Nieszawa (pol. hist. Mieszewo) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Murowana Goślina. Znajduje się tu Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna, w której pracują mieszkańcy.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. Kiedyś nazywała się inaczej – Mieszewo. Nazwę Nieszewo odnotowano po raz pierwszy dopiero w XVI wieku. Pierwszy zachowany zapis o wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1388 kiedy to zanotowana została pod staropolską nazwą „Meszewo”, 1402 „Messzewo”, 1418 „Messewo”, 1423 (wg. zachowanej kopii z lat 1488-1492) „Myesszewo”, 1452 „Myeschew”, 1456 „Myeschewo”, 1462 błędnie „Myszewo” oraz Myechowo”, 1520 „Meschewo”, 1577 „Mieschewo alias Nieschewo” .

Od nazwy miejscowej wsi Przebędowo, pochodzi polskie, szlacheckie, odmiejscowe nazwisko Mieszewskich, którzy od średniowiecza byli dawnymi właścicielami miejscowości.

Historia Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była wsią szlachecką, należącą do polskiej szlachty z rodu Krupów lub Krupków, którzy od dawnej nazwy wsi Mieszewo przyjęli odmiejscowe nazwisko Mieszewskich. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1462 miejscowość leżała w powiecie poznańskim w Koronie Królestwa Polskiego. W 1456 leżała w parafii Białężyn.

Pierwsze zachowane zapisy o wsi pochodzą z XIV i XV wiecznych archiwów sądowych i dotyczą procesów majątkowych. W 1388 odnotowano Mścigniewa z Mieszewa, który uzyskał dziedzinę Wąbiewo w procesie z Bartłomiejem Chomiąskim z powodu rękojemstwa. W 1393 Mścigniewa wspomniano ponownie jako świadka.

W 1394 Mikołaj Krupa z Mieszewa toczył proces z Mikołajem mieszczaninem ze Środy o porękę w wysokości 2 grzywien. W 1402 Rafał, Dorota, Kachna mieli pozwać Potrzowskiego w sprawie o swą część Mieszewa. W 1418 Jan z Mieszewa toczył proces o granice pomiędzy Uchorowem a Mieszewem. W 1435 wspomniany został Jan z Mieszewa. W 1436 Jan Mieszewski sprzedał Stanisławowi Romiei z Poklatek wieś Rakojady w powiecie gnieźnieńskim za 400 grzywien. W 1419 Andrzej Krupka niegdyś Mieszewski toczył proces z Mikołajem z Karczewa w powiecie gnieźnieńskim. W 1432 odnotowano Katarzynę żonę Jana z Mieszewa.

Wieś wspomniana została także w źródłach kościelnych. W 1423 według zachowanej kopii z lat 1488-1492 dziesięcina po jednym wiardunku z 10 łanów w Mieszewie należała do uposażenia prebendy „Goślina” zwanej też „Kaźmierz” w katedrze poznańskiej. W 1456 Piotr dziedzic w Mieszewie toczył proces z Mikołajem plebanem z Białężyna o dziesięciny z Mieszewa. Pleban twierdził, że Piotr zabrania mu wybierania dziesięcin i wypędził posłanych po dziesięciny ludzi. Piotr twierdził zaś, że wzywał plebana do odbioru dziesięciny snopowej. Oficjał orzekł, że Piotr ma zapłacić dziesięcinę w takiej wysokości, jaką określi pod przysięgą pleban. W końcowej fazie procesu sądowego Piotr stwierdził, że pleban sypia z żoną swojego kościelnego. W 1510 wszystkie role kmiece w Mieszewie, płaciły po 6 groszy dla prebendy „Kaźmierz” w katedrze poznańskiej.

W latach 1446-1462 wspomniany został Piotr z Mieszewa. W 1446 ręczył on za Jana Potrzonowskiego z Potrzonowa (obecnie to Potrzanowo). W 1452 Piotr wraz z bratem rodzonym oraz niedzielnym Janem z Mieszewa toczyli proces z ich siostrą Katarzyną żoną Mikołaja z Kinna koło Powidza w powiecie gnieźnieńskim o 40 grzywien jej posagu. W 1462 Piotr z Mieszewa zakupił od Grzegorza kanonika poznańskiego oraz Macieja dziedziców ze Skoków część Potrzanowa za 100 grzywien.

W 1447 wspomniany został Jan z Mieszewa mąż Grzymki Pątnowskiej z Pątnowa w powiecie konińskim. W 1462 Jan Rozwora z Mieszewa zapisał swojej żonie Małgorzacie po 15 grzywien posagu oraz wiana na połowie swych dóbr w Mieszewie. W 1463 Jan Mieszewski zapisał swojej żonie Annie po 10 kóp groszy posagu i wiana na połowie połowy Mieszewa.

W 1471 Jan z Mieszewa zalegał z opłatą poradlnego. W 1482 Jan Mieszewski z bratanicą Katarzyną żoną Wojciecha Oleskiego sprzedali Dobrogostowi Brzezińskiemu za 100 grzywien część w Długiej Goślinie przypadłą im po zmarłych braciach stryjecznych Janie i Macieju z Długiej Gośliny, którzy byli też stryjami Katarzyny. W 1485 Jan Sierp z Mieszewa skwitował Jana syna zmarłego Mikołaja Górskiego z Góry w parafii Tarnowo Podgórne z zapłaty 14 grzywien i 40 groszy, a Katarzynę córkę zmarłego Marcina Górskiego z zapłaty 11 grzywien 40 groszy. W 1486 Janowi Mieszewskiemu ręczył Paweł Górski, że Jan i Katarzyna dzieci zmarłego Mikołaja Górskiego oraz Katarzyna córka zmarłego Marcina Górskiego uwolnią od roszczeń osób trzecich dwie części Góry sprzedane Janowi z zastrzeżeniem prawa odkupu za 27 grzywien. W 1488 Jan Mieszewski zapisał swojej żonie Katarzynie po 100 złotych węgierskich posagu oraz wiana na połowie Mieszewa. W 1492 Jan Mieszewski sprzedał z zastrzeżeniem prawa odkupu Pawłowi Górskiemu część folwarku w Górze w powiecie poznańskim, jaką sam nabył z zastrzeżeniem prawa odkupu, za 11,5 grzywny, a w 1499 ponowił tę transakcję za 14,5 grzywny.

W 1500 Andrzej Mieszewski wystąpił w źródłach jako wuj Jadwigi Gostkowskiej. W 1500 odnotowano także Annę Mieszewską żonę Piotra Chlebowskiego; mąż zapisał jej po 40 złotych węgierskich posagu oraz wiana. W 1511 wspomniana została Barbara córka zmarłego Jana Mieszewskiego, żona Jana ze Skrzetusza. Mąż oprawił jej po 40 grzywien posagu oraz wiana, a Maciej Mieszewski jej brat zobowiązał się wypłacić brakujące 20 grzywien posagu. W latach 1520-1521 odnotowano ją jako wdowę po Janie Skrzetuskim ze Skrzetusza. W 1512 opatrzny Jan młynarz z Mieszewa skwitował Macieja Bodzeporowskiego z zapłaty za młyn w Mieszewie.

W latach 1511-1536 jako właściciel we wsi odnotowany został Maciej Mieszewski, syn Jana. W 1518 sprzedał on z zastrzeżeniem prawa odkupu Wojciechowi Rożnowskiemu 4 półłanki w Mieszewie za 40 grzywien. Rożnowski natomiast zapisał swojej żonie Agnieszcze córce zmarłego Jana Mieszewskiego, a siostrze Macieja po 40 grzywien posagu oraz wiana na połowie Rożnowa wolnej od oprawy swej pierwszej żony Doroty Królikowskiej. W 1518 Maciej Mieszewski sprzedał z zastrzeżeniem prawa odkupu Annie żonie Jana Bielawskiego połowę Mieszewa za 115 grzywien. W 1520 Anna skwitowała go ze zwrotu tej sumy. W 1520 Maciej Mieszewski zapisał swej żonie Katarzynie córce zmarłego Stanisława Kozłowskiego po 100 kóp groszy posagu oraz wiana na połowie Mieszewa. W 1520 Maciej skwitował Piotra Chlebowskiego z zapłaty 80 złotych posagu i wiana zmarłej bezpotomnie Anny Mieszewskiej siostry Macieja, a żony Piotra. W 1520 Piotr Chlebowski zobowiązał się Maciejowi Mieszewskiemu uwolnić od roszczeń osób trzecich połowę swej części Chlebowa, którą sprzedał Maciejowi z zatrzeżeniem prawa odkupu za 13 grzywien, a w 1522 Maciej sprzedał tę połowę Wojciechowi Chlebowskiemu z zastrzeżeniem prawa odkupu. W 1520 Macieja Mieszewskiego skwitowała siostra rodzona Barbara wdowa po Janie Skrzetuskim z dóbr po ojcu i matce w Mieszewie. W 1521 Maciej Mieszewski sprzedał z zastrzeżeniem prawa odkupu za 20 grzywien tej Barbarze kopę czynszu na połowie Mieszewa. W 1529 Maciej Mieszewski wystąpił jako wuj Heleny żony Stefana Michaleckiego. W 1536 Maciej jako wuj oraz opiekun małoletniego Wojciecha Rożnowskiego syna Agnieszki, siostry Macieja. W 1536 odnotowano go jako brata rodzonego Agnieszki wdowy po Wojciechu Rożnowskim.

W 1518 odnotowano Agnieszkę córkę zmarłego Jana Mieszewskiego oraz żonę Wojciecha Rożnowskiego. W 1526 ponownie wspomniana jako wdowa po Wojciechu Rożnowskim, żona Wojciecha Kąpielskiego z Kąpieli koło Kleczewa w powiecie gnieźnieńskim. W 1536 ponownie wymieniona jako siostra Macieja Mieszewskiego. W 1536 jako wdowa po Wojciechu Rożnowskim, a wówczas żona Macieja Jasieńskiego mieszczanina w Pobiedziskach. W 1518 wspomniana została Elżbieta Mieszewska wdowa po Janie Mikoszu Skrzetuskim. W 1522 wspomniana została Zofia Mieszewska żona Wojciecha Złotnickiego. Mąż zapisał jej po 50 grzywien posagu oraz wiana na Złotnikach w powiecie gnieźnieńskim. W latach 1541-1544 odnotowana została jako wdowa. W 1555 Wojciech Mieszewski zobowiązał się zapisać swojej przyszłej żonie Barbarze córce zmarłego Mikołaja Boboleckiego po 400 złotych posagu oraz wiana na połowie Mieszewa, dworu, folwarku i młyna i zapisał jej jako swej żonie po 1000 złotych posagu oraz wiana.

Miejscowość odnotowały także zapisy podatkowe z XV i XVI wieku. W 1423 (według zachowanej kopii z lat 1488-1492) odnotowano pobór dziesięciny z 10 łanów. W latach 1471-1478 Mieszewo zalegało z podatkami. W 1508 miał miejsce pobór podatkowy od 4 półłanków, wiardunek od karczmy oraz 6 groszy od młyna. W 1509 pobrano podatki od 5 półłanków, 3 grosze od młyna oraz 6 groszy od karczmy. W 1563 miał miejsce pobór od 2 i 3/4 łana, karczmy dorocznej, młyna korzecznika stojącego na rzece o jednym kole wodnym. W 1577 płatnikiem poboru ze wsi była Barbara Mieszewska. W 1580 pobór zapłacił Jan Krasowski pisarz grodzki gnieźnieński od 4 półłanków, dwóch zagrodników, komornika, młyna dorocznego o jednym kole wodnym.

Wieś szlachecka położona była w 1580 w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.

Wieś w XIX wieku była własnością Mielęckich, a od 1879 Von Treskowów (również po 1918). Obecnie pałac w ruinie (po zaniechanym remoncie). Park zdziczałyMarcin Libicki, Piotr Libicki, Dwory i pałace wiejskie w Wielkopolsce, wyd. Rebis, Poznań, 2010, s.240, .

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie poznańskim.

Zabytki

We wsi znajduje się zespół pałacowo-folwarczny, w skład którego wchodzi m.in. neoklasycystyczny pałac z 1. połowy XIX wieku (rozbudowany w końcu stulecia), zabudowania folwarczne, dom ogrodnika oraz park krajobrazowy ze zbliżonego okresupraca zbiorowa,Zabytki architektury i budownictwa w Polsce, Województwo poznańskie 32, cz. 2, Ośrodek Dokumentacji Zabytków, Warszawa, 1998, s.405, .

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Murowana Goślina (gmina)