Słonawy (pol. hist. Słanowo) – średniej wielkości wieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie obornickim, w gminie Oborniki.

Nazwa Miejscowość nosiła kiedyś inną nazwę – „Słanowo”, które zapisywano w różny, czasem błędny sposób. Pierwszy zachowany zapis pierwotnej nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1356 (wg zachowanej kopii z 1582) kiedy to odnotowano ją pod staropolską nazwą „Slanowo, Słanowo”. W 1365 (wg zachowanej kopii z 1556), odnotowano, że wieś „Slonowicze”, 1403 „Slawno”, a wg kopii z 1580 „Slanovicze”, leżała w Wielkopolsce (łac. „in terra Polonie”). W 1405 odotowano nazwę „Slanowo”, 1418 „Slanewo”, 1475 „Zlanowko”, 1526 „Slanovo”, 1563 „Szlomowo”, 1577 „Slomowo”, 1580 „Słomowo”.

Obecna wieś Słonawy leży 3 km na północ od Obornik i jest pozostałością dawnej osady olęderskiej. Wcześniej jednak zanim osada powstała na tym terenie istniała wcześniejsza wieś oraz folwark „Słanowo”, a więc wieś ma ciągłość osadniczą sięgającą średniowiecza. Co potwierdzają także późniejsze mapy z XVIII-XIX wieku, które przy tej wsi zaznaczają te jednostki osadnicze. Na mapie Perthéesa są to „Holendry Slonowskie” i „Folwark Slonowski”, u Gaula: „Holl. Sloniawskie” i „Folw. Slonawy”, a u Gilly’ego: „Holl. Slunawer” i „Vorw. Slunawe” .

Historia Okolice miejscowości prawdopodobnie były zasiedlone jednak już wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. Archeolodzy uważają, że z okolic Słonawy pochodzą znaleziska fragmentów średniowiecznych naczyń.

Wieś istnieje co najmniej od połowy XIV wieku i ma średniowieczną metrykę. Początkowo była królewszczyzną czyli własnością królewską należącą do królów polskich leżącą w starostwie obornickim. Od 1320 miejscowość leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1475 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1510 należała do parafii Oborniki.

Wieś podzielona była między starostwo obornickie oraz wójtostwo w Obornikach. Pierwszy zapis z 1356 (wg zachowanej kopii z 1582) mówi o tym, że Maciej wójt obornicki uposażył ufundowany przez siebie kościół św. Ducha pod Obornikami m.in. dziesięcinami ze wszystkich łanów wójtowskich, w tym z 4 łanami w Słonawach kwotą po 4 grosze z każdego łanu.

W 1365 król polski Kazimierz III Wielki dał sędziemu poznańskiemu Przecławowi z Margonina w powiecie kcyńskim wsie królewskie Budziszewo (obecnie Budziszewko) oraz Kolędzin i jezioro Radusz oraz wieś Słonawy, a w zamian otrzymał od niego Źrenicę koło Środy w powiecie pyzdrskim (obecnie to osiedle Źrenica część miasta Środa Wielkopolska.

Źródła historyczne odnotowały również mieszkańców wsi pochodzących z niższych stanów. W 1403 odnotowano spór sądowy Mikołaja kmiecia słoawskiego z Maszem z Zielątkowa koło Obornik o 3 grzywny za zboże, które starosta (prawdopodobnie tenutariusz obornicki lub starosta generalny Wielkopolski) wysłał z Obornik do Poznania. W 1405 Pastwa kmieć ze Słonawy pozwany został przez Maszka Zielątkowskiego o 3 grzywny. W 1515 wspomniano Marcina Słanowskiego pochodzącego ze Słopanowa, właściciela domu na Rynku w Obornikach. Odnotowano też że ma on również parcelę.

W 1415 wójt z Obornik pozwany został przez Michała Maszę mieszczanina obornickiego o to, że nie uwolnił od roszczeń in. osób trzech łanów w Słonawach. W 1459 odnotowani zostali Anna wójtowa obornicka wraz z synem Ludgerzem niedzielni posiadacze m.in. Slonaw. W 1486 wójt obornicki sprzedał Janowi, Benedyktowi i Grzegorzowi braciom z Jankowic jeden łan osiadły oraz 3 łany opuszczone w Słonawach. W 1487 król Kazimierz IV Jagiellończyk odnowił przywilej na wójtostwo obornickie i stwierdził, że do wójtostwa należało 4 kmieci i 4 zagrodników w Słonawach. W 1510 do wójtostwa w Obornikach należały 3 łany słonawskie.

W 1475 Słonawy odnotowano w wykazie zaległości podatkowych. W 1510 wieś miała 9 półłanków oraz 3 łany wójtowskie. W 1526 wieś odnotowano jako opustoszałą o 5 łanach. W 1563 i 1577 wieś była opuszczona. W 1580 miał miejsce pobór we wsi lecz nieznane są szczegóły ponieważ formularz nie został wypełniony. W 1510 podbierano we wsi wiardunkową dziesięcinę płaconą od 3 łanów po 5 groszy na uposażenie prebendy „Tarnowo” (obecnie Tarnowo Podgórne) w katedrze poznańskiej. W 1510 opłata zwana meszne z opuszczonej wsi Słonawy należała do plebana w Obornikach. W 1539 Grzegorz pleban obornicki był w sporze z posiadaczami wójtostwa obornickiego o zaległe od 4 lat meszne z opuszczonych łanów kmiecych uprawianych przez wójtów m.in. w Słonawach.

Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie poznańskim.

W miejscowości eksploatowano niegdyś złoża węgla kamiennego.

We wsi znajduje się prywatne lądowisko Oborniki-Słonawy.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Słonawy (województwo wielkopolskie)