Koźmin – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Obrzycko.

Podział wsi +Integralne części wsi Koźmin SIMC Nazwa Rodzaj 0592012 Ordzin część wsi

Nazwa Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. Ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. Wymieniona została po raz pierwszy w łacińskojęzycznym dokumencie z 1388 „Coszmino”, 1447 „Coszmyno, Coszmyn”, 1448 „Coszmino”, 1478 „Coszmynek”, 1499 „Cozmynek” i „Cozmyn”, 1563 „Cozmino”, 1577 i 1580 „Kozmino”.

Od nazwy wsi pochodzi polskie odmiejscowe nazwisko Koźmińskich -lokalnego szlacheckiego rodu oraz dawnych posiadaczy miejscowości.

Historia Początkowo miejscowość była wsią szlachecką należącą do wielkopolskiej szlachty z lokalnego rodu Koźmińskich, a później Jezierskich i Tomickich. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1447 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1580 należała do parafii Obrzycko”.

Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z 1425 kiedy w jednym z dokumentów odnotowano jako świadka Stoszka Koźmińskiego. W latach 1447-1448 wspomniano podczaszego poznańskiego Piotra Obrzyckiego z Obrzycka, którego notowano w latach 1444-1451 m.in. z Koźmina. W 1447 sprzedał on z zastrzeżeniem prawa wykupu Zygmuntowi z Psar (prawdopodobnie Zygmunt Zajączkowski z Psarskiego koło Pniew) m. in. całą wieś Koźmin za 865 złotych węgierskich. W 1448 zapłacił on karę Jakubowi z Gołcza (obecnie to Gulcz) noszącemu niegdyś nazwisko Jakub Knyszyński.

W 1448 Dobrogost dziedzic w Obrzycku zapisał swojej żonie Annie po 200 grzywien posagu i wiana na części dziedzicznej w Koźminie. W 1465 Abraham Jezierski z Jezior Wielkich pleban w Niezamyślu (obecnie to część Zaniemyśla) przekazał swoim braciom niedzielnym Janowi, Dobrogostowi, Sędziwojowi i Tomaszowi dziedzicom Jezior całą swą ojcowiznę i macierzyznę w mieście Obrzycku, wsiach Jeziora Wielkie, Luciny, Kaleje koło Bnina w powiecie pyzdrskim oraz Koźmin i Obrowo.

W XV wieku wieś prawdopodobnie rozpadła się na dwie części, pozostające w ręku lokalnej szlachty polskiej Jezierskich, a później Tomickich. W latach 1465-1475 źródła odnotowały właściciela we wsi Tomasza Jezierskiego dziedzica Jezior Wielkich noszącego alias Obrzycki. W 1473 zapisał on swojej żonie Katarzynie po 300 grzywien posagu oraz wiana na Obrzycku, Koźminie i Obrowie. W 1475 Tomasz sprzedał chorążemu poznańskiemu Mikołajowi Tomickiemu z Tomic w powiecie poznańskim miasto Obrzycko oraz wsie Obrowo, Koźmin i opustoszałą wieś Bąkowo za kwotę 1400 grzywien. W latach 1475-1583 Koźmin pozostawał w rękach Tomickich. W 1475 odnotowany został właściciel we wsi Mikołaj Tomicki.

Zachowały się także zapisy dotyczące wsi w historycznych księgach podatkowych, pochodzące z XV i XVI wieku. W 1478 Koźmin odnotowano w wykazie zaległości podatkowych. W 1499 Koźminek i Koźmin należący do pani Tomickiej ponownie odnotowany został w wykazie zaległości podatkowych. W 1508 miał miejsce pobór od 11 łanów we wsi. W 1563 pobrano podatki od 12 łanów osiadłych oraz od karczmy dorocznej. W 1577 płatnikiem poboru podatkowego ze wsi był Piotr Tomicki. W 1580 miał miejsce pobór z części należącej do Mikołaja Tomickiego od 12 łanów, 3 zagrodników, 4 komorników, połowy karczmy dorocznej, najemnego robotnika od pługa zwanego ratajem. W 1583 Mikołaj Tomicki zapłacił pobór ze wsi.

Wieś szlachecka Kozmino położona była w 1580 w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskimAdolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. I, Wielkopolska, Warszawa 1883, s. 23..

W latach 1975–1998 wieś należała administracyjnie do województwa poznańskiego.

Zobacz też Koźmin Wielkopolski Koźminek Koźminiec

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo poznańskie)