Siedlisko (pol. hist. Maństwo, Siedliska) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Trzcianka, przy skrzyżowaniu drogi wojewódzkiej nr 153 z drogą wojewódzką nr 180 i przy trasie linii kolejowej Gorzów Wielkopolski - Trzcianka - Piła - Chojnice - Gdańsk.

Ogólne informacje Siedlisko jest największą i drugą najludniejszą wsią w Gminie Trzciankahttps://web.archive.org/web/20140222162842/https://www.poczta-polska.pl/hermes/uploads/2013/11/spispna.pdf.

Obecnie we wsi funkcjonuje kilka firm prywatnych, m.in. zakład obróbki aluminium „Zobal” oraz stolarnia. We wsi jest kilkudziesięciu gospodarzy, którzy na ziemiach III, IV, i V klasy prowadzą produkcję roślinną i zwierzęcą, głównie hodowlę bydła. Miejscowość do chwili obecnej pozostała centrum usługowym dla okolicznych wsi i mniejszych osad. Są w niej trzy sklepy, poczta oraz obiekty oświatowe

Historia Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską, leżąc na jej zachodnim pograniczu.

Maństwo – pierwsza osada

Istnienie osadnictwa na tym terenie datowane jest na połowę XVI wieku. Według historyków, w miejscu powstania późniejszej wsi Siedliska istniała dawniejsza osada o nazwie "Maństwo" (niem. Mann – lennik).

Pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi z 1549 roku. Natomiast w 1557 roku odnotowano ją pod nazwą "Mansthwo" w dokumencie podziału dóbr należących do braci Czarnkowskich. Jest to jedyna wzmianka o tej wcześniejszej osadzie, która zachowała się w dokumentach. Wtedy to kasztelan śremski i rogoziński Wojciech Czarnkowski, syn kasztelana bydgoskiego Macieja Czarnkowskiego, otrzymał w działach z braćmi udziały we wsiach leżących w dobrach czarnkowskich: Gębicach, Maństwie, Radosiewie i innych. W nazwie osady utrwalony został przekaz o średniowiecznej instytucji manów, charakterystycznej dla zachodniego pogranicza Wielkopolski i Nowej Marchii.

Siedliska – lokacja wsi (1591 r.)

Wieś Siedliska została formalnie założona (zlokowana) przez Jana Czarnkowskiego w 1591 roku. W tym samym roku właściciel wystawił przywilej dla sołtysa wsi, co jest faktyczną datą lokacji (założenia) wsi.

Wieś wymieniona została po raz pierwszy w 1595 roku po polsku jako "Siedliska" oraz po niemiecku jako "Stiegelitze". Po rozbiorach Polski w latach 1796-1802 używano zgermanizowanej nazwy "Stieglitz", która stała się oficjalną nazwą w okresie pruskim, a następnie była konsekwentnie stosowana przez władze niemieckie aż do końca II wojny światowej (w 1944 r. wieś figurowała w spisach jako Stieglitz).

Własność i administracja

Miejscowość była wsią szlachecką leżącą w dobrach czarnkowskich i należącą do lokalnej szlachty wielkopolskiej z rodu Czarnkowskich herbu Nałęcz III, a później także do Tłukowskich i Łąckich. W 1595 leżała w powiecie poznańskim Korony Królestwa Polskiego.

W 1595 Jan Czarnkowski sprzedał z zastrzeżeniem prawa wykupu Stanisławowi Tłukomskiemu wsie Radosiewie, Jędrzejewo i Siedliska za 4000 złotych polskich. W 1595 Jan Czarnkowski sprzedał z zastrzeżeniem prawa wykupu Mikołajowi Łąckiemu chorążemu poznańskiemu połowę miasta Czarnków wraz z wsiami, w tym m.in. z Siedliskami, za 12 tys. złotych polskich. W latach 1599-1611 Siedliska leżące w części dóbr Czarnków należały do Jana Czarnkowskiego kasztelana międzyrzeckiego oraz jego żony Zofii z Fulsztyna. W 1619 po śmierci właściciela wieś wraz z całym majątkiem odziedziczył jego brat Stanisław Czarnkowski.

W 1667 r. we wsi stanął pierwszy kościół ewangelicki, ufundowany przez ród Czarnkowskich. Wieś stała się własnością Stanisława Poniatowskiego w 1738 r., który siedemnaście lat później sprzedał Siedliska Alojzemu Radolińskiemu.

Po I rozbiorze Polski, Siedliska weszło w granice Królestwa Prus. W roku 1807, w wyniku kongresu wiedeńskiego, miejscowość należała do Księstwa Warszawskiego. W 1815 r. znowu znalazła się w granicach Prus.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wymienia Siedliska, ale błędnie utożsamia je ze wsią Radoszewo (poprawnie: Radosiewie), a także podaje opis wsi Siedlisko.

Linia Kolejowa Budowa linii kolejowej w 1851 r. przyspieszyła rozwój wsi. Na początku XX wieku w Siedlisku istniała piekarnia, rzeźnia, a także sklep żelazny.

Kościół W latach 1907–1908 we wsi stanął nowy, murowany kościół ewangelicki, zbudowany w stylu eklektycznym, zwieńczony wysoką iglicą, od 1945 r. katolicki.

Dawna Gmina W latach 1945–54 i 1973–1976 miejscowość była siedzibą władz gminy Siedlisko. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie pilskim.

Do początku lat 90. w Siedlisku znajdował się kombinat PGR.

W centrum wsi znajdował się dawniej pomnik w miejscu, gdzie w 1945 r. pochowano poległych żołnierzy. Obecnie prochy żołnierzy znajdują się na cmentarzu wojskowym w Pile.

Edukacja i Kultura Siedlisko posiada szkołę podstawową i ośrodek zdrowia.

We wsi działa również filia Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy im. Kazimiery Iłłakowiczówny w Trzciance oraz remiza Ochotniczej Straży Pożarnej.

W siedlisku odbywają się autorskie przedstawienia, występy artystyczne, cykliczne imprezy (np. Dzień Brodatego Gożdzika z przeglądem zespołów muzycznych i wokalnych) i obchody, cykliczne konkursy: plastyczne, poetyckie, wokalnehttps://trzcianka.pl/wp-content/uploads/2020/08/strategia_rozwoju_gminy_trzcianka_na_lata_2015-2030.pdf.

We wsi znajduje się świetlica wiejska z salą, sceną i wyposażonym zapleczem kuchennym, dwa place zabaw, miejsce na ognisko, pełnowymiarowe boisko sportowe, zielone zakątki z ławeczkami, plenerowa scena, stacja rowerowa, domek na stadionie, wiaty z drewnianymi stołami i ławkami, utwardzony plac do imprez plenerowych.

Tradycja Dożynki parafialne i wiejskie, odpust parafialny, tradycyjna procesja przez wieś ze stacjami przy figurkach i krzyżach na Boże Ciało, droga krzyżowa Siedlisko – Rychlik – Siedlisko, pielgrzymka do Skrzatusza i do Częstochowy. Tradycja wspólnego wyplatania wieńca dożynkowego i przygotowania obrzędu dożynkowego oraz prezentacji wieńca, tradycja wspólnego świętowania Dnia Kobiet i Dnia Dziecka, Dnia Babci i Dziadka, pisanie autorskich pieśni, piosenek i scenariuszy przedstawień związanych z ww. świętami i tradycjami.

Transport Wieś posiada remizę Ochotniczej Straży Pożarnej, co czyni ją kluczowym punktem w walce z pożarami oraz pomocy mieszkańcom.

We wschodniej części Siedliska mieści się aktywna stacja kolejowa: Siedlisko Czarnkowskie.

Przyroda We wsi rosną ponad stuletnie drzewa: lipy przy kościele, ogromna lipa na cmentarzu ewangelickim, kasztanowce przy sali wiejskiej, dąb przy figurce Matki Boskiej, kolejny przy cmentarzu, dęby przy skrzyżowaniu ulic w centrum wsi, ogromna wierzba przy „szlaku spacerowym”https://agro.icm.edu.pl/agro/element/bwmeta1.element.agro-457d5472-dd01-4f2d-9a27-3a0bc8a1d8eb/c/13-21.pdf.

Sport W Siedlisku funkcjonują dwie drużyny sportowe: UKS Gwiazda Siedlisko i Korona Siedlisko.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne