mały|Ruiny zamku krzyżackiego w Radzyniu Chełmińskim, jedno z miejsc akcji filmu thumb|Krzyż templariuszy na murze zamku w Radzyniu Chełmińskim, wykonany na potrzeby serialu thumb|Zamek w Malborku, jedno z miejsc akcji filmu thumb|Kościół w Okoninie, filmowym Kortumowie thumb|VW Schwimmwagen Samochodzik i templariusze – polski czarno-biały, pięcioodcinkowy serial telewizyjny dla młodzieży, zrealizowany w roku 1971 na podstawie powieści Zbigniewa Nienackiego Pan Samochodzik i templariusze.
Pan Samochodzik, w którego postać wciela się Stanisław Mikulski – historyk sztuki i detektyw amator oraz posiadacz niezwykłego samochodu-amfibii, poszukuje ukrytych skarbów templariuszy. Dużą pomoc okazują mu zaprzyjaźnieni harcerze.
Fabuła Prasa ujawnia, że skarby gromadzone przez templariuszy, rycerzy zakonnych, mogły trafić do Polski. Pan Samochodzik i jego młodzi pomocnicy, harcerze o przezwiskach „Sokole Oko”, „Wiewiórka” i „Wilhelm Tell” wyruszają samochodem Pana Samochodzika, kierując się na Pojezierze Suwalskie. Chcą odnaleźć skarb, zanim dotrą do niego „dzicy” poszukiwacze skarbów. Ich obawy sprawdzają się, coraz więcej osób poszukuje skarbu templariuszy.
Poszukiwania na pojezierzu nie przynoszą żadnych rezultatów. Być może skarb został zdeponowany Krzyżakom. Pan Samochodzik z harcerzami udają się więc do Malborka, dawnej stolicy zakonu krzyżackiego. Znów bez rezultatu. Ruszają z powrotem na Suwalszczyznę, gdzie penetrują niebezpieczne podziemia średniowiecznego zamku. Po wydostaniu się z podziemnego labiryntu Pan Samochodzik wreszcie dociera do skarbu.
Lista odcinków Po przygodę Fałszywy brodacz Tajemnica Bahometa Podziemny labirynt Skarb templariuszy
Obsada Stanisław Mikulski − Tomasz – Pan Samochodzik Roman Mosior − harcerz „Sokole Oko” Stefan Niemierowski − harcerz „Doktorek” Tomasz Samosionek − harcerz „Długi Ozór” Grażyna Marzec − Iwona Ewa Szykulska − Karen Tadeusz Gwiazdowski − kapitan Petersen, ojciec Karen Michał Szewczyk − Michał, polski kuzyn Petersena Lech Ordon − Lucjusz (odcinki 1–3) Danuta Szaflarska − żona Lucjusza (odcinki 1–3) Roman Sykała − poszukiwacz skarbów (odcinki 1 i 2) Zygmunt Apostoł − żeglarz (odcinki 1 i 2) Jan Tesarz − brodacz (odcinki 1 i 2) Alina Janowska − przewodniczka po zamku w Malborku (odcinek 3) Irena Skwierczyńska − gospodyni księdza (odcinki 4 i 5) Seweryn Butrym − ksiądz proboszcz (odcinek 4) Stanisław Milski − kościelny (odcinek 4) Jan Suzin − dziennikarz przeprowadzający wywiad z brodaczem (odcinek 1) Krzysztof Stroiński − chłopak pożyczający kostiumy w muzeum (odcinek 3) Zdzisław Szymański − strażnik muzeum w Malborku (odcinek 3) Tadeusz Kosudarski − milicjant (odcinki 4 i 5)
Plenery i produkcja Główne plany serialu zlokalizowano w okolicach Radzynia Chełmińskiego oraz Malborka. Ostatnie dwa odcinki – z gotyckim kościółkiem – realizowane były także w Okoninie koło Grudziądza. W Radzyniu Chełmińskim znajdują się ruiny zamku krzyżackiego, jednego z największych w państwie Zakonu. W ruinach tych bohaterowie serialu poszukiwali tajemnych znaków templariuszy prowadzących do legendarnego skarbu. Do niedawna jeden z takich znaków, wykonany w trakcie realizacji filmu, widoczny był na murze zamkowym. Na terenie radzyńskiego zamku znajdują się także piwnice, które zostały wykorzystane przez ekipę filmową w przygotowaniu scen w podziemiach, w których „zatrzasnęli się” harcerze w przedostatnim odcinku serialu. Kolumnę, pod którą spoczywał filmowy szkielet „chłopa, który kiedyś znalazł wejście do podziemi”, chętnie pokazuje miejscowy przewodnik.
Kościół w Okoninie posłużył filmowcom za „kościół z podziemiami w Kortumowie”, z jednym wprawdzie wyjątkiem: scenę, w której pan Tomasz z harcerzami schodzi z kościelnej wieży, nakręcono przy kościele w Radzyniu Chełmińskim, a metalowa drabinka, po której schodzą bohaterowie, znajduje się tam do dziś. W serialu wykorzystano także radzyński cmentarz i znajdującą się na jego terenie kaplicę: to tam nakręcono scenę oczekiwania na tajemniczego Bahometa.
Dokładniejsze informacje na temat serialu znajdują się w książce Piotra Łopuszańskiego Pan Samochodzik i jego autor. O książkach Zbigniewa Nienackiego dla młodzieży, Warszawa 2009. Pewne wątpliwości budzić może parokrotnie powtórzona przez jej autora informacja, że sceny nad jeziorem (biwakowanie, kąpiel Karen, „kradzież” żaglówki przez Iwonę) kręcone były nad jeziorem znajdującym się w bezpośredniej bliskości zamku w Radzyniu. Serial przygotowywany był latem 1971, w czasie, gdy jezioro, obok którego wzniesiono zamek, znajdowało się już w fazie stopniowego zaniku i z pewnością nie mogło wyglądać tak, jak widać to na ekranie. Inny jest też krajobraz, w który wtopione jest filmowe jezioro – nie przypomina on krajobrazu okolic zamku. Jeziorem, nad którym realizowano sceny serialu, jest Jezioro Wieldządzkie obok wsi Wieldządz w powiecie wąbrzeskim, położone w odległości kilku kilometrów od RadzyniaAlfabet miejscowości powiatu wąbrzeskiego, t.2, Wąbrzeźno 2008.
Rolę samochodu-amfibii Pana Samochodzika grał jeden egzemplarz niemieckiego pojazdu VW Schwimmwagen. Samochód zatonął w jeziorze pod koniec zdjęć i dopiero po kilku dniach został wydobyty z wody. Dlatego też ostatnie zdjęcia na wodzie były wykonywane w motorówce, przy użyciu bliskiego kadrowania.
Nawiązania W odcinku 1 serialu, żona Lucjusza (Danuta Szaflarska) komentuje pojawienie się Petersenów na campingu koło zamku słowami: Wspólnicy do naszego skarbu!, na co przechodzący mężczyzna reaguje: Skarb? Widziałem! Gdzie? Wczoraj. W telewizji. Bardzo dobry film. Po czym Szaflarska podnosi brzeg słomkowego kapelusza, przymyka z fałszywą skromnością oczy i odpiera: Znam! Turysta odchodzi zakłopotany, ale krok później zaczyna „rozumieć” i uśmiecha się. (Szaflarska grała główną rolę w filmie Skarb w 1948, zaś w tle tej sceny pobrzmiewają nuty melodii z filmu). W odcinku 3 zmęczona i roztargniona przewodniczka po Malborku (Alina Janowska) patrzy po raz któryś z kolei na Tomasza (Stanisław Mikulski), zastanawiając się głośno: Skąd ja go znam? Na chwilę zabrzmiewa muzyka z serialu Stawka większa niż życie (oboje aktorzy wystąpili wspólnie w odc. 4 tegoż serialu pt. „Café Rose”; skądinąd także Michał Szewczyk odtwarzający rolę Michała zagrał w odc. 17 Stawki… pt. „Spotkanie”, Tadeusz Gwiazdowski, który wcielił się w kapitana Petersena wystąpił w odc. 2 Stawki… pt. „Hotel Excelsior”, Seweryn Butrym grający księdza proboszcza w Kortumowie wystąpił w odc. 1 „Wiem, kim jesteś” i 6 „Żelazny Krzyż” tegoż serialu, zaś Stanisław Milski, odtwarzający rolę kościelnego w Kortumowie zagrał w odc. 17 pt. „Spotkanie” Stawki…).
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Polskie telewizyjne seriale dla dzieci i młodzieży Kategoria:Polskie telewizyjne seriale przygodowe Samochodzik i templariusze (serial) Kategoria:Filmowe adaptacje utworów Zbigniewa Nienackiego Kategoria:Seriale telewizyjne emitowane od 1972 roku Kategoria:Seriale telewizyjne zakończone w 1972 Kategoria:Filmy w reżyserii Huberta Drapelli Kategoria:Polskie seriale czarno-białe Kategoria:Polskie adaptacje filmowe Kategoria:Filmy kręcone w Malborku Kategoria:Filmy kręcone w województwie kujawsko-pomorskim