Pogórze (dodatkowa nazwa w j. niem. Pogosch) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Biała. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Kotliny Raciborskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.

Według danych na 2011 wieś była zamieszkana przez 736 osób.

Do wsi należy przysiółek Frącki i kolonia Pogórze.

Geografia Położenie Pogórze znajduje się w południowo-zachodniej części Polski. Leży na ziemi prudnickiej – regionie historyczno-kulturalnym, którego głównym ośrodkiem jest miasto Prudnik. Ziemia prudnicka stanowi zachodnią część Górnego Śląska. Pod względem administracyjnym Pogórze położone jest w południowej części województwa opolskiego, w powiecie prudnickim, w gminie Biała, tuż przy granicy z gminą Korfantów i powiatem nyskim. Znajduje się w odległości około 15 km od granicy z Czechami. Należy do Euroregionu Pradziad.

Sołectwo Pogórze graniczy z sołectwami (od północy, zgodnie z ruchem wskazówek zegara): Rzymkowice, Chrzelice, Górka Prudnicka, Grabina, Piechocice, Stara Jamka.

Wieś leży na Nizinie Śląskiej. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Pogórze znajduje się w granicach mikroregionu Wysoczyzna Niemodlińska (318.55.6). W granicach administracyjnych wsi znajduje się wyniosłość Krowia Górka. W obszarze wsi przepływają potok Pleśna Woda i rów wodny Smolnik.

Na północny zachód od miejscowości znajduje się las Nagło (również Nogiel i Pogórski Las), na południowy zachód łąka o nazwie Zielec, a na południe las Morwy.

Niska bonitacja nie pozwala na osiągnięcie wysokich plonów w uprawach polowych.

Środowisko naturalne W Pogórzu panuje klimat umiarkowany ciepły. Średnia temperatura roczna wynosi +8,3 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Pogórza wynoszą 607 mm. Dominują wiatry zachodnie.

Integralne części wsi + Integralne części wsi Pogórze SIMC Nazwa Rodzaj0491475 Frącki przysiółek0491481 Nagłów osada leśna0491498 Pogórze kolonia

Nazwa Nazwa wsi jest zaliczana do nazw topograficznych (określenie terenu według jego właściwości naturalnych, przyrodniczych – ukształtowania powierzchni ziemi, szaty roślinnej, świata zwierzęcego). Pochodzi od wyrazu pogórze, które oznacza małe wzniesienie. Według miejscowej legendy nazwa wywodzi się od pożaru (pogorzelisko, pogorzało), jednak nie znajduje ona potwierdzenia w ustaleniach językoznawców.

W różnych latach wieś była wzmiankowana pod następującymi nazwami: 1384 Pogors, 1534 Pogortzi, 1679 pago Pogursz, Pogorszek, 1688 Pogorss, 1743 Poggortz, 1784 Pogorz, 1886 Pogasch, 1920 Pogórz.

Ze względu na jej polskie pochodzenie, w 1936 w miejsce nazwy nazistowska administracja III Rzeszy wprowadziła nową, niemiecką – Brandewalde.

W Spisie miejscowości województwa śląsko-dąbrowskiego łącznie z obszarem ziem odzyskanych Śląska Opolskiego wydanym w Katowicach w 1946 wieś wymieniona jest pod polską nazwą Pogórz. Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 12 listopada 1946Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ()..

W gwarach prudnickich nazwa miejscowości występuje jako Pogorzy lub Pogorzyj (odmiana: dzie miyszkył? w Pogorzyj; jadã do Pogorzyj; miyndzy Prudnikã, a Pogorzyj, Pogorzōma).

Historia mały|Kaplica wzniesiona w 1861 mały|Widokówka z Pogórza z 1909 Pogórze zostało założone na początku pierwszej połowy XIV wieku. Pierwsze pisane wzmianki o wsi pochodzą z 1384. W XV wieku wieś znalazła się w granicach księstwa głogówecko-prudnickiego.

W drugiej połowie XVI wieku Pogórze było zamieszkiwane przez ok. 40. poddanych (jako głowy rodzin), z czego szesnastu było zagrodnikami. Powierzchnia sołectwa wynosiła 2 łany z należącą do niego karczmą, kramem szewskim i piekarniczym, dwoma ogrodami i wolnym wygonem dla owiec. Miejscowy sołtys płacił podatek w wysokości 5 florenów i 12 groszy. Mógł zachowywać co trzeci halerz z pobieranych kar od mieszkańców. Roczna opłata wsi dla państwa na zamku w Chrzelicach wynosiła 1 wół. Wspólnie z Rzymkowicami utrzymywała strażnika na zamku za 4 floreny. Mieszkańcy płacili dziesięcinę księdzu w Solcu. Kowal Paul Tirsch płacił podatek w wysokości 1 florena i 12 groszy. Podkuwał trzy razy w roku na zamku w Chrzelicach 4 konie pociągowe.

W XVI wieku miejscowość zamieszkiwało więcej mieszkańców. Głównych przedstawicieli rodzin było około 50. Wśród nich znajdowali się chłopi wolni i pańszczyźniani, rolnicy, chałupnicy, zagrodnicy oraz wolni sołtysi, którymi w połowie XVIII wieku byli Walentin Botto i Jacob Kurtzweil. Miejscowy młynarz Michael Juraschek posiadał we wsi własny młyn. Mieszkał obok małego stawu Radematz (obecna ul. Stawowa). Pogórze posiadało specjalne pańskie kwatery dla myśliwych usytuowane w środku wsi. Do 1742 wieś należała do powiatu sądowego głogóweckiego w Monarchii Habsburgów. Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk. mały|upright|Pieczęć Pogórza (1885) W połowie XIX wieku wieś była znacznie bardziej rozwinięta. Mieszkało w niej ok. 840 osób, w tym 80 rolników, ok. 80 chałupników, 3 handlarzy zbożem, 1 karczmarz, 1 handlarz bydłem, 2 piekarzy, 2 kowali 1 garncarz, 1 kramarz, 1 leśniczy i kilkanaście zagrodników. Domów było ponad 80. Od 1828 funkcjonowała dwuklasowa szkoła, do której uczęszczało ponad 250 dzieci. Nauczał w niej jeden nauczyciel z pomocnikiem. Urząd sołtysa był dziedziczny. Mieszkańcy byli w większości katolikami. 10 miejscowych ewangelików uczęszczało na msze do zamku w Chrzelicach. Od 4 do 11 lutego 1832 w Pogórzu panowała epidemia cholery. Wieś posiadała swoją własną pieczęć, która przedstawiała w polu chłopa z kosą na ramieniu skierowanego w prawo, za nim wysoka trawa, a w otoku napis: GEMEINDE POGOSCH / KREIS NEUSTADT O/S. (). mały|Pogórze (Pogorz) wśród miejscowości ziemi prudnickiej na czeskiej mapie z 1922 Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 1281 mieszkańców Pogórza 111 posługiwało się językiem niemieckim, 1034 językiem polskim, a 136 było dwujęzycznych. Po I wojnie światowej we wsi powstał pomnik upamiętniający mieszkańców wsi, którzy zginęli podczas niej. W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Pogórze znalazło się po stronie wschodniej, w obszarze objętym plebiscytem, w obwodzie nr 9 powiatu prudnickiego. Do głosowania uprawnione były w Pogórzu 1052 osoby, z czego 660, ok. 62,7%, stanowili mieszkańcy (w tym 615, ok. 58,5% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 1038 głosów (ok. 98,7% uprawnionych), w tym 1037 (ok. 99,9%) ważnych; za Niemcami głosowało 976 osób (ok. 94,1%), a za Polską 61 osób (ok. 5,9%).

W okresie II wojny światowej w Pogórzu pracowali robotnicy przymusowi z Polski, m.in. z miejscowości Czeladź. W marcu 1945 wieś była jedną z miejscowości powiatu prudnickiego, które zostały przystosowane przez Niemców do obrony przed Armią Czerwoną. Została ona otoczona rowem. Zajęli ją zmierzający do Prudnika żołnierze 1 Frontu Ukraińskiego. Od marca do maja 1945 powiat prudnicki znajdował się pod kontrolą radzieckiej komendantury wojskowej. 11 maja 1945 polska administracja przejęła władzę cywilną w powiecie prudnickim. Mieszkańcom Pogórza, posługującym się dialektem śląskim bądź znającym język polski, pozwolono pozostać we wsi po otrzymaniu polskiego obywatelstwa. Krótko po II wojnie światowej wieś nosiła nazwę Pogórz.

W latach 1945–1950 Pogórze należało do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. W latach 1945–1954 i 1973–1975 wieś należała do gminy ŁącznikPodział administracyjny województwa śląsko-dąbrowskiego wraz ze skorowidzem gmin i gromad (stan z dnia 1 stycznia 1946), Wydawnictwa Instytutu Śląskiego, 1947.Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.Uchwała Nr XVIII/100/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie opolskim (Dz. Urz. WRN w Opolu z 11 grudnia 1972 r. Nr 14, poz. 167)..

We wsi funkcjonował punkt sanitarny Polskiego Czerwonego Krzyża.

W latach 2002–2009 we wsi wybudowany został kościół św. Teresy Benedykty od Krzyża. W 2007 Pogórze przystąpiło do Programu Odnowy Wsi Opolskiej. Wieś ucierpiała podczas powodzi we wrześniu 2024. Zalana została droga do Frącek, zamknięto drogę wojewódzką między Pogórzem i Łącznikiem.

Przynależność państwowa i administracyjna + Przynależność polityczno-administracyjna wsi Pogórze Okres Państwo Zwierzchnictwo Jednostka administracyjna 1384–1424 18px Księstwo niemodlińsko-strzeleckie 1424–1460 18px Księstwo głogówecko-prudnickie 1460–1521 18px Księstwo opolskie 1521–1532 18px Księstwo opolsko-raciborskieksięstwo opolskie 1532–1742 Monarchia Habsburgów Święte Cesarstwo Rzymskie księstwo opolsko-raciborskie, powiat sądowy głogówecki 1742–1806 Królestwo Prus Święte Cesarstwo Rzymskie kamera wrocławska, departament wrocławski, powiat prudnicki 1806–1815 Królestwo Prus 1815–1871 prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1871–1918 Cesarstwo Niemieckie Królestwo Prus, prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1918–1919 Republika Weimarska Wolne Państwo Prusy, prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1919–1933 Wolne Państwo Prusy, prowincja Górny Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1933–1938 III Rzesza 1938–1941 Wolne Państwo Prusy, prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1941–1945 Wolne Państwo Prusy, prowincja Górny Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1945–1946 Rzeczpospolita Polska Okręg I (Śląsk Opolski) 1946–1950 województwo śląskie, powiat prudnicki, gmina Łącznik 1950–1952 województwo opolskie, powiat prudnicki, gmina Łącznik 1952–1954 Polska Rzeczpospolita Ludowa 1954–1959 województwo opolskie, powiat prudnicki, gromada Pogórze 1959–1973 województwo opolskie, powiat prudnicki, gromada Łącznik 1973–1975 województwo opolskie, powiat prudnicki, gmina Łącznik 1975–1989 województwo opolskie, gmina Biała 1989–1998 Rzeczpospolita Polska od 1999 województwo opolskie, powiat prudnicki, gmina Biała

Mieszkańcy mały|Tablica z podwójną nazwą przed wjazdem do Pogórza od strony Korfantowa Miejscowość zamieszkiwana jest przez mniejszość niemiecką oraz Ślązaków. Mieszkańcy wsi posługują się gwarą prudnicką, będącą odmianą dialektu śląskiego.

Liczba mieszkańców wsi 1871 – 995 1885 – 1042 1905 – 1314 1910 – 1281 1933 – 1294 1939 – 1284 1966 – 905 1998 – 879 2002 – 865 2009 – 754 2011 – 736 2013 – 719

Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest dom, z XIX w. (wypisany z księgi rejestru, nie istnieje).

Zgodnie z gminną ewidencją zabytków w Pogórzu chronione są ponadto: kaplica-dzwonnica kuźnia (remiza strażacka) przepust drogowy, droga powiatowa 1206

Gospodarka W Pogórzu siedzibę mają firmy Mechanika Pojazdowa Usługi Transportowe Luda Hubert, Kołek Adrian, Usługi Malarskie Uliczka Mariusz, Zakład Murarski Makiola Jerzy, ELTECH Sajonz Usługi Elektryczno-Techniczne i SOLID-DACH, zrzeszone w Cechu Rzemieślników i Przedsiębiorców w Prudniku.

Transport mały|Przystanek autobusowy

Transport drogowy Przez Pogórze przebiega droga wojewódzka Nysa – Łącznik

W zarządzie Wydziału Drogownictwa Starostwa Powiatowego w Prudniku znajduje się droga powiatowa nr 1206O relacji Biała – Ligota Bialska – Górka Prudnicka – Frącki – Pogórze – Sowin.

Transport autobusowy Pogórze posiada połączenia autobusowe z Białą, Głuchołazami, Korfantowem, Opolem, Prudnikiem, Rzymkowicami. We wsi znajdują się dwa przystanki autobusowe – „Pogórze”, „Frącki”.