Jurków – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Dobra.
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Jurków. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa nowosądeckiego.
Geografia Jurków położony jest w północno-zachodniej części powiatu limanowskiego w województwie małopolskim.
Leży w Beskidzie Wyspowym, pomiędzy jego najwyższymi szczytami: Ćwilinem na zachodzie, Mogielicą na południowym wschodzie i Łopieniem na północnym wschodzie. Przez wieś przepływa rzeka Łososina, zwana tu Jurkówką, która swoje źródła ma na północno-wschodnich stokach szczytu Jasień w Beskidzie Wyspowym, na wysokości około 760 m n.p.m. Jurków zajmuje dno doliny oraz dolne, łagodne i równinne stoki. Zabudowania położone są na wysokości ok. 490–570 m n.p.m.
Rzeźba okolicznego terenu ma charakter górzysty. Znajdują się tu średnie góry, przecinane wąskimi dolinami potoków.
Integralne części wsi +Integralne części wsi Jurkówczęści wsi Czerniki, Do Maludego, Folwark, Gdowicze, Judy, Krawce, Kuligi, Parużniki, Potok, Pólkówka, Rubisie, Siciarze, Słuchany, Szerszenie, Szlagi, Śliwówka, Trzopki, Urbasie, Wróblówka, Zawady
Historia Najstarsze wzmianki o Jurkowie pochodzą z dokumentu z 1364 roku, erygującego parafię w Dobrej. Wspomniana jest tam wieś Jurze – obecny Jurków. Pierwsi osadnicy pochodzili najprawdopodobniej z Małopolski, później dołączyli do nich wędrujący wzdłuż łuku Karpat pasterze wołoscy. Z czasem wieś weszła w skład tzw. klucza dobrzańskiego (z siedzibą w niedalekiej Dobrej), będącego własnością Pieniążków herbu Odrowąż, od końca XVI w. rodu Lubomirskich, a następnie Stanisława Małachowskiego.
W XIX wieku Jurków, podobnie jak cała okolica, znacznie ucierpiał na skutek rabunkowego wycinania lasów dla celów przemysłowychA. Matuszczyk, s.72.
Zabytki Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. Kościół parafialny pw. MB Nieustającej Pomocy.
Wśród innych historycznych obiektów warto wymienić kilka kapliczek w różnych częściach wsi: Jurków Kuligi (przy skrzyżowaniu z drogą do Wilczyc) – kapliczka z ok. 1823 r., prawdopodobnie na miejscu dawnego cmentarz cholerycznego; Jurków Pulkówka – kamienna kapliczka słupowa z przełomu XVIII i XIX w., stojąca pod starą lipą, wg tradycji związana z Lubomirskimi; Jurków Siciarze – kamienna, otynkowana, kryta blachą kapliczka ufundowana w II poł. XVIII w. przez Błażeja i Agnieszkę Kołodziejów; jej nietypowe usytuowanie (tyłem do obecnej drogi) wynika ze zmiany przebiegu tego traktu komunikacyjnego; Jurków Szyrszenie (w dolnej części wsi) – duża kaplica z 1826 r., murowana z kamienia, z wieżą na osi, kryta blachą.
Rolnictwo Jurków ma typowo rolniczy charakter. Większość jego obszaru zajmują łąki, na których hodowane jest bydło mleczne. W uprawach przeważają rośliny zbożowe i pastewne.
Relatywnie duży jest obszar wsi zajęty pod sady, plantację aronii i porzeczki.
Gospodarstwa są niewielkie, a należące do nich grunty znacznie rozdrobnione i oddalone od zabudowań. Większość z nich nie jest samowystarczalna.
Turystyka Największą atrakcją Jurkowa jest drewniany kościół pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy z 1913, należący do parafii w Jurkowie, oraz znajdująca się przy nim stara plebania.
Miejscowość stanowi atrakcyjne letnisko oraz dobrą bazę wypadową dla turystów, pragnących poznać Beskid Wyspowy. Umożliwiają to przechodzące przez miejscowość szlaki turystyki pieszej i rowerowej.
Szlaki turystyczne – niebieski z Kasiny Wielkiej przez Śnieżnicę, przełęcz Gruszowiec, Ćwilin, Jurków, Mogielicę do Szczawy. Szlaki rowerowe czerwony – z Jurkowa (4 km), przez przełęcz Rydza-Śmigłego, Łopień (2,5 km) do Dobrej.
W okolicach Jurkowa znajdują się cztery szczyty umożliwiające starty na paralotni. Są to Śnieżnica, Ćwilin, Mogielica oraz Łopień.
Jurków posiada również bazę noclegową: schronisko młodzieżowe czynne przez cały rok i gospodarstwa agroturystyczne. W centrum wsi znajduje się restauracja.
Religia W roku 1913 biskup Leon Wałęga podjął decyzję o wyłączeniu obszaru Jurkowa z parafii w Dobrej. Rozpoczęto wówczas budowę świątyni. 10 maja 1925 została erygowana samodzielna parafiaP. Skoczek, s.16.
Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Bibliografia
Kategoria:Wsie w powiecie limanowskim