Otorowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Szamotuły.

Położenie i podział Otorowo to rozległa wieś sołecka, położona 12 km na południowy zachód od Szamotuł i 15 km na północny wschód od Pniew.

Integralne części wsi +Integralne części wsi Otorowo SIMC Nazwa Rodzaj0595938Kamionkaczęść wsi0595967Mielnoosada leśna0595944Poświętneczęść wsi0595950Wincentowoczęść wsi

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIII wieku. Wymieniona została po raz pierwszy w łacińskojęzycznym dokumencie z 1284 (według zachowanej XVI wiecznej kopii) pod zlatynizowaną nazwą „Othorowo”, w 1298 „Othorovo”, 1387 „Otorowo, Ottorowo”, 1389 „Othorowo”, 1393 „Utorowo”, 1416 „Othorowo”, 1499 „Othorowo”, 1510 „Othorowo”, 1580 „Othorowo”, 1622-1624 „Otorowo”, 1789 „Otorowo”.

Od nazwy miejscowej Otorowo, pochodzi również polskie, szlacheckie, odmiejscowe nazwisko Otorowskich, którzy od średniowiecza byli dawnymi właścicielami miejscowości.

Po rozbiorach Polski pruska administracja wprowadziła zgermanizowaną niemiecką nazwę „Ottorowo” utworzoną od nazwy polskiej, a później „Otterwalde”. W XIX wieku używana była także polska nazwa. W 1886 odnotowana została polska nazwa „Otorowo” oraz niemiecka „Ottorowo”

Historia Miejscowość pierwotnie była związana z Wielkopolską. Początkowo była własnością rycerską, a później szlachecką należącą do wielkopolskiej szlachty z rodu Szamotulskich oraz Otorowskich herbu Nałęcz, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko. Później także majątki we wsi posiadali Buszewscy, Herstopscy, Skrzydlewscy, Łosińscy, Kaczlińsscy. W 1435 wieś leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. Od 1298 była siedzibą własnej parafii. W 1510 odnotowana została w dekanacie Wronki.

Pierwszy zachowany zapis o wsi pochodzi z 1284, z szesnastowiecznej kopii dokumentu wystawionego w tym roku przez kancelarię księcia wielkopolskiego oraz późniejszego króla polskiego Przemysła II. Książę potwierdził w nim przywileje immunitetowe dla dóbr kasztelana poznańskiego Tomisława z Szamotuł, w tym m.in. dla Otorowa. W 1298 biskup poznański Andrzej Zaremba podzielił archidiakonat poznański na trzy archidiakonaty zaliczając Otorowo do archidiakonatu mniejszego pszczyńskiego.

W latach 1387-1406 w historycznych zapisach sądowych odnotowany został Niemierza z Otorowa, Otorowski noszący nazwisko utworzone od nazwy wsi. W 1387 toczył proces z Mroczkiem Zajączkowskim o 50 grzywien poręki, a po tej dacie w kilku innych procesach sądowych. W latach 1389-1427 jako właściciel we wsi wspomniany został Wincenty Otorowski brat Stanisława z Kolna. W 1392 pozwał Jarosława o kradzież ryb wartości 20 grzywien, o pszenicę oraz o 20 grzywien. W latach 1393-1398 toczył proces ze swoim bratem Stanisławem Koleńskim, który ręczył mu, że odstąpi mu należącą do niego 1/3 Otorowa za 100 grzywien i tego nie uczynił. W latach 1416-1418 wspomniany został w źródłach jako świadek w sądzie Jan Wielki (oryg. "Velky, Welgy") z Otorowa, a w 1417 Maciej z Lipnicy oraz jego ojciec Jan z Otorowa.

W pierwszej połowie XV wieku miejscowość należała do braci Jaronima, Mikołaja, Kiełcza i Sędziwoja Otorowskich lokalnej polskiej szlachty. Zostali oni odnotowani w zapisach sądowych głównie przy okazji licznych spraw majątkowych. W 1435 Mikołaj Otorowski zapisał swojwej żonie Małgorzacie po 70 grzywien posagu oraz wiana na połowie Buszewa. W 1436 Mikołaj, Kiełcz oraz bracia Jan i Wincenty dziedzice Otorowa, Buszewa i Świączyna, a także Sędziwój z Kurowa toczyli proces z Florianem i Niklem z Witkowic. W 1446 Mikołaj Otorowski z Buszewa sprzedał Wojciechowi z Otorowa plebanowi w Zajączkowie dwie grzywny czynszu od sumy 24 grzywien na dwóch łanach oraz na części folwarku w Otorowie. W 1447 w wyniku tego Kiełcz i Sędziwój Otorowscy wraz z bratankiem Janem z Otorowa zobowiązali się, że w ciągu 3 lat przeniosą na Otorowo czynsz ciążący na Buszewie. W 1448 Mikołaj Otorowski toczył procesy z Sędziwojem, Janem oraz Wincentym Otorowskim oraz z Janem i Wojciechem z Otorowa.

W latach 1497-1533 dziedzicem we wsi był Wincenty Otorowski, syn Wojciecha Kielcza oraz brat rodzony Hieronima oraz przyrodni Stanisława, Piotra i Mikołaja. W 1497 oraz 1498, podczas wojny polsko-tureckiej trwającej w latach 1485–1503, został on zwolniony przez króla polskiego Jana I Olbrachta z obowiązku udziału w wyprawie wojennej oraz wyznaczony do obrony zamków wielkopolskich. W 1508 Wincenty zapisał swojej żonie Annie córce Piotra Krzestkowskiego po 70 grzywien posagu oraz wiana na połowie połowy części należnych mu w działach z braćmi w Otorowie oraz Krzestkowicach.

Miejscowość odnotowały także historyczne rejestry podatkowe dzięki, którym znamy stosunki własnościowe we wsi. Według zapisów z 1469 oraz 1478 Otorowo zalegało z podatkami. W 1499 nie opłacono poboru podatkowego z 8 łanów należących do Buszewskiego oraz karczmy otorowskiej. W 1508 pobrano we wsi podatki od 16 łanów, od dwóch karczm po 6 groszy. W 1510 miał miejsce pobór od 15 łanów. W 1563 pobór od 14 i 1/4 łana, dwóch karczm oraz od kowala. W 1581 pobrano podatki z działu Andrzeja Skrzydlewskiego od 2,5 łana, 4 zagrodników, dwóch komorników, krawca. Z działu wsi należącej do Stanisława Łosińskiego pobrano opłaty od 2 zagrodników, a jednej zagrody opuszczonej, kowala; z działu Serafina Kaczlińskiego pobrano podatek od jednego łana, dwóch zagrodników, a z działu Jakuba Buszewskiego od 4 łanów i dwóch zagrodników.

Wieś szlachecka Otorowo położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskimAdolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. I, Wielkopolska, Warszawa 1883, s. 24..

W 1580 roku należało do Jakuba Buczewskiego, Jędrzeja Skrzydlewskiego, Serafina Kachlińskiego oraz Stefana Łozińskiego. Następnie do rodziny Bobolewskich herbu Łodzia. Od 1740 roku wieś należała do Jana Bronikowskiego, a następnie do Moszczeńskich. W 1888 r. było własnością księcia Ernesta von Sachse-Altenburg. Od 1922 r. wieś przejęły siostry urszulanki szare.

W 1867 r. w Otorowie powstało istniejące do dziś Kółko Rolnicze, odznaczone w 1984 r. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. 25 maja 1921 urodził się tu polityk Czesław Słowek. W 1937 r. odbył się tu głośny strajk chłopski. Po wkroczeniu wojsk niemieckich w 1939 r. 12 października oddział Wehrmachtu dokonał – pod ścianą kościoła – egzekucji 5 Polaków oskarżonych o wywieszenie flagi narodowej na budynku Urzędu Gminy. Kolejne 5 osób z Otorowa rozstrzelano publicznie dzień później na Rynku w Szamotułach. W 1943 roku okupanci niemieccy wprowadzili dla miejscowości nazwę Ottoswalde. Po wojnie 12 października 1945 r. dokonano ekshumacji zwłok z cmentarza szamotulskiego i pochowano je na cmentarzu w Otorowie. We wsi w czasie okupacji niemieckiej istniał areszt policyjny. Na mieszkańców Otorowa nałożono kontrybucję w wysokości 10 tys. zł, zabroniono wychodzić z domów między godziną 1.00 a 5.00 rano – do 1 listopada, zakazano im również odwiedzania miejscowego cmentarza (w przededniu Święta Zmarłych) oraz bezterminowo wstrzymano przepustki na wyjazd poza obręb wsi.

Do 1954 roku istniała gmina Otorowo. W latach 1975–1998 wieś położona była w województwie poznańskim.

Obecnie Obecnie Otorowo jest wsią pełniącą funkcje rolniczo-usługowe. We wsi działa Dom Kultury oraz Biblioteka Publiczna przy ul. Łąkowej. W Otorowie znajduje się również szkoła podstawowa. Działa tu również Ludowy Zespół Sportowy Otorowo, który obecnie występuje w Lidze Okręgowej.

Zabytki W Otorowie znajdują się: kościół parafialny z XVI w., dwór z XVIII w., park krajobrazowy oraz liczne pomniki przyrody. Otorowski kościół istniał już w 1298 r. Obecny kościół pw. Wszystkich Świętych zbudowano w 1533 r. staraniem Otorowskich. Późnogotycką, jednonawową budowlę o gwieździstym sklepieniu restaurowano w latach 1784 i 1824. W 1837 r. od strony północnej dobudowano według projektu Karola Ceptowskiego późnoklasycystyczną kaplicę grobową Moszczeńskich, a w 1872 r. od południa neogotycką kruchtę. W narożniku południowo-zachodnim znajduje się niewielka cylindryczna wieżyczka. Na północnej ścianie kaplicy wmurowana jest tablica epitafijna Stanisława Nałęcz-Moszczeńskiego ufundowana w 1837 r. przez żonę. Wejście, ujęte w dwie niewielkie skarpy, zostało dostawione w XIX w. Szczyt fasady pochodzi z przełomu XVIII i XIX w. Wnętrze kościoła nakryte jest sklepieniami gwiaździstymi, w zakrystii sklepienia kolebkowe. W części zachodniej znajduje się empora wsparta na 4 kolumnach. Na ścianie północnej, nad zamurowanym wejściem do kaplicy grobowej, widnieje herb Nałęcz podtrzymywany przed dwa lwy. Na ołtarzu głównym wisi obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem w typie Śnieżnej z pierwszej połowy XVII w. W nawie znajduje się rokokowa chrzcielnica ze stojącą pod baldachimem postacią św. Jana Chrzciciela trzymającego misę chrzcielną z końca XVIII w. W prezbiterium zwraca uwagę barokowy krucyfiks z przełomu XVII i XVIII w. Na cmentarzu przykościelnym wzniesiono 2 nagrobki późnoklasycystyczne: Weroniki Cichockiej (zm. 1828 r.) i Weroniki z Kamieńskich Wasilkowskiej (zm. 1819 r.) oraz Wawrzyńca Rakowskiego a także groby uczestników powstania listopadowego 1830-31; Jana Mierzyńskiego (1801-1880) – kapitana i Aleksandra Brudzewskiego (1814-1858) – oficera, dziedzica Otorowa. Znajduje się tu także grób zbiorowy 10 mieszkańców Otorowa rozstrzelanych 12 X 1939 r. w Otorowie i 13 X 1939 r. w Szamotułach. Wokół kościoła rosną lipy, kasztanowce, 8 cisów o obwodzie do 175 cm. Przykościelny cmentarz otoczony jest murem z charakterystyczną późnobarokową bramą – dzwonnicą z końca XVIII w. Na murze widnieje tablica pamiątkowa z 1984 r. ku czci 10 rozstrzelanych. Drugim najbardziej popularnym zabytkiem Otorowa jest zespół dworski przy ul. Urszuli Ledóchowskiej. Usytuowany na skraju wsi dwór zbudowano w 1738 r. dla Bronikowskich, później stanowił własność Moszczeńskich; w 1912 r. został gruntownie odnowiony, a w 1922 r. przejęty i adaptowany dla potrzeb Zgromadzenia Sióstr Urszulanek. W 1933 r. dobudowano południowe piętrowe skrzydło. Jest to dwór późnobarokowy, parterowy z piętrem w mansardzie. Jego trzyosiowa fasada zwrócona jest na zachód. Szczyt wypełnia ornament roślinny (na szczycie również daty 1738 i 1912). W pomieszczeniu przylegającym od południa do klatki schodowej przetrwały elementy dekoracji stiukowej. Obecnie dwór pełni funkcję Domu Dziecka, a w skrzydle południowym ulokowano dom zakonny. W latach 1946-53 u urszulanek przebywał Władysław Komar (1940-1998) – najbarwniejsza postać polskiego sportu: bokser, kulomiotacz, potem aktor estradowy. Ukończył Poznańską Akademię Wychowania Fizycznego. Obok dworu stoją dwie oficyny zbudowane w końcu XVIII wieku. W północnej znajduje się kaplica pw. Najświętszego Serca Jezusa. Wokół rozciąga się park o pow. 8,1 ha, w tym 0,2 ha wody, założony na przełomie XVIII i XIX w. W parku krajobrazowym dominują następujące gatunki drzew: jesion, klon pospolity, świerk, lipa drobnolistna, 5 dębów szypułkowych o obw. do 485 cm, grupa lip o obw. do 470 cm, wiązy szypułkowe o obw. do 291 cm. Zespół dworski jest otoczony murem z zachowaną bramą w kształcie 2 opilastrowanych słupów. Od bramy prowadzi dawna aleja, rozszerzająca się w prawie kwadratowy plac z gazonem pośrodku, w jego centrum stoi figura Serca Jezusowego. We wsi znajduje się również gorzelnia zbudowana w 1897 r., później rozbudowana, obecnie urządzono w niej mieszkania; ciekawy jest również młyn zbudowany w końcu lat 20., który uległ spaleniu na początku XXI w.