Karol Grzesik, ps. „Hauke” (ur. 30 maja 1890 w Siedliskach, zm. w maju 1940 w Kijowie) – polski polityk działający na Górnym Śląsku, poseł na Sejm RP II i III kadencji, marszałek Sejmu Śląskiego IV kadencji (1935–1939), prezydent Chorzowa, kapitan rezerwy artylerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Franciszka i Albiny z domu Kocur. Ukończył gimnazjum prywatne w Gliwicach w 1907, od 1908 uczył się w Gimnazjum św. Macieja we Wrocławiu. Zdał maturę w 1914 eksternistycznie w Schwedt. Odbył dwa semestry studiów teologicznych i dwa studiów prawa (1918) na uniwersytetach we Wrocławiu i Krakowie.

Podczas I wojny światowej w stopniu podporucznika służył w 54 pułku artylerii polowej w szeregach Armii Cesarstwa Niemieckiego. Wstąpił do Związku Młodzieży Polskiej „Zet” i od stycznia 1919 do Polskiej Organizacji Wojskowej, a po utworzeniu Dowództwa Głównego POW Górnego Śląska w lipcu 1919 został szefem referatu artylerii, potem instruktorem IV Okręgu Gliwickiego i komendantem III Okręgu (Prudnik, Racibórz, Koźle).

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości wstąpił do Wojska Polskiego. Brał udział w I powstaniu śląskim (od września do października 1919 był więziony w Katowicach i Raciborzu) oraz w II powstaniu śląskim (jako komendant II sotni w Gliwicach w stopniu kapitana). Od grudnia 1920 adiutant i przedstawiciel Polski w Komendzie Głównej Policji Plebiscytowej (Abstimmungspolizei Oberschlesien) w Opolu. Od kwietnia do czerwca 1921 był szefem Głównego Inspektoratu Dowództwa Obrony Plebiscytowej i dowództwa Grupy Operacyjnej „Wschód” w III powstaniu śląskim. 2 czerwca 1921 ogłosił się naczelnym wodzem powstania, za co został aresztowany na rozkaz Wojciecha Korfantego i postawiony przed sądem polowym (potem sprawa została umorzona). Był współpracownikiem Związku Byłych Powstańców i Związku Powstańców Śląskich (był prezesem tej drugiej organizacji od 1923 do 1925). Został awansowany do stopnia kapitana artylerii ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. W 1923, 1924 był oficerem rezerwowym 6 pułku artylerii polowej w Krakowie. W 1934 jako kapitan rezerwy był przydzielony do Oficerskiej Kadry Okręgowej nr V jako oficer po ukończeniu 40. roku życia i pozostawał wówczas w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Królewska Huta.

Od 1926 był naczelnikiem gminy Wielkie Hajduki. Od 1927 należał do Związku Naprawy Rzeczypospolitej, w 1928 współorganizował Narodowo-Chrześcijańskie Zjednoczenie Pracy (górnośląski odpowiednik BBWR). Pełnił mandat posła na Sejm RP II (1928-1930) i III (1930-1935) kadencji. W obu przypadkach był wybierany w okręgu nr 28 w Królewskiej Hucie (od 1934 Chorzów) z listy BBWR. Od 1935 do 1939 był marszałkiem Sejmu Śląskiego IV kadencji reprezentujący Narodowo-Chrześcijańskie Zjednoczenie Pracy. Od 1936 był prezydentem Chorzowa.

W 1930 organizator Generalnej Federacji Pracy i prezes jej wydziału na Górnym Śląsku, od 1937 przywódca Zjednoczonych Związków Zawodowych w Polsce, od 1938 jeden z dwóch wiceprezesów Zjednoczenia Polskich Związków Zawodowych. W 1936 był członkiem założycielem Towarzystwa Popierania Wyższych Studiów Nauk Społeczno-Gospodarczych. Od 1937 do 1939 prezes górnośląskiego okręgu OZN. Członek rad nadzorczych wielu przedsiębiorstw, m.in. Wspólnoty Interesów Górniczo-Hutniczych.

Przed wybuchem II wojny światowej został umieszczony przez Niemców w Sonderfahndungsbuch Polen – specjalnej księdze gończej. Wyjechał do Lublina, następnie do Lwowa. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 na terenach wschodnich II Rzeczypospolitej został aresztowany przez sowietów. Wiosną 1940 funkcjonariusze NKWD zamordowali go na Ukrainie. Ofiary tej zbrodni grzebane były w bezimiennych mogiłach zbiorowych w Bykowni, gdzie 21 września 2012 został oficjalnie otwarty Polski Cmentarz Wojenny w Kijowie-Bykowni. Jego nazwisko figuruje na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej opublikowanej w 1994 (został wymieniony na liście wywózkowej 56-3/76 z maja 1940, oznaczony numerem 661).

Karol Grzesik był kawalerem. Jego siostrzenicą jest śpiewaczka Krystyna Szostek-Radkowa'Tadeusz Kijonka, Harmonia – rzecz o Krystynie Szostek-Radkowej, esej w pięciopłytowym albumie Krystyna Szostek-Radkowa. Mezzosopran, Polskie Radio (2006)..

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7558 – 27 czerwca 1922 Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (28 grudnia 1936) „za zasługi na polu pracy narodowej i społecznej”. Krzyż Niepodległości z Mieczami (6 czerwca 1931) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Złota Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej I stopnia Krzyż Żelazny II klasy (Cesarstwo Niemieckie) Order św. Sawy (Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców)

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej kampania wrześniowa

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Karol Grzesik, Internetowy Polski Słownik Biograficzny [dostęp 2022-04-06]. https://www.chorzow-mbp.sowa.pl/index.php?KatID=2&typ=repl&plnk=q__Karol+Grzesik&sort=byscore (Publikacje nt. Karola Grzesika w: Bibliografii Chorzowa, hasło: Karol Grzesik)

Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Polskiej „Zet” Kategoria:Działacze środowisk kombatanckich Kategoria:Kapitanowie artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Brzeźnicą Kategoria:Marszałkowie i wicemarszałkowie Sejmu Śląskiego Kategoria:Naczelnicy gmin wiejskich II Rzeczypospolitej Kategoria:Politycy Narodowo-Chrześcijańskiego Zjednoczenia Pracy Kategoria:Posłowie na Sejm Śląski IV kadencji (1935–1945) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką Honorową Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej I stopnia Kategoria:Oficerowie II Rzeczypospolitej w powstaniach śląskich Kategoria:Osoby umieszczone w Sonderfahndungsbuch Polen Kategoria:Polacy odznaczeni niemieckim Krzyżem Żelaznym Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem św. Sawy Kategoria:Polacy – oficerowie armii Cesarstwa Niemieckiego Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej Kategoria:Politycy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem Kategoria:Politycy Związku Naprawy Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy związkowcy Kategoria:Posłowie na Sejm II kadencji (1928–1930) Kategoria:Posłowie na Sejm III kadencji (1930–1935) Kategoria:Posłowie na Sejm II Rzeczypospolitej (województwo śląskie) Kategoria:Prezydenci Chorzowa Kategoria:Przewodniczący Okręgów Obozu Zjednoczenia Narodowego Kategoria:Uczestnicy I powstania śląskiego Kategoria:Uczestnicy II powstania śląskiego Kategoria:Uczestnicy III powstania śląskiego Kategoria:Zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej Kategoria:Urodzeni w 1890 Kategoria:Zmarli w 1940