Jasiona (M. Choroś, Ł. Jarczak, S. Sochacka, Słownik nazw miejscowych Górnego Śląska, Opole-Kluczbork 1997, s. 47., ) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Lubrza. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Obniżenia Prudnickiego, będącego częścią Niziny Śląskiej, u podnóży Gór Opawskich. Przepływa przez nią rzeka Prudnik.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.

Według danych na 31 grudnia 2013 r. wieś była zamieszkana przez 256 osób.

Geografia Położenie Jasiona znajduje się w południowo-zachodniej części Polski. Leży na ziemi prudnickiej – regionie historyczno-kulturalnym, którego głównym ośrodkiem jest miasto Prudnik. Ziemia prudnicka stanowi zachodnią część Górnego Śląska. Pod względem administracyjnym Jasiona położona jest w południowej części województwa opolskiego, w powiecie prudnickim, w gminie Lubrza, tuż przy granicy z gminą Prudnik. Znajduje się w odległości około 4 km od granicy z Czechami. Należy do Euroregionu Pradziad.

Sołectwo Jasiona obejmuje obręb wsi Jasiona. Zajmuje powierzchnię 3,9 km². Graniczy z miastem Prudnik od zachodu oraz z sołectwami (od północy, zgodnie z ruchem wskazówek zegara): Lubrza, Dytmarów, Skrzypiec, Trzebina.

Wieś leży na Nizinie Śląskiej, w pobliżu Gór Opawskich. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Jasiona znajduje się w granicach mikroregionów Obniżenie Prudnickie (318.58.5) i Dolina Prudnika (318.58.4). W obszarze wsi przepływa rzeka Prudnik.

Leży na obszarze 391 ha. Ma charakter rolniczy. Głównymi uprawami są tutaj buraki cukrowe, ziemniaki i kukurydza. Wieś otoczona jest licznymi wzniesieniami. W czasach niemieckich miały one odpowiednie nazwy, np. Funfrutenberg, Weinberg, Kreiwitzer Berg, Ochsengrund. Współcześnie wzniesienia nie posiadają nazw.

Środowisko naturalne W Jasionie panuje klimat umiarkowany ciepły. Średnia temperatura roczna wynosi +8,1 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Jasiony wynoszą 621 mm. Dominują wiatry zachodnie.

Nazwa mały|upright|Nieoficjalny herb wsi Jasiona Pierwotna nazwa Jasiony, zapisywana w XIII wieku jako Jassona, miała polskie (słowiańskie) pochodzenie. Została ona zgermanizowana jako Jassen i Jessen.

W historycznych dokumentach nazwę miejscowości wzmiankowano w różnych językach oraz formach: de Jassona (1285), z Jasone (1455), Jessen (1481), Jaschen (1484), Jaseni (1525), Jassen (1534), Jessen (1596), Jessen (1651/52), Jassen (1743), Jassen (1784), Jassen (1845), Jassen, Jasoń (1941).

W Spisie miejscowości województwa śląsko-dąbrowskiego łącznie z obszarem ziem odzyskanych Śląska Opolskiego wydanym w Katowicach w 1946 wieś wymieniona jest pod polską nazwą Jasoń. 9 września 1947 r. nadano miejscowości nazwę JasionaRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 9 września 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ()..

Historia mały|lewo|upright|Pieczęć Jasiony (1723) Wieś wzmiankowana była po raz pierwszy jako Jassona w 1233 roku w testamencie Jana Sybocica z Prężyny. Istniało tu rozlewisko wodne tworzone przez rzekę Prudnik, w pobliżu którego założono osiedle o nazwie Jaschinka, którego mieszkańcy zajmowali się produkcją węgla drzewnego. W XIII i XIV wieku osiedlali się tu przybysze z zachodnich Niemiec. Do 1337 Jasiona znajdowała się w granicach czeskich Moraw. W 1337 król czeski Jan Luksemburski odkupił od Albrechta z Fulštejnu ziemię prudnicką i przekazał ją księciu niemodlińskiemu Bolesławowi Pierworodnemu. mały|lewo|upright|Pieczęć Jasiony (1919) W XV wieku wieś znalazła się w granicach księstwa głogówecko-prudnickiego. Młyn wodny w Jasionie istniał już w 1447. Wzmiankowany był w urbarzu dóbr zamku prudnickiego z 1534, jako własność proboszcza Prudnika. W 1534 Jasiona liczyła 17 mieszkańców. W 1562 Rada Miejska Prudnika wzięła Jasionę w zastaw, a w 1597 nabyła ją na własność. W 1598 Maciej Bilicer z prudnickiego rodu Bilicerów założył księgę wieczystą dla Jasiony. mały|Jasiona (Jassen) wśród miejscowości ziemi prudnickiej na mapie z XIX wieku W XVIII wieku na południowy wschód od zabudowań wsi, u podnóża zalesionej skarpy, działał młyn papierniczy, należący w 1734 do Floriana Heinricha. Spłonął na początku XIX wieku od uderzenia pioruna. Do 1742 wieś należała do powiatu sądowego prudnickiego w Monarchii Habsburgów. Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk. Przy szosie Prudnik–Dytmarów funkcjonowała cegielnia. W 1779 zbudowano drewnianą szkołę. Zachowały się jej fundamenty na posesji nr 23. Wieś posiadała swoją własną pieczęć, która przedstawiała w polu lemiesz pługa w słup, pod nim murawa, a w otoku napis: IASSEN GEMEIN SIEGEL / NEYSTAETER CREIS (). W 1830 wieś liczyła 320 mieszkańców. 14 maja 1854 w wyniku uderzenia pioruna spaliła się stodoła w zabudowaniach młyna wodnego. mały|upright|Krzyż przy kościele zawierający spis mieszkańców wsi, którzy zginęli podczas I wojny światowej Kościół Najświętszej Marii Panny, ufundowany przez gospodarza Schneidera, został wzniesiony w 1900 niedaleko szkoły. W 1908 na południowo-zachodnim krańcu wsi wybudowano nową, murowaną szkołę. Od strony południowej budynku urządzono mieszkania dla dwóch nauczycieli. Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 464 mieszkańców Jasiony 463 posługiwało się językiem niemieckim, a 1 językiem polskim. W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Jasiona znalazła się po stronie zachodniej, poza terenem plebiscytowym. W 1923 przy kościele wzniesiono krzyż upamiętniający 27 mieszkańców wsi, którzy zginęli podczas I wojny światowej. W latach 30. XX wieku we wsi istniały 64 gospodarstwa rolne o zróżnicowanej wielkości. mały|lewo|Jasiona na mapie z 1930 Do 1939 liczba mieszkańców wsi utrzymywała się na poziomie ponad 400. Podczas II wojny światowej zginęło 29 żołnierzy i ponad 17 cywilów z Jasiony. W Jasionie pracowali robotnicy przymusowi z Polski, m.in. z miejscowości: Poręba Wielka, Szarlejka, Jaciska i Sucha Beskidzka. Od marca do maja 1945 powiat prudnicki znajdował się pod kontrolą radzieckiej komendantury wojskowej. 11 maja 1945 polska administracja przejęła władzę cywilną w powiecie prudnickim. Wówczas w Jasionie została osiedlona część polskich repatriantów z Kresów Wschodnich a także osadników z centralnej Polski. Niemieckojęzyczna ludność została wysiedlona na zachód w 1946.

W latach 1945–1950 Jasiona należała do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. W latach 1945–1954 wieś należała do gminy Lubrza, a w latach 1954–1972 do gromady Lubrza.

W 1949 we wsi znajdowały się między innymi: szkoła podstawowa prowadzona przez Inspektorat Szkolny w Prudniku, kotlarz, krawiec. W 1950 powstała Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w Jasionie, rozwiązana w 1957 i zorganizowana ponownie w 1960. Młyn był nadal użytkowany, jednak zrezygnowano z napędu wodnego na elektryczny. Szkoła w Jasionie zakończyła działalność w 1975, gdy została włączona do Zbiorczej Szkoły Gminnej w Lubrzy.

Na początku lat 2000 został zamknięty młyn w Jasionie. W 2007 Jasiona przystąpiła do Programu Odnowy Wsi Opolskiej.

Przynależność państwowa i administracyjna + Przynależność polityczno-administracyjna wsi Jasiona Okres Państwo Zwierzchnictwo Jednostka administracyjna 1233–1337 18px Królestwo CzechMorawy, ziemia prudnicka 1337–1382 18px Księstwo niemodlińskie 1382–1424 18px Księstwo niemodlińsko-strzeleckie 1424–1460 18px Księstwo głogówecko-prudnickie 1460–1521 18px Księstwo opolskie 1521–1532 18px Księstwo opolsko-raciborskieksięstwo opolskie 1532–1742 Monarchia Habsburgów Święte Cesarstwo Rzymskie księstwo opolsko-raciborskie, powiat sądowy prudnicki 1742–1806 Królestwo Prus Święte Cesarstwo Rzymskie kamera wrocławska, departament wrocławski, powiat prudnicki 1806–1815 Królestwo Prus 1815–1871 prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1871–1918 Cesarstwo Niemieckie Królestwo Prus, prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1918–1919 Republika Weimarska Wolne Państwo Prusy, prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1919–1933 Wolne Państwo Prusy, prowincja Górny Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1933–1938 III Rzesza 1938–1941 Wolne Państwo Prusy, prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1941–1945 Wolne Państwo Prusy, prowincja Górny Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1945–1946 Rzeczpospolita Polska Okręg I (Śląsk Opolski) 1946–1950 województwo śląskie, powiat prudnicki, gmina Lubrza 1950–1952 województwo opolskie, powiat prudnicki, gmina Lubrza 1952–1954 Polska Rzeczpospolita Ludowa 1954–1973 województwo opolskie, powiat prudnicki, gromada Lubrza 1973–1975 województwo opolskie, powiat prudnicki, gmina Lubrza 1975–1989 województwo opolskie, gmina Lubrza 1989–1998 Rzeczpospolita Polska od 1999 województwo opolskie, powiat prudnicki, gmina Lubrza

Mieszkańcy Miejscowość zamieszkiwana jest przez ludność napływową, przybyłą na Śląsk z Kresów Wschodnich i centralnej Polski po 1945 w wyniku przymusowych przesiedleń ludności polskiej. We wsi do czasów współczesnych zachowały się gwary lwowska i krakowska.

Liczba mieszkańców wsi 1534 – 17 1793 – 244 1830 – 320 1871 – 444 1905 – 457 1910 – 464 1933 – 426 1939 – 419 1966 – 350 1998 – 281 2002 – 257 2009 – 252 2011 – 256 2012 – 253 2013 – 256

Zabytki Zgodnie z gminną ewidencją zabytków w Jasionie chronione są: układ ruralistyczny, z XIII w. budynek mieszkalny nr 27, z XIX/XX w. budynek gospodarczy nr 36, z XIX/XX w. budynek mieszkalny nr 36, z 1 ćw. XX w. budynek mieszkalny nr 38, z l. 20. XX w. stodoła, nr 42, z XIX/XX w. stodoła, nr 45, z pocz. XX w. budynek mieszkalny nr 46, z 1 poł. XIX w. budynek mieszkalno-gospodarczy, d. wycug, nr 49A, z 4 ćw. XIX w. dom mieszkalny nr 49, z 4 ćw. XIX w. kościół fil. pw. Nawiedzenia NMP, z 1900 r.

Pomniki i obiekty upamiętniające mały|Pomnik poległych w I wojnie światowej Pomnik poległych w I wojnie światowej – pomnik przy kościele w Jasionie powstały w 1923 jako upamiętnienie mieszkańców wsi, którzy polegli w I wojnie światowej. Jest to pomnik w formie kamiennego krzyża, wypisano na nim nazwiska 27 osób.

Gospodarka mały|lewo|Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna W Jasionie działa Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna, oraz drobne przedsiębiorstwa usługowe, produkcja mebli i ogrodnictwo szklarniowe. W Jasionie siedzibę ma firma VIP-BUD, zrzeszona w Cechu Rzemieślników i Przedsiębiorców w Prudniku.

Jasiona wraz z całą gminą Lubrza podlega pod inspektorat ZUS w Prudniku.

Transport mały|Przystanek autobusowy W zarządzie Wydziału Drogownictwa Starostwa Powiatowego w Prudniku znajduje się droga powiatowa nr 1280O relacji Lubrza – Jasiona.

Jasiona posiada połączenia autobusowe z Prudnikiem, Głogówkiem, Kędzierzynem-Koźlem i Lubrzą. We wsi znajdują się trzy przystanki autobusowe – Jasiona I, II Skrz., Wieś. Główny przystanek zlokalizowany jest poza zabudowaniami wsi.

Transport autobusowy w Jasionie obsługiwany był przez PKS Prudnik. W 2004 prudnicki PKS został sprywatyzowany z udziałem Connex Polska. W 2008, w wyniku połączenia spółek PKS Connex Prudnik i PKS Connex Kędzierzyn-Koźle, utworzona została spółka Veolia Transport Opolszczyzna, w 2013 przejęta przez Arriva Bus Transport Polska. W 2019 Arriva wycofała się z Prudnika. Wówczas organizacją przewozów pasażerskich w Jasionie i okolicy zajęły się ościenne PKS-y. W grudniu 2021 powołano Powiatowo-Gminny Związek Transportu „Pogranicze”, mający na celu poprawę jakości transportu.

Kultura