Łaziska – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie lipskim, w gminie Ciepielów.
+Integralne części wsi Łaziska SIMC Nazwa Rodzaj0617485 Kacze Doły część wsi0617491 Na Błoniu część wsi0617500 Na Hektarach część wsi0617516 Na Mostkach część wsi0617522 Połówki część wsi0617539 Półanki część wsi0617545 Rozdroże część wsi0617551 Stara Wieś część wsi0617568 Zamoście część wsi0617574 Zapłocie część wsi0617580 Zarośle część wsi
Prywatna wieś szlachecka, powstała w XV wieku. W 1414 r. należała do Jana Oleśnickiego, następnie do Głogowskich. W drugiej połowie XVI wieku położona była w powiecie radomskim województwa sandomierskiegoCorona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W XVIII w. wieś należała do rodu Lipińskich. W 1779 r. Łaziska zakupił cześnik parnawski Jan Lipiński wraz z żoną Katarzyną Sadowską, a w 1796 r. jego synowie sprzedali odziedziczoną wieś Piotrowi Nowosielskiemu. W 1827 r. wieś liczyła 30 gospodarstw i 207 mieszkańców, w końcu XIX w. 44 gospodarstwa i 311 mieszkańców. W 1879 r. folwark w Łaziskach został odłączony od dóbr w Bąkowej. W Łaziskach znajdowały się wówczas zakłady przemysłowe: młyn parowy, młyn wodny, browar, gorzelnia i dwie smolarnie. W latach 80 XIX w. istniała gmina Łaziska z siedzibą w Czerwonej licząca 2350 mieszkańców.https://resources.ongeo.pl/dokumenty/mpzp/100230165.pdf
Ostatnimi właścicielami wsi byli Anna i Kazimierz Boscy. Boski zdobył majątek na handlu w Rosji, osiadając na przełomie XIX i XX w. w Łaziskach. Małżeństwo poświęcało się działalności społecznej. Anna organizowała nauczanie chłopskich dzieci, również w języku polskim, za co dwukrotnie była więziona na Pawiaku (pierwszy raz w 1905 r. za organizację strajku szkolnego, drugi raz - w czasie I wojny światowej, za przewożenie nielegalnej literatury). W dwudziestoleciu międzywojennym mieszkańcy Łazisk należeli do Związku Młodzieży Wiejskiej "Wici". W latach 1905–1925 w miejscowości działała szkoła, przeniesiona następnie do Wielgiego.
Kazimierz Boski był pomysłodawcą założenia Ochotniczej Straży Pożarnej w Łaziskach, utworzonej 3 maja 1930 r. W skład pierwszego zespołu strażackiego wchodziło 21 okolicznych mieszkańców, a w zarządzie organizacji zasiadali Kazimierz Boski i Jan Szczodry. Z pomocą mieszkańców Łazisk na miejscu starej cegielni wybudowano remizę strażacką oraz scenę, gdzie urządzano zabawy taneczne i występy lokalnej młodzieży. Za pozyskiwane w ten sposób pieniądze opłacano wydatki straży pożarnej.
W pierwszych latach XX w. we wsi wybudowano kryty gontem ośmiorak, budynek mieszkalny przeznaczony dla służby dworskiej (stangreta, stolarza, pastucha, gajowego). Budynek podzielony był na kilka odrębnych izb, w każdej z nich znajdowała się kuchnia i piec do pieczenia chleba.
Boscy byli właścicielami majątku ziemskiego, dworku wybudowanego na przełomie XIX i XX w. i otaczającego go parku o powierzchni 1,65 ha z połowy XIX. Do dworku prowadzi modrzewiowa aleja, wpisana wraz z parkiem na listę zabytków przyrody. Obecnie ustalona jest strefa podlegająca ochronie konserwatora zabytków obejmująca dwór oraz teren w promieniu 100 m od granic parku. Po II wojnie światowej dobra objęła reforma rolna, majątek rozparcelowano, a żyjącą jeszcze Annę Boską pozbawiono praw do majątku i przewieziono do domu starców w Warszawie. Po 1945 r. w dworku mieściła się szkoła państwowa, w 1969 r. budynek rozbudowano na potrzeby szkoły. Szkoła w Łaziskach funkcjonowała do 2000 r.http://www.mazowieckieobserwatorium.pl/przewodniki/pdf/przewodnik-lipski.pdf Obecnie w budynku mieści się Powiatowy Środowiskowy Dom Samopomocy „Dworek Uroczysko” prowadzący warsztaty terapii zajęciowej dla osób z dysfunkcjami psychofizycznymi.
Łaziska były siedzibą gminy do wybuchu II wojny światowej. W 1943 r. wieś liczyła 604 mieszkańców. W czasie II wojny światowej mieszkańcy wsi ukrywali w swoich gospodarstwach partyzantów Batalionów Chłopskich. Podczas wojny okoliczni rolnicy organizowali patrole na obrzeżach wioski, chroniąc swoje bydło przed zarekwirowaniem i ukrywając je w lasach otaczających Łaziska.
Po wojnie do 1954 roku ponownie istniała gmina Łaziska. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa radomskiego.
Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Bożego Ciała w Wielgiem.
Zobacz też Łaziska Górne
Przypisy Strona gminy, sołtysi
Opis parafii na stronie diecezji
Kategoria:Ciepielów (gmina) Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo sandomierskie)