thumb|Bazylika thumb|Budynek szkoły w Starej Wsi powstałej w 1911 mały|Klasztor Sióstr Służebniczek NMP (1874) Stara Wieś – wieś w Polsce, w gminie Brzozów, powiecie brzozowskim, województwie podkarpackim. Ma status sołectwa. Leży nad rzeką Stobnicą na Pogórzu Dynowskim.

Historycznie położona w Rusi Czerwonej (ziemia sanocka) i w dawnym województwie ruskim. Na przełomie XVI i XVII wieku położona była w ziemi sanockiej województwa ruskiegoAtlas historyczny Rzeczypospolitej Polskiej wydany z zasiłkiem Akademii Umiejętności w Krakowie, [T. 1], Epoka przełomu z wieku XVI-ego na XVII-sty. Dział II-gi. „Ziemie Ruskie” Rzeczypospolitej, Dział opracowany przez Aleksandra Jabłonowskiego [...], k. 4.. Wieś klucza brzozowskiego biskupów przemyskichMaciej Dalecki: Akta dóbr biskupów przemyskich obrządku łacińskiego 1652–1883. Inwentarz archiwalny zespołu, w: Rocznik Historyczno-Archiwalny. T. XI, Przemyśl 1996, s. 102.. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie krośnieńskim. Sąsiaduje z Bliznem na północy, na wschodzie z Przysietnicą, na południu z miastem Brzozów, na zachodzie z Orzechówką i Malinówką.

Części wsi + Integralne części wsi Stara Wieś SIMC Nazwa Rodzaj0346052 Budy część wsi0346069 Dół część wsi0346075 Folwark część wsi0346112 Gołaszówka przysiółek0346081 Góra część wsi0346098 Skokówka część wsi0346106 Zagroda część wsi

Historia Początki miejscowości sięgają 1359, kiedy to król Kazimierz Wielki nadał akt lokacyjny dla osady leżącej nad rzeką Stobnica. Historiografowie wskazują pierwotną nazwę wsi jako Brzozów. W 1384 wieś ta oraz pobliski Domaradz przekazano jako ofiarę biskupom przemyskim. W tym samym czasie na południe od wsi założono miasto, które posiadało taką samą nazwę. Do lokalizacji miasta przyczyniły się częste wylewy rzeki, dlatego wybrano wzgórze posiadające również lepsze warunki obronne. Wkrótce miasto stało się siedzibą tzw. klucza biskupiego, a dla określania wsi zaczęto używać nazwy Stara Wieś. Pierwszy dokument potwierdzający zmianę nazwy jest datowany na 1460.

W 1896 poeta Mirandola Pik wraz z matką zakontraktował w okolicy teren pod eksploatacji ropy naftowej, ale do realizacji wydobycia nie doszło. Na położonym na wschód od wsi wzgórzu Parnas znajdują się zaczopowane odwierty, z dwóch wydobywa się gaz, który spala się od razu po ujściu z czopa. W północnej części Starej Wsi znajduje się dom generalny Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej. W południowej części miejscowości znajduje się Kolegium Ojców Jezuitów. Do 2016 istniał tam również Nowicjat Towarzystwa Jezusowego Prowincji Polski Południowej. W przeszłości znajdowało się tu też zgromadzenie zakonne Sióstr Wielkiego Zawierzenia.

Zabytki thumb|Mogiła konfederatów barskich na granicy Starej Wsi i Brzozowa

Bazylika

Późnobarokowa bazylika, konsekrowana w 1760 przez biskupa przemyskiego Wacława Hieronima Sierakowskiego, pw. Wniebowzięcia NMP. Budowniczymi bazyliki i przyległego do niej klasztoru byli ojcowie paulini. Obecnie opiekują się nią ojcowie jezuici, którzy mają w kolegium starowiejskim swój nowicjat (zawieszony od 2016).

Mogiła W Starej Wsi wznosi się mogiła konfederatów barskich – usypana w formie wysokiego ziemnego kurhanu, zwieńczonego klasycystyczną, kolumnową kapliczką.

Muzeum Towarzystwa Jezusowego Prowincji Polski Południowej

Założone przez jezuitów muzeum głównie sztuki sakralnej z około 4000 eksponatów z różnych części świata.

Infrastruktura Połączenia z miastami Stara Wieś znajduje się przy drodze wojewódzkiej nr 886. We wsi znajduje się 5 przystanków autobusowych, z których największe znaczenie posiada położony obok bazyliki. Połączenia autobusowe łączą Starą Wieś z Brzozowem, Sanokiem, Krakowem, Wrocławem, Warszawą, Iwoniczem oraz z Rzeszowem. We wsi znajduje się lądowisko Stara Wieś.

Oświata W Starej Wsi znajduje się Przedszkole Samorządowe, Szkoła Podstawowa im. Najświętszego Serca Jezusa oraz Prywatna Szkoła Muzyczna I st.

Podział wsi Stara Wieś zwyczajowo dzieli się na dwie części „Małą stronę” (zachodnia część) i „Dużą stronę” (wschodnia część położona przy DW886 Rzeszów-Sanok).

Obiekty sportowe W Starej Wsi znajduje się kompleks boisk sportowo-rekreacyjnych, należący do Zespołu Szkół w Starej Wsi: do piłki nożnej o wymiarach stadionowych, z nawierzchnią trawiastą, w poprzek boiska – do piłki ręcznej; pełnowymiarowy kort tenisowy z nawierzchnią z syntetycznej wykładziny; bieżnia do biegów krótkich (100 m) pokryta betonem; boisko do piłki siatkowej z nawierzchnią z syntetycznej wykładziny; podest do pchnięcia kulą trybuny

Związani ze Starą Wsią Urodzili się Stanisław Dydek, autor monografii o Starej Wsi prof. Józef Bielawski Stanisław Boroń Franciszek Boroń Tadeusz Boroń Przebywali Zbigniew Białecki (wynalazca) Katarzyna Celestyna Faron Henryk Nostitz-Jackowski (duchowny) Zmarli Maria Nastał Odbywali nowicjat Paweł Siwek Feliks Wiktor Riedl Jan Beyzym Adam Kozłowiecki Wojciech Baudiss Adam Chmielowski Stanisław Obirek Otrzymali święcenia kapłańskie ks. Adam Sudoł. Stanisław Sarnowski Stanisław Ścibor-Bogusławski

Przypisy Raport o stanie gminy Brzozów w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 20 Strona gminy, sołectwa

GUS. Wyszukiwarka TERYT. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (). Szkoła Podstawowa im. Najświętszego Serca Jezusa w Starej Wsi. oficjalna strona [dostęp 2021-05-05].

Bibliografia Chwalcie z nami Panią Świata, 1986 (historia Kościoła rzymskokatolickiego na ziemi brzozowskiej) Stanisław Dydek, Stara Wieś. Z dziejów wsi i sanktuarium (1996)

Linki zewnętrzne Nowicjat Towarzystwa Jezusowego Prowincji Polski Południowej

Kategoria:Wsie klucza brzozowskiego Kategoria:Wsie w powiecie brzozowskim