Łukowa – wieś w gminie Lisia Góra, w powiecie tarnowskim (woj. małopolskie).

Położenie Łukowa położona jest na małym wzniesieniu (259 m n.p.m.) w odległości około 10 km na północ od Tarnowa. Od wschodu sąsiaduje ze wsią Kobierzyn i Śmigno od południa ze Śmignem i Pawęzowem, od zachodu ze wsią Łęg Tarnowski i od północy z Laskówką Chorąską. Okolica jest pagórkowata, pocięta małymi wąwozami. Od strony zachodniej znajduje się rozległa dolina rzeki Dunajec, również od tej strony płynie Żabnica. Od północnej strony płynie potok Koźmiejówka. Przez wieś przebiega droga powiatowa w kierunkach Lisia Góra – Łęg Tarnowski.

W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Łukowa, po jej zniesieniu w gromadzie Łęg Tarnowski. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

+Integralne części wsi Łukowa SIMC Nazwa Rodzaj 0822481 Polany część wsi

Zabytki Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. Kościół pw. Matki Bożej Bolesnej; park miejski.

Infrastruktura Szkoła podstawowa; przedszkole; OSP; klub sportowy Łukovia; kościół parafialny.

Religia W 1925 roku w Łukowej powstała rzymskokatolicka parafia Matki Bożej Bolesnej.

Historia Początki osadnictwa na terenie dzisiejszej wsi Łukowa sięgają najprawdopodobniej XIV wieku. Pierwsza pisana wzmianka o miejscowości pochodzi z 1402 roku i dotyczy Heleny, żony Mikołaja (opisanego jako olim heredissa de Łukowa). W 1415 roku Jan z Tarnowa, wojewoda krakowski, ufundował kaplicę wraz z ołtarzem w kolegiacie w Tarnowie i uposażył jej prebendariusza dochodami z Łukowej. Wieś nie przeszła jednak na własność kolegiaty – prawa zwierzchnie i własność nad tymi dobrami zachował ród Tarnowskich. W 1440 roku w miejscowości funkcjonował folwark należący do kolegiaty tarnowskiej. W 1536 roku, w okresie tzw. „złotego wieku” pod rządami hetmana Jana Tarnowskiego, wieś weszła w skład nowo utworzonego hrabstwa tarnowskiego. Z inicjatywy hetmana dzieci z Łukowej zyskały dostęp do edukacji w szkole parafialnej w sąsiedniej Lisiej Górze, do której obwodu wieś przynależała aż do 1850 roku. Po wygaśnięciu tarnowskiej linii Leliwitów, dobra ziemskie przeszły w 1656 roku we władanie Lubomirskich. W XIX wieku i w pierwszej połowie XX wieku struktura własności majątku ziemskiego w Łukowej, obejmującego około 150 hektarów (pola uprawne, lasek, folwark, cegielnia oraz dwór), regularnie się zmieniała: W 1853 roku wieś wraz z folwarkiem od Władysława Wojciechowskiego odkupiła Wiktoria z Świderskich Dobrzyńska wraz z mężem Antonim. W 1888 roku majątek w spadku przejęła ich córka, Helena Męcińska. Kolejną właścicielką była Róża Bobrowska (córka Heleny i Józefa Męcińskich). Ostatnimi prywatnymi właścicielami dóbr przed końcem II wojny światowej byli Józefa z Ziemińskich de Laveaux oraz Jan de Laveaux. W czasie II wojny światowej na terenie wsi rozwijał się ruch oporu. Mieszkańcy Łukowej i sąsiedniego Kobierzyna współtworyli placówkę Związku Walki Zbrojnej, przekształconą w 14 lutego 1942 roku w Armię Krajową (placówka „Ligia”), realizując zadania sabotażowe i wywiadowcze. Po zakończeniu działań wojennych, 10 lipca 1945 roku, na mocy dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (PKWN) o reformie rolnej, majątek de Laveaux został znacjonalizowany i przeszedł na własność Skarbu Państwa. Klasycystyczny budynek dworski zaadaptowano początkowo na siedzibę urzędu gminy, a następnie na szkołę podstawową.

Przypisy

* Kategoria:Wsie w powiecie tarnowskim