Łąka – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminie Trzebownisko. Ma status sołectwa.

We wsi działa Stowarzyszenie „Wszyscy Razem”, Ludowy Klub Sportowy oraz Zgromadzenie Sióstr Opatrzności Bożej.

Prywatna wieś szlachecka, położona w województwie ruskim, w 1739 roku należała wraz z folwarkiem do klucza Łąka LubomirskichAdam Homecki, Rozwój terytorialny latyfundium Lubomirskich (starszej gałęzi rodu) w latach 1581–1754, w: Studia Historyczne, rok V, zeszyt 3 (58), 1972, s. 436.. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Miejscowość jest siedzibą parafii św. Onufrego, należącej do dekanatu Rzeszów Północ, diecezja rzeszowska.

Integralne części wsi + Integralne części wsi Łąka SIMC Nazwa Rodzaj0664326 Na Polu część wsi0664332 Spiny część wsi0664349 Zagrody część wsi0664355 Zagumnie część wsi0664361 Zaprzyrwie część wsi

Historia Wieś Łąka leży na równinie między starym a nowym łożyskiem Wisłoka, w odległości ok. dziesięciu kilometrów od Rzeszowa. Pierwotną nazwę wsi Łanka, później Łąka, przyniosły mnogie i rozległe łąki, wdzierające się w rozległe lasy dębowe, znajdujące się niegdyś na tych terenach. Według zapisków, na terenie obecnej Łąki, król Kazimierz Wielki posiadał bogatą stadninę konną. Domy dozorców królewskiej stadniny stanowiły początek w rozwoju wsi.

W ciągu wieków, Łąka przeszła kilka groźnych napadów. Dwukrotnie napadli na nią Tatarzy (w 1512 oraz w oktawę Bożego Ciała 1524), a w roku 1646 na Łąkę napadli Kozacy. Ponadto w dzieje wsi wpisała się pierwsza i druga wojna światowa, powodzie oraz pożary (m.in. pożar, który w 1911 roku pochłonął pół wioski).

Dziedzice Początkowo Łąka należała do dóbr królewskich. W 1354 roku, za oddanie i usługi ojczyźnie, została nadana na własność Janowi Rzeszowskiemu. Z rąk Rzeszowskich, w 1528 roku, Łąka przeszła w posiadanie Pileckich, panów na Łańcucie. Po wymarciu męskiego rodu Pileckich, majątek Łącki i inne dobra odziedziczyli Lubomirscy. Po bezpotomnej śmierci Stanisława Lubomirskiego, Łąka dostała się w posiadanie jego siostry, Józefy Marii Lubomirskiej, żony księcia Pawła Sanguszki, marszałka wielkiego Księstwa Litewskiego. Około roku 1778, od Józefa Sanguszki, Łąkę nabył Aleksander Morski. Po jego śmierci, wieś przeszła na własność Zofii Czosnowskiej. Jej złe rządy sprawiły jednak, że Łąka i sąsiednie wsie przeszły w 1835 roku pod rządy Potockich z Łańcuta. Mimo tego, że Potoccy przejęli Łąkę w nieładzie i ruinie, udało im się sprawić, że wieś zakwitła na nowo. Okres (przybliż.)WłaścicielTytuły i urzędy Sposób nabycia / przejęcia / uwagi do 1354 Kazimierz III Wielki Król Polski Własność królewska (stadnina królewska) 1354 → Jan Pakosławic rycerz, protoplasta rodu Rzeszowskich Nadanie królewskie XIV–XVI w. potomkowie Jana Pakosławica (ród Rzeszowskich) kasztelanowie rzeszowscy Dziedziczenie rodowe od 1528 Jan Pilecki z Łańcuta (ród Pileckich h. Leliwa) kasztelan lwowski, wojewoda ruski Przejęcie dóbr rzeszowskich w drodze koligacji 1582–1603 Krzysztof Kostka ze Stangenbergu i Anna z Pileckich kasztelan sądecki Małżeństwo; fundacja pałacu w Łące 1604–1631 Łukasz Opaliński (1581–1654) i Anna z Pileckich marszałek nadworny koronny Drugie małżeństwo Anny z Pileckich 1631–1640 Władysław Dominik Zasławski-Ostrogski wojewoda kijowski, hetman polny koronny Dziedziczenie w linii Ostrogskich 1640–1649 Stanisław Lubomirski (wojewoda krakowski) wojewoda krakowski Koligacje małżeńskie (Ostrogscy–Lubomirscy) 1649–1677 Aleksander Michał Lubomirski koniuszy wielki koronny, wojewoda krakowski Dziedziczenie po Stanisławie Lubomirskim 1677–1702 Józef Karol Lubomirski marszałek wielki koronny Dziedziczenie po Aleksandrze Michale 1702–1732 Józef Lubomirski wojewoda czernihowski Dziedziczenie po Józefie Karolu po 1732 Paweł Karol Sanguszko marszałek wielki litewski, VII ordynat ostrogski Małżeństwo z Marianną z Lubomirskich; fundacja kościoła 1750–1775 Janusz Aleksander Sanguszko marszałek nadw. litewski, VIII ordynat ostrogski Dziedziczenie po Pawle Karolu 1775–1781 Józef Paulin Sanguszko marszałek wielki litewski Dziedziczenie; sprzedaż klucza łąckiego 1778–1825 Aleksander Morski podkomorzy przemyski Zakup klucza łąckiego od Sanguszków po 1825 Zofia Czosnowska (po mężu Oborska) z Potockich szlachta galicyjska Dziedziczenie po Aleksandrze i Ignacym Morskim od 1835 Alfred Wojciech Potocki I ordynat łańcucki Zakup klucza łąckiego; włączenie do ordynacji łańcuckiej 1862–1889 Alfred Józef Potocki II ordynat łańcucki, premier Austrii Dziedziczenie po Alfredzie Wojciechu 1889–1915 Roman Potocki III ordynat łańcucki Dziedziczenie po Alfredzie Józefie 1915–1944 Alfred Antoni Potocki IV, ostatni ordynat łańcucki Dziedziczenie po Romanie; konfiskata dóbr po II woj. świat.Alina Bosak, Łącki spichlerz, data odczytu: 2025-09-02.

Zabytki Kościół Pierwszy kościół Pierwszy kościół w Łące wystawił w 1409 roku Jan Feliks Rzeszowski. Kościół ten, pod wezwaniem św. Marcina był zbudowany z drewna i posiadał trzy ołtarze (ołtarz główny z obrazem św. Marcina). W 1624 roku na wieś napadli Tatarzy i zrabowali świątynię. Kościół jednak ocalał i przetrwał do roku 1694.

thumb|Kościół pw. św. Onufrego w Łące Drugi kościół Drugim kościołem w Łące była pierwotna kaplica szpitalna pw. św. Jadwigi, wystawiona w 1635 roku przez Teofilę księżną Ostrogską. W latach 1694–1748 kaplica ta służyła mieszkańcom Łąki, jako kościół parafialny. Trzeci kościół Trzecią świątynią we wsi Łąka jest kościół pw. św. Onufrego, wybudowany w latach 1742-1748, przez księcia Pawła Sanguszkę. Konsekracji tego obiektu dokonał biskup Sierakowski dnia 26 maja 1748 roku. Kościół zbudowany został w stylu późnobarokowym. Wewnątrz kościoła znajduje się pięć ołtarzy bocznych. W ołtarzu głównym widnieje obraz olejny, pędzla włoskiego malarza, przedstawiający Komunię św. Onufrego.

Pałac thumb|Pałac łącki Pałac Lubomirskich, który stoi na skraju wsi, ma swoją wiekową przeszłość. Przekazywany przez spadkobierców z pokolenia na pokolenie, jest najstarszym budynkiem, zachowanym w bardzo dobrym stanie do dziś. Fundatorem obiektu był Krzysztof Kostka, który w latach 1582–1603 był właścicielem wsi. Z pierwszych zapisków wiadomo, że w roku 1686, w kaplicy tego pałacu odbył się ślub Szymona Łozińskiego i Teresy Zamięckiej. Za czasów Potockich, przekształcono pałac na fabrykę wyrobów sukiennych, jednak trwało to bardzo krótko. Zofia, córka Alfreda hrabiego Potockiego, późniejsza księżna Dietrichstein, w roku 1854 oddała część swojego wiana na utworzenie w budynku łąckiego pałacu zakładu dla osieroconych dziewczątPiotr Smotryś, 100 lat OSP w Łące 1923-2023, s. 8–9..

Od roku 1957, w łąckim pałacu mieści się Dom Pomocy Społecznej dla dzieci niepełnosprawnych, prowadzony przez siostry Opatrzności Bożej. Ponadto od roku 2006, siostry te prowadzą na terenie wsi także Katolicką Placówkę Opiekuńczo-Wychowawczą, która mieści się w pobliżu DPS, w dawnych zabudowaniach gospodarczych pałacu.

Łąka dziś Obecnie wieś jest w pełni zmodernizowana. Na jej terenie działają instytucje oraz obiekty ułatwiające życie nie tylko mieszkańcom Łąki, ale całej gminy Trzebownisko. Ogromny udział w ich powstaniu miał wicemarszałek Senatu I i II kadencji, a jednocześnie mieszkaniec Łąki, Józef Ślisz.

Szkoły Najstarszą szkołą w Łące była szkoła ludowa jednoklasowa, która swoją działalność rozpoczęła w roku szkolnym 1881/82. Po kilku latach przekształcono ją na szkołę 2-klasową. Długoletnim nauczycielem był w tej szkole Jan Tatkowski. W późniejszych latach szkołę rozbudowano i nauczanie przekształcono w 7-klasowe. W 1968 roku wprowadzono w szkołach nauczanie 8-klasowe.

W 1992 roku rozpoczęto w Łące budowę nowoczesnej szkoły, którą oddano do użytku 1 września 1995 roku. Poświęcenia obiektu dokonał ks. Kazimierz Górny biskup rzeszowski, dnia 11 listopada 1995 roku.

Obecnie w Zespole Szkół w Łące znajduje się 14 klasopracowni, 2 sale komputerowe z dostępem do sieci Internet, biblioteka, sala gimnastyczna, kuchnia wraz ze stołówką oraz oddział zerówki i przedszkola.

Ochotnicza Straż Pożarna Po dwóch wielkich pożarach, jakie miały miejsce we wsi w latach 1890 i 1904, wójt Jan Bałanda zakupił pierwszy sprzęt pożarniczy – trzy pompy ręczne. W 1923 roku, z inicjatywy miejscowego organisty, Michała Pieniążka, została założona Ochotnicza Straż Pożarna w Łące. W 1935 roku wzniesiono budynek, który do roku 1969 służył jako remiza. W 1969 roku do użytku oddano nowy budynek z garażem i świetlicą. Duże zaangażowanie w kierowaniu jednostką wykazał wtedy druh Józef Moskwa.

W 1973 roku, jednostce OSP w Łące przekazano pierwszy samochód Żuk, zaś w roku 1989 wóz bojowy Jelcz. W tym roku (21 maja) miało miejsce także otwarcie Domu Strażaka w Łące po dobudowaniu dwóch boksów garażowych, a nad nimi świetlicy strażackiej.

22 czerwca 2008 roku obchodzono uroczystość 85-lecia istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej w Łące. Tego dnia jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w Łące otrzymała trzy nowe wozy bojowe: Tatra, Star-Man, Gazela.

W 2023 roku z okazji uroczystości 100-lecia OSP w Łące, Piotr Smotryś na 210 stronach opisał historię stulecia OSP w ŁącePortal trzebowisko.pl. 100 lat Ochotniczej Straży Pożarnej w Łące 1923 – 2023

Spółdzielnia Telekomunikacyjna „WIST” Spółdzielnia ta jest niezależnym operatorem sieci telekomunikacyjnej na terenie gmin: Głogów Małopolski, Kamień, Krasne, Sokołów Małopolski i Trzebownisko. Aktualnie obsługuje ona ponad 7000 abonentów telefonicznych. Spółdzielnia „WIST” świadczy również usługi internetowe.

Inne ważne obiekty na terenie Łąki drukarnia INDYGO Sp. z o.o.; dwie nowoczesne piekarnie; bank; urząd pocztowy; oczyszczalnia ścieków, oddana do użytku w 1994 roku (prócz Łąki korzystają z niej sąsiadujące wioski: Łukawiec, Terliczka, Palikówka i Trzebownisko); Sylveco.

Przypisy Raport o stanie gminy Trzebownisko. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 6 Strona gminy, solectwa

Bibliografia Puchalski W., Drobne dzieje Łąki, Kraków 1892

Kategoria:Wsie Lubomirskich herbu Szreniawa bez Krzyża Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo ruskie) Kategoria:Wsie w powiecie rzeszowskim