Kruszyn – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Sicienko.
Podział administracyjny W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kruszyn, po jej zniesieniu w gromadzie Sicienko. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa bydgoskiego.
Demografia Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) miejscowość liczyła 716 mieszkańców. Jest czwartą co do wielkości miejscowością gminy Sicienko.
Nazwa Pod zaborem pruskim miejscowość nosiła nazwy Adlig Kruschin (Kruszyn Szlachecki) i Kruschin oraz od 1911 roku KruschdorfAmtsbezirk Bromberg-Land.
Historia W połowie XVII wieku wieś należała do Melchjora Krusińskiego. Po jego śmierci Kruszyn i Pawłówek otrzymała w spadku jego córka Anna Krusińska, która wyszła za mąż za Ludwika Lewalta Jezierskiego herbu Rogala. Małżeństwo zrzekło się w 1642 roku dóbr Kruszyn i Pawłówek ma rzecz Świętosława Orzelskiego herbu Dryja, syna Aleksandra OrzelskiegoZapiski historyczne: kwartalnik poświęcony historii PomorzaZapiski historyczne: kwartalnik poświęcony historii Pomorza. Po 1720 roku wieś została kupiona przez hrabiego Wojciecha BnińskiegoSamostrzel Bnińskich herbu Łodzia. W połowie XIX wieku rodzina Bnińskich sprzedała posiadłość Hipolitowi Grabowskiemu. Pod koniec XIX wieku Kruszyn należał do rodziny Weckwarth. W 1905 roku majątek wdowy Böltz przeszedł na własność Pruskiej Komisji Kolonizacyjnej, która osiedliła tu 26 rodzin. 23 października 1911 posiadłość Adlig Kruschin została przekształcona w gminę Kruschdorf. Na początku XX wieku w pobliżu miejscowości wydobywano piasek glaukonitowyAbhandlungen des Geologischen Dienstes BerlinGemeindeverzeichnis Deutschland 1900katalog społeczność Niemcy 1900. 24 stycznia 1945 roku wieś została zajęta przez żołnierzy 47 Armii I Frontu BiałoruskiegoWyzwolenie Polski, 1944-1945. W latach 50. XX wieku w Kruszynie stacjonowała 87. brygada Służby PolscePowszechna Organizacja "Służba Polsce" jako narzędzie pracy i indoktrynacji młodzieży w latach 1948-1955.
Obiekty zabytkowe thumb|200px|Pałac thumb|200px|Park pałacowy Według rejestru zabytków NID na listę zabytków wpisane są: kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki filialny pw. św. Kazimierza, 1908, nr rej.: A/835/1-3 z 16.03.1998 cmentarz kościelny, nr rej.: j.w. ogrodzenie kamienne, pocz. XIX w., nr rej.: j.w. zespół pałacowy, 2 poł. XIX w., nr rej.: A/255/1-2 z 23.04.1991: pałac (dec. dwór), 1882 (od 1908 szkoła) park.
W skład zespołu pałacowo-parkowego wchodzi murowany, tynkowany, dwukondygnacyjny eklektyczny pałac z 1882 roku oraz gospoda, założona w roku 1864. W pałacu w czasie II wojny światowej znajdował się żeński obóz Reichsarbeitsdienst.
Poewangelicki kościół jest siedzibą parafii św. Kazimierza Królewicza. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii gnieźnieńskiej, diecezji bydgoskiej, dekanatu Białe Błota. W maju 2022 silny wiatr spowodował zerwanie poszycia z dachu kościołaSilny wiatr złamał okazałą wierzbę płaczącą rosnącą przy przystani Bydgoszcz.
We wsi znajduje się Skansen Bojowy na Przedmościu Bydgoskim, zrekonstruowany na pozycji obronnej 15 Dywizji Piechoty z 1939 roku, z zachowanymi betonowymi schronami bojowymiMaciej Kulesza Schron w ogródku.
Turystyka Wieś jest punktem początkowym niebieskiego szlaku „Śladami lokomotywy” do Trzemiętowa o długości 13,7 km.
Dawne cmentarze Na terenie wsi zlokalizowany jest nieczynny cmentarz ewangelicki.
Zobacz też Kruszyn
Przypisy
Kategoria:Kruszyn (powiat bydgoski)