Kruzy () – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Kolno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. Wieś znajduje się w historycznym regionie Warmia.

W przeszłości wieś znajdowała się na terenie powiatu reszelskiego, a później powiatu biskupieckiego

Historia Wieś założona została w roku 1374 na prawie chełmińskim jako wieś służebna. Wieś lokowana była na 60 włókach, w tym 6 włók dla sołtysa z dziesięcioletnim okresem wolnizny. Zniszczona została całkowicie w czasie wojny polsko krzyżackiej 1519-1521. Biskup warmiński Stanisław Hozjusz 4 czerwca 1568 sprzedał wieś Piotrowi Zawadzkiemu za 2400 grzywien. Nabywca miał prawo połowu ryb w jeziorze Tejstymy, a później w Pisie. Posiadał także przywilej związany z bartnictwem. Część wsi przekształcona została w folwark. Później wieś przeszła w ręce jezuitów z Reszla. Własność jezuicką potwierdził 1 września 1639 biskup Mikołaj Szyszkowski.

W roku 1783 we wsi wymieniany był folwark i młyn.

Obecnie jest to wieś o zwartej zabudowie o czytelnym układzie przestrzennym, dawna ulicówka.

W roku 1985 we wsi powstała Ochotnicza Straż Pożarna, a przy niej świetlica wiejska, której budynek wyremontowana w 2010 roku.

Od 17 stycznia 2011 roku młodzież ze wsi może uczęszczać na zajęcia prowadzone we Wiejskim Centrum Kultury.

Szkoła Podstawowa W 1966 roku w Kruzach wybudowano Szkołę Podstawową. W 1978 roku z powodu małej ilości dzieci, szkołę zlikwidowano. Uczniowie zaczęli uczęszczać do Szkoły Podstawowej w Bęsi, a od 1 września 1999. gimnazjalistów ze wsi dowożono do Zespołu Szkół w Kolnie.

W 1980 w budynku dawnej szkoły założono Publiczny Specjalny Katolicki Ośrodek Edukacyjno-Wychowawczy w Kruzach dla niepełnosprawnych dzieci i młodzieży.

Połączenie komunikacyjne. Przez wieś przechodzą dwie drogi: lokalna Górowo-Tejstymy, polna Biskupiec-Kolno.

Sąsiednie sołectwa Górowo Tejstymy

Demografia W 1783 we wsi było 35 budynków mieszkalnych. Liczba mieszkańców: w roku 1820 – 258 osób, w 1848 – 384, 1939 – 531 w 2003 – 249.

Zobacz też Kruzy

Przypisy

Bibliografia Biskupiec z dziejów miasta i powiatu, Pojezierze, Olsztyn, 1969. (s. 167)

Linki zewnętrzne rys historyczny Kruz

Kategoria:Kolno (gmina w województwie warmińsko-mazurskim)