Zbigniew Stefan Messner (ur. 13 marca 1929 w Stryju, zm. 10 stycznia 2014 w Warszawie) – polski profesor nauk ekonomicznych, pracownik naukowy i polityk, członek Biura Politycznego Komitetu Centralnego PZPR (1981–1988), wiceprezes Rady Ministrów w latach 1983–1985, prezes Rady Ministrów w latach 1985–1988, poseł na Sejm PRL IX kadencji, członek Rady Państwa (1988–1989).
Życiorys Młodość Pochodził z rodziny austriackich kolonistów, którzy osiedlili się na Podolu pod koniec XVIII wieku, spolonizowali się i przez kilka pokoleń zajmowali się rolnictwem. Urodził się jako najstarszy syn Henryka (1904–1978) i Bronisławy (wyznania greckokatolickiego) w ówcześnie leżącym na terenie Polski Stryju (obecnie leży na Ukrainie). W Stryju trenował boks. W 1945, wraz z rodzicami i dwoma braćmi, Tadeuszem i Januszem, został przesiedlony z Kresów Wschodnich do Gliwic. Rodzina zamieszkała w mieszkaniu przy ulicy Krzywej. W 1948 Zbigniew Messner ukończył gliwickie Liceum Administracyjno-Handlowe.
Od grudnia 1963 do 30 lipca 1968 był prezesem klubu piłkarskiego Piast Gliwice.
Działalność naukowa Studia ukończył w Wyższej Szkole Ekonomicznej w Katowicach w 1953, a w 1961 doktoryzował się na tej uczelni (praca pt. Rachunek kosztów produkcji wydziałów wielkich pieców i kierunki jego rozwoju w polskim hutnictwie żelaza). 9 grudnia 1969 uzyskał habilitację (rozprawa pt. Rachunek kosztów jako instrument zarządzania przedsiębiorstwem przemysłowym) jako pierwszy naukowiec w historii Katedry Rachunkowości. W 1977 uzyskał tytuł profesora zwyczajnego. Od 1968 był prorektorem, a od 1975 do 1982 rektorem tej uczelni. Od 1972 do 1982 był dyrektorem Instytutu Organizacji Przetwarzania Danych WSE.
Działalność polityczna w PRL thumb|Elena Ceausescu i Nicolae Ceausescu (z lewej) oraz gen. Wojciech Jaruzelski i Zbigniew Messner w Warszawie, czerwiec 1984 thumb|Od lewej: premier NRD Willi Stoph, Zbigniew Messner i przywódca NRD Erich Honecker podczas oficjalnej wizyty premiera Messnera w Berlinie Wschodnim, 9 października 1986 Od 1954 był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, od 5 listopada 1980 do grudnia 1983 pełnił funkcję przewodniczącego Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach, od 1981 zasiadał w Biurze Politycznym Komitetu Centralnego PZPR, równolegle od 8 stycznia 1981 do 30 listopada 1983 był I sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego PZPR w województwie katowickim. W latach 1981–1983 był także członkiem Komisji KC PZPR powołanej dla wyjaśnienia przyczyn i przebiegu konfliktów społecznych w dziejach Polski Ludowej„Trybuna Robotnicza”, nr 177, 4–6 września 1981, s. 2.. 2 września 1982 na mocy decyzji Biura Politycznego KC PZPR wszedł w skład Komitetu Honorowego uroczystości żałobnych Władysława Gomułki„Trybuna Robotnicza”, nr 173, 3–5 września 1982, s. 1–2..
Wicepremier ds. ekonomicznych od 22 listopada 1983. Poseł na Sejm PRL w latach 1985–1989. 6 listopada 1985, po mianowaniu Wojciecha Jaruzelskiego na funkcję Przewodniczącego Rady Państwa – powołany na urząd Prezesa Rady Ministrów. Jako ekonomista miał się zająć wprowadzaniem trudnych reform gospodarczych („drugiego etapu reformy”), co skończyło się fiaskiem. Społeczeństwo w referendum w 1987 opowiedziało się za „radykalnym uzdrowieniem gospodarki” oraz poparło „polski model głębokiej demokratyzacji życia politycznego”. Referendum nie uzyskało mocy wiążącej wskutek nieuzyskania wymaganej przez ustawę większości głosów wszystkich uprawnionych. Z powodu porażki w referendum, a także po fali strajków wiosną i latem 1988 spowodowanych pogarszającą się sytuacją gospodarczą, 19 września złożył dymisję z funkcji premiera. Kandydował bez powodzenia na posła w czerwcowych wyborach z 1989.
W Biurze Politycznym pozostawał do X plenum Komitetu Centralnego PZPR w grudniu 1988, kiedy to Wojciech Jaruzelski przeprowadził rekonstrukcję BP. Z Biura odeszli wówczas, obok Zbigniewa Messnera, między innymi Józef Baryła, Tadeusz Porębski oraz Zofia Stępień. Do rozwiązania PZPR w styczniu 1990 pozostawał w składzie KC. W 1988 został wybrany w skład Rady Państwa, do której należał do czasu wyborów prezydenckich w 1989.
Działalność po 1989 Po 1989 powrócił do działalności naukowej. Został wybrany na kierownika Katedry Rachunkowości. Był autorem książek i publikacji z zakresu ekonomii, przede wszystkim zastosowań informatyki w ekonomii i rachunkowości. Ostatnia jego publikacja książkowa to Teoretyczne podstawy rachunkowości (Warszawa 1994). Był również przewodniczącym Komisji Egzaminacyjnej Krajowej Izby Biegłych Rewidentów (1995–2009, następnie do 2013 jej wiceprzewodniczącym), a także w latach 1989–2003 przewodniczącym Rady Naukowej Stowarzyszenia Księgowych w Polsce (do którego należał od 1957) i od 2003 prezesem jego Zarządu Głównego oraz członkiem honorowym.
W 2003 wybrano go do rady nadzorczej Banku Gospodarki Żywnościowej jako reprezentanta Skarbu Państwa.
W późniejszym okresie życia mieszkał w Konstancinie-Jeziornie.
Zmarł w Warszawie 10 stycznia 2014. 8 dni później został pochowany na cmentarzu w Skolimowie.
thumb|Grób Zbigniewa Messnera na Cmentarzu w Skolimowie
Życie prywatne Żonaty z Ireną Messner z domu Laris-Domańską (1929–2012), poetką i pisarką poznaną w liceum w Gliwicach, z którą miał dwie córki – psycholożki Bożenę i LilianęNekrolog Ireny Messner na portalu nekrologi.net. [dostęp 2025-10-04]..
Nagrody i odznaczenia W 1986 został doktorem honoris causa Uniwersytetu Marcina Lutra w Halle i Wittenberdze. Otrzymał również nagrody resortowe I, II i III stopnia, a także m.in. następujące odznaczenia:
Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1997). Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984) Medal za Długoletnie Pożycie Małżeńskie (2000). Medal Komisji Edukacji Narodowej Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej” Tytuł „Honorowy Górnik PRL”„Trybuna Robotnicza”, nr 156, 5–6 lipca 1986, s. 3. Odznaka „Zasłużonemu dla Akademii Ekonomicznej w Katowicach” (1983)Akademia Ekonomiczna w Katowicach czci pamięć Karola Adamieckiego, „Trybuna Robotnicza”, nr 271, 17 listopada 1983, s. 1. Medal „Zasłużony dla Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych MSW” (1983)Obchody 40-lecia Ludowego Wojska Polskiego, „Trybuna Robotnicza”, nr 236, 6 października 1983, s. 1–5. Medal 35-lecia Śląskiej Akademii Medycznej (1983)Śląska Akademia Medyczna, „Trybuna Robotnicza”, nr 239, 10 października 1983, s. 4. Medal „Za Zasługi dla 1 Dywizji Artylerii OPK im. Powstańców Śląskich” Złoty Order „Gwiazda Przyjaźni między Narodami” (Niemcy Wschodnie, 1986)Wysokie odznaczenie dla Premiera PRL, „Trybuna Robotnicza”, nr 154, 3 lipca 1986, s. 1. Medal jubileuszowy „Czterdziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (Związek Radziecki, 1985)„Życie Partii”, nr 11, 22 maja 1985, s. 21. Jubileuszowy Medal 100. Rocznicy Urodzin Georgi Dymitrowa (Bułgaria, 1983)„Wojskowy Przegląd Historyczny”, nr 1 (107), styczeń–marzec 1984, s. 116. Został upamiętniony w nazwie jednej z sal Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.
Zobacz też Rząd Zbigniewa Messnera
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Gliwicach Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach Kategoria:Członkowie Biura Politycznego KC PZPR Kategoria:Członkowie Komitetów Dzielnicowych PZPR Kategoria:Członkowie Rady Państwa PRL Kategoria:Ludzie sportu związani z Gliwicami Kategoria:Ludzie urodzeni w Stryju Kategoria:Ludzie związani z bankowością w Polsce Kategoria:Ministrowie PRL Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Medalem za Długoletnie Pożycie Małżeńskie Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Kategoria:Odznaczeni Orderem „Gwiazda Przyjaźni między Narodami” Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Pierwsi sekretarze Komitetów Uczelnianych PZPR Kategoria:Pierwsi sekretarze Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Katowicach Kategoria:Pochowani na cmentarzu parafialnym w Skolimowie Kategoria:Polacy odznaczeni bułgarskimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polacy wysiedleni z Kresów Wschodnich w latach 1944–1946 Kategoria:Polacy pochodzenia austriackiego Kategoria:Polscy doktorzy honoris causa uczelni w Niemczech Kategoria:Polscy ekonomiści Kategoria:Posłowie z Listy Krajowej (PRL) Kategoria:Premierzy PRL Kategoria:Prezesi polskich klubów piłkarskich Kategoria:Prorektorzy Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach Kategoria:Przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach Kategoria:Wicepremierzy PRL Kategoria:Urodzeni w 1929 Kategoria:Zmarli w 2014 Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii