Leon Zdzisław Stroiński, „Marek Chmura” (ur. 29 listopada 1921 w Warszawie, zm. 16 sierpnia 1944 tamże) – polski poeta pokolenia Kolumbów, żołnierz Armii Krajowej.
Życiorys thumb|Tablica poświęcona Leonowi Zdzisławowi Stroińskiemu w Zamościu, na domu, w którym mieszkał z rodziną; ul. Kościuszki 8 Urodził się w Warszawie w rodzinie inteligenckiej. Był synem Józefa Stroińskiego, radcy prawnego Ordynacji Zamoyskich i Stanisławy z Sąchockich. Dzieciństwo i wczesną młodość spędził w Zamościu, gdzie uczęszczał do gimnazjum i liceum. Maturę zdał w Liceum im. Jana Zamoyskiego w Zamościu. Został przyjęty w poczet studentów prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Z powodu wybuchu II wojny światowej nie podjął studiów w Lublinie. W 1940 przedostał się do WarszawyZdzisław Stroiński, bn.gov.pl, 2015-08-14. [dostęp 2018-06-14]..
W 1941 rozpoczął studia z zakresu prawa i filologii polskiej na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Od 1942 należał do grupy polonistów skupionych wokół konspiracyjnego miesięcznika „Sztuka i Naród”. Był żołnierzem AK, ukończył tajną podchorążówkę. Aresztowany 25 maja 1943 podczas składania wieńca (wraz z Wacławem Bojarskim i Tadeuszem Gajcym) pod pomnikiem Mikołaja Kopernika w Warszawie (w 400. rocznicę śmierci uczonego). Został osadzony na Pawiaku. Niezidentyfikowany, został zwolniony 19 lipca 1943.
Zginął 16 sierpnia w powstaniu warszawskim wraz z Tadeuszem Gajcym na Starym Mieście, po wysadzeniu przez Niemców kamienicy przy ul. Przejazd. Pochowany na cmentarzu Powązki Wojskowe w Warszawie (kwatera B8-6-41)Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze.
Poezja Twórczość rozwijał od 1942. Nawiązywał do poetyki Awangardy Krakowskiej, sięgał po realia wojny i okupacji, także doświadczeń z Pawiaka (cykl liryków prozą Okno 1943). Tworzył wizyjno-metaforyczne obrazy, pełne akcentów prometeistycznych i mesjanistycznych. Napisał też więzienne opowiadanie „Pokolenie” o wymowie patriotycznej i humanistycznej.
Publikacje Okno, wstęp i wybór Zdzisław Jastrzębski, Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1963 Window : collected prose poems, transl. and introd. by Adam Czerniawski, Oasis Books, London 1979 Ród Anhellich, oprac., wstęp i nota edytorska Lesław M. Bartelski, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1982 Ranni różą: poeci walczącej Warszawy: [antologia], wybór i oprac. Andrzej K. Waśkiewicz, wstęp Piotr Kuncewicz, „Anagram”, Warszawa 1994 , s. 140-162 Chmura: portret poety, słowo wstępne Julia Hartwig, oprac. Hanna Zofia Etemadi, Norbertinum Lublin 2011 Okno: w 80. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego ku pamięci Leona Zdzisława Stroińskiego, Książnica Zamojska im. Stanisława Kostki Zamoyskiego w Zamościu, Zamość 2024
Odznaczenia Krzyż Virtuti Militari – pośmiertnie Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – pośmiertnie, 2021
Upamiętnienie W marcu 1945 Lesław Bartelski napisał zadedykowany Tadeuszowi Gajcemu i Zdzisławowi Stroińskiemu wiersz Pamięci poległychLesław M. Bartelski, Pamięci poległych, w: „Literacka Polska”, nr 1-2/2003, s. 5-6, . W 2010, w cyklu „Ślady”, ukazał się film dokumentalny Leon Zdzisław Stroiński ps. „Chmura”, w reż. Hanny Etemadi. W 2010 odsłonięto tablicę poświęconą Zdzisławowi Stroińskiemu na domu, w którym w latach 1926–1939 mieszkał, przy ul. Kościuszki 8 w Zamościu.
Zobacz też Literatura polska w okresie II wojny światowej
Przypisy
Linki zewnętrzne Stroiński – kolekcja w serwisie Polona Utwory Zdzisława Stroińskiego w serwisie Wolne Lektury Wirtualny Mur Pamięci Muzeum Powstania Warszawskiego – Zdzisław Stroiński
Kategoria:Absolwenci I Liceum Ogólnokształcącego im. Hetmana Jana Zamoyskiego w Zamościu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Polegli w powstaniu warszawskim Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z Zamościem Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1921 Kategoria:Zmarli w 1944 Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej