Wercyngetoryks (, ok. ur. 82 p.n.e., zm. 46 p.n.e. w Rzymie) – wódz galijskiego plemienia Arwernów oraz przywódca wielkiego powstania Galów przeciwko siłom rzymskim podczas ostatniej fazy wojen galijskich prowadzonych przez Juliusza Cezara.
Imię i źródła dotyczące życia Vercingetorix jest zbitką galijskich słów ver („nad”, „ponad”), cingeto („wojownik”) i rix („król”) (por. walijski rhi, łaciński rex). Imię dosłownie oznacza „wielki król wojowników” lub „król wielkich wojowników”.
Plutarch podaje imię Gala jako Vergentorix.
Niewiele jest dokumentów historycznych świadczących o życiu Wercyngetoryksa. Najważniejszymi źródłami są dzieła starożytnych autorów: Cezara, Strabona, Plutarcha, Florusa, Tytusa Liwiusza i Kasjusza Diona.mały|Pomnik Wercyngetoryksa w Alezji
Życiorys Syn Celtyllusa.
Powstanie Wercyngetoryksa (52 p.n.e.) było największym zrywem Galów podczas podboju Galii przez Rzymian (58–51 p.n.e.). Mimo początkowych zwycięstw (na przykład bitwa pod Georgowią), zostało jednak krwawo stłumione. Wercyngetoryks został pokonany przez Juliusza Cezara w bitwie pod Alezją i poddał się. Został wydany Cezarowi przez współplemieńców i zmuszony do wzięcia udziału w jego triumfalnym wjeździe do Rzymu w 46 p.n.e. Prawdopodobnie po sześciu latach niewoli został uduszony (według tradycji w Więzieniu Mamertyńskim), co było częstą praktyką w stosunku do jeńców i zakładników w starożytnym Rzymie.
Miejsce w historii Francji oraz upamiętnienie Dopiero w XIX wieku Wercyngetoryks, podobnie jak inni starożytni Galowie, stał się obiektem większego zainteresowania francuskich historyków i badaczy. We Francji wzniesiono wówczas wiele monumentalnych posągów galijskiego wodza. Jeden z nich, autorstwa Frédérica-Auguste’a Bartholdiego znajduje się na Place de Jaude w Clermont-Ferrand"Our Ancestors the Gauls": Archaeology, Ethnic Nationalism, and the Manipulation of Celtic Identity in Modern Europe. mały|Pomnik konny Wercyngetoryksa w Clermont-Ferrand W 1865 cesarz Napoleon III Bonaparte odsłonił w Alezji mierzący 7 metrów pomnik Wercyngetoryksa. Jego rzeźbiarzem był Aimé Millet, architektem natomiast Eugène Viollet-le-Duc. W 2014 zabytek został wpisany na listę monument historique.
Po 1870 postać Wercyngetoryksa była często wykorzystywana przez propagandę III Republiki.
Na cześć wodza galijskiego nazwano asteroidę 52963 Vercingetorix odkrytą przez OCA-DLR Asteroid Survey.
Film Wencyngetoryks jest bohaterem filmu Druidzi (2001) – w jego rolę w filmie wcielił się Christopher Lambert.
Przypisy
Bibliografia
Matyszak P., Wrogowie Rzymu, przekład Urszula Ruzik−Kulińska, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2007, str. 99−110, .
Kategoria:Celtowie Kategoria:Straceni władcy Kategoria:Straceni przez uduszenie Kategoria:Urodzeni w I wieku p.n.e. Kategoria:Zmarli w 46 p.n.e. Kategoria:Starożytni władcy europejscy