Żegiestów (łem. Жегестів, ŻegestiwŻegiestów – Archiwum Łemkowskie.) – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Muszyna. Żegiestów jest wsią sołeckąStatut Sołectwa Żegiestów (Załącznik Nr 10 do Uchwały Nr XIII.162.2011 Rady Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna z dnia 22 września 2011 r.). położoną nad Popradem i Żegiestowskim Potokiem. Przez Żegiestów przebiega droga wojewódzka nr 971 oraz linia kolejowa nr 96. W latach 1975–1998 miejscowość znajdowała się w województwie nowosądeckim.

Części wsi + Integralne części wsi Żegiestów SIMC Nazwa Rodzaj0454758 Łopata Polska przysiółek0454936 Palenica przysiółek0454920 Żegiestów-Stacja część wsi0454942 Żegiestów-Zdrój osada

Historia W końcu XVI wieku wieś należała do biskupstwa krakowskiego, w powiecie sądeckim, w województwie krakowskimWojewództwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 100.. Bp Franciszek Krasiński około 1574 wydał zgodę na założenie Żegiestowa, wsi wołoskiej.W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowała placówka Straży Granicznej I linii „Żegiestów”.

Po wojnie ludność łemkowska, która stanowiła 95% ludności, została przymusowo wysiedlona najpierw do Związku Radzieckiego, a potem w czasie akcji „Wisła”. Obecnie Żegiestów posiada stację kolejową Żegiestów oraz przystanek Żegiestów-Zdrój, szkołę podstawową, przedszkolePrzeszkole w Żegiestowie., karczmę i remizę ochotniczej straży pożarnej, pełnowymiarowe boisko sportowe przy szkole.W Żegiestowie mieści się dom Sióstr Loretanek, które pomagają w pracach kościelnych i duszpasterskich.

Zabytki Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. Cerkiew pw. św. Michała Archanioła, obecnie kościół parafialny pw. św. Anny; Pensjonat „Warszawianka” budynek d. pensjonatu „Światowid”; sanatorium „Wiktor”; budynek „Domu Zdrojowego”.

Uzdrowisko Żegiestów

W 1924 roku część Żegiestowa uznano za uzdrowisko posiadające charakter użyteczności publicznejRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 1923 r. ().. Rozwijało się jednak powoli w cieniu niedalekich Krynicy i Piwnicznej. Pod koniec lat 60. FWP dysponował tu dwoma obiektami. Dom wczasowy „Wanda” posiadał w dwóch budynkach 64 miejsca noclegowe w których prowadzono wczasy rodzinne 14-dniowe. Latem dodatkowe miejsca organizowano w stojących obok domkach campingowych. W przedwojennym domu wypoczynkowym „Wiktor” dysponującym 138 miejscami funkcjonowało sanatorium, w którym prowadzono 24-dniowe pobyty lecznicze, w oparciu m.in. o własne źródło szczaw alkalicznych „Zofia”.

W uzdrowisku Żegiestów prowadzone jest obecnie leczenie w kierunkach: choroby układu trawienia, choroby reumatologiczne, choroby nerek i dróg moczowych(§ 6. Statut Uzdrowiska Żegiestów) Uchwała Nr XLV/669/2010 Rady Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna z dnia 29 czerwca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2010 r. Nr 383, poz. 2649).. Na terenie uzdrowiska znajdują się udokumentowane naturalne surowce lecznicze, tj. szczawy o mineralizacji w granicach 1,0–2,3 g/dm³. Są to szczawy typu wodorowęglanowo-wapniowo-magnezowego lub wodorowęglanowo-magnezowo-sodowego. Uzdrowisko posiada 4 ujęcia wód leczniczych: źródło Anna oraz 3 odwierty: Żegiestów II, Zofia II, Andrzej II(§ 5. Statut Uzdrowiska Żegiestów) Uchwała Nr XLII/618/2010 Rady Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna z dnia 31 marca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2010 r. Nr 193, poz. 1276)..

Z uwagi na strukturę topograficzną Żegiestowa utworzono 2 strefy ochrony uzdrowiskowej. Pierwsza (A1-Ż) obejmuje tereny osady Żegiestów-Zdrój, a druga (A2-Ż) przysiółek Łopata Polska, gdzie znajduje się sanatorium „Wiktor”(§ 2. Statut Uzdrowiska Żegiestów) Uchwała Nr XLII/618/2010 Rady Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna z dnia 31 marca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2010 r. Nr 193, poz. 1276)..

Obiekty uzdrowiska Sanatorium Wiktor w Żegiestowie Zdroju – autorstwa lwowskich architektów prof. Jana Bagieńskiego i Zbigniewa Wardzała jest przykładem wybitnej architektury modernizmu II RP. Wpisane do rejestru zabytków i wiernie wyremontowane w 2010 roku w tym z przywróceniem charakterystycznego dla modenizmu białego koloru elewacji.Budynek jest wyposażony w taras wypoczynkowy na dachu, nowoczesne sanatoryjne gabinety zabiegowe, salę balową. Wnętrza pokryte przedwojennym marmurem i granitem.

Zakupem działki, na której stanął Wiktor, zainteresowany był Jan Kiepura, lecz nie mógł rywalizować z koncernem naftowym, któremu ostatecznie przypadła.

Obok Wiktora wznosi się budynek, zamieszkały obecnie przez pracowników sanatorium. Z tyłu budynku można zauważyć półokrągłą wieżyczkę, zwieńczoną kopułą. Jest to pozostałość po kaplicy – w tej willi bowiem w latach międzywojennych mieścił się pensjonat dla księży greckokatolickich; stąd też jego nazwa – Księżówka.

„Dom Zdrojowy” – zabytkowy modernistyczny budynek sanatoryjny w Żegiestowie Zdroju, wybudowany w latach 1925–1929 według projektu prof. Adolfa Szyszko-Bohusza.

Ochotnicza straż pożarna W 1931 roku została założona przez ludność pochodzenia łemkowskiego Jednostka OSP, po wojnie reaktywowana przez ludność polską. Jednostka od 2013 roku działa w KSRG. Posiada na wyposażeniu Volvo FL 280 GBARt 3/16OSP Żegiestów na stronie OSP Gminy Muszyna.OSP Żegieswtów na stronie czerwonesamochody.pl..

Demografia Ludność według spisów powszechnych, w 2009 roku według PESELGemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder. Bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, tom XII, „Galizien”, Wien 1907.Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XII – Województwo Krakowskie i Śląsk Cieszyński, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1925.Statystyka Polski, t. XXVI, Warszawa 1926, Główny Urząd Statystyczny.Statystyka Polski seria C, z. 88 Warszawa 1938 Główny Urząd Statystyczny..

+ Budynki mieszkalne Rok 1900 1921 1931 2002 Liczba 135 179 200 175+ Zwierzęta hodowlane w 1900 roku Zwierzęta Konie Bydło Owce Świnie Liczba 32 500 470 80

Szlaki turystyczne Muszynka – Rezerwat przyrody Okopy Konfederackie – Wojkowa – Muszyna – Szczawnik – Pusta Wielka (1061 m) – Żegiestów Żegiestów – Pusta Wielka (1061 m) – Runek (1082 m) – Przełęcz Krzyżowa – Krynica-Zdrój – Góra Parkowa (Krynica-Zdrój) (741 m) – Powroźnik – Leluchów Żegiestów – Pusta Wielka (1061 m)

Zobacz też Muszyna

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (). GUS. Rejestr TERYT.

Linki zewnętrzne

Atrakcje Żegiestowa Archiwalne widoki i publikacje związane z miejscowością w bibliotece Polona

Kategoria:Uzdrowiska w Polsce Kategoria:Wsie biskupów krakowskich (województwo krakowskie) Kategoria:Wsie w powiecie nowosądeckim