W związku z reformą administracyjną z 1973, przywracającą w Polsce gminy, nie utworzono gminy Kraszewice, a sama miejscowość znalazła się w obszarze gminy Grabów nad Prosną. Dopiero 1 stycznia 1984 wydzielono odrębną gminę z siedzibą w Kraszewicach.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Zabytki Pierwszy kościół katolicki w Kraszewicach ufundowany został w 1641. Obecnie istniejący neogotycki kościół parafialny pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła został wybudowany w latach 1882–1888. Barokowe wyposażenie wnętrza pochodzi z poprzedniej świątyni z 1787. Na placu przed kościołem znajduje się zasadzony w 1920 Dąb Wolności oraz pomnik upamiętniający Józefa Piłsudskiego. Na cmentarzu istnieje nagrobek uczestnika powstania styczniowego.

We wsi rośnie ponad 900-letni cis pospolity (pomnik przyrody). Ma ok. 260 cm obwodu w pierśnicy i 10 m wysokości. Jego pień uległ pęknięciu – z końcem lat 80. XX w. poddano go zabiegom konserwacyjnym i zabezpieczającym przed rozłamaniem.

Oświata W Kraszewicach funkcjonują Żłobek i Publiczne Przedszkole oraz Szkoła Podstawowa im. Mariana Falskiego. Do 2017 istniało też Gimnazjum im. Polskich Olimpijczyków. Od 1949 we wsi działa Gminna Biblioteka Publiczna.

Ludzie związani z Kraszewicami

Z gminą Kraszewice związany jest Jerzy Krzywaźnia – nauczyciel, historyk i regionalista, autor bloga Szkice historyczne, poświęconego dziejom miejscowości regionu. Działał na rzecz upamiętniania postaci ważnych dla regionu, publikując artykuły i materiały historyczne związane z Kraszewicami i okolicami600 lat Kuźnicy Grabowskiej 1423-2023, Urząd Gminy Kraszewice i Muzeum Elementarza im. prof. Mariana Falskiego w Kuźnicy Grabowskiej, Kuźnica Grabowska 2023, s.10. W Kraszewicach urodził się historyk i onomasta prof. Jerzy Nalepa, który jest autorem projektu herbu Kraszewic przyjętego uchwałą władz gminy 29 kwietnia 1994. Jego ojciec Leon Nalepa był wieloletnim kierownikiem szkoly w Kraszewicach. Rok 2025 ustanowiono Rokiem Pamięci Leona Nalepy w Gminie Kraszewice. Z miejscowością związany jest Sługa Boży ks. kpt. rez. Franciszek Strugała, proboszcz parafii w Kraszewicach w latach 1938–1942, zamordowany w obozie koncentracyjnym w Dachau. W Kraszewicach rok 2022 został dedykowany jego postaci, w 80. rocznicę śmierci. W Kraszewicach mieszkała w okresie jego studiów rodzina Jerzego Różyckiego, słynnego kryptologa. Jego ojciec prowadził w tym czasie w Kraszewicach aptekę. Jerzy Różycki został 14 grudnia 2021 upamiętniony ławeczką.

Przypisy Rozporządzenie o zmianie nazw miejscowości w Kraju Warty z dnia 18 maja 1943. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (). GUS. Rejestr TERYT. . Żłobek i Publiczne Przedszkole w Kraszewicach. Szkoła Podstawowa im. Mariana Falskiego w Kraszewicach. Gimnazjum im. Polskich Olimpijczyków w Kraszewicach. Biogram ks. Franciszka Strugały, Ordynariat Polowy WP.

Linki zewnętrzne

Mapy Kraszewic w zbiorach biblioteki Polona Kraszewice w Słowniku historyczno-geograficznym ziem polskich w średniowieczu Magdalena Jeziorna, Jerzy Krzywaźnia, Świątynia pełna znaków – przewodnik po kościele w Kraszewicach, Rojów 2025, s.90 (dostęp 2025-12-07) Szkice historyczne - Jerzy Krzywaźnia - blog o historii regionu

Kategoria:Wsie tenuty grabowskiej Kategoria:Kraszewice (gmina) Kategoria:Powiat ostrzeszowski Kategoria:Województwo wielkopolskie