Kenneth Charles Branagh (ur. 10 grudnia 1960 w Belfaście) – brytyjski aktor, reżyser i scenarzysta. Wszechstronnie uzdolniony filmowiec, znany głównie dzięki swym adaptacjom sztuk Williama Szekspira. Sukcesy w repertuarze szekspirowskim odnosił już na scenach teatralnych – w latach 80. należał do zespołu prestiżowej The Royal Shakespeare Company.
Życiorys Wczesne lata Urodził się w Belfaście jako drugie z trójki dzieci, w rodzinie protestanckiej Frances (z domu Harper) i Williama Branagha, hydraulika i stolarza, który prowadził firmę wyspecjalizowaną w dopasowywaniu ścianek działowych i sufitów podwieszanych. W wieku dziewięciu lat przeprowadził się z rodziną do Reading, w hrabstwie Berkshire, by uciec przed konfliktem w Irlandii Północnej. Kształcił się w Grove Primary School, Whiteknights Primary School, a następnie w Meadway Comprehensive School w Tilehurst, gdzie wziął udział w przedstawieniach: Pan Ropuch (Toad of Toad Hall) A.A. Milne'a i Rozkoszna wojna (Oh, What a Lovely War!) Joan Littlewood. W szkole uzyskał Received Pronunciation, aby uniknąć zastraszania. Był zapalonym członkiem ruchu amatorskiego Reading Cine & Video Society (obecnie nazywanego Reading Film & Video Makers).
Kariera Studia w londyńskiej Royal Academy of Dramatic Art dały początek błyskotliwej karierze. Młody aktor wielokrotnie cieszył się uznaniem, szczególnie w 1980 grał za tytułową rolę duńskiego księcia w przedstawieniu Hamlet dla królowej Elżbiety II, podczas jednej z jej rzadkich wizyt w akademii, i zdobył za swoją pracę pożądaną przez szkołę nagrodę Bancroft Award.
W 1981 pojawił się jako student Uniwersytetu w Cambridge w dramacie Hugh Hudsona Rydwany ognia (Chariots of Fire) z udziałem Iana Charlesona, Bena Crossa i Iana Holma. Rok potem trafił na mały ekran jako Billy Martin w serialu BBC Play for Today (1982–1984) oraz jako Charles Tansley w dramacie BBC Do latarni morskiej (To the Lighthouse, 1983) u boku Rosemary Harris, Michaela Gougha i Simona Duttona.
Po ukończeniu studiów odniósł dalsze sukcesy na scenie West End, gdzie w 1982 u boku Ruperta Everetta grał rolę skonfliktowanego ucznia Tommy’ego Judda w spektaklu Inny kraj (Another Country), za którą zdobył nagrodę Society of West End Theatres dla najbardziej obiecującego nowicjusza i otrzymał Laurence Olivier Award.
Branagh stał się znany ze swoich adaptacji filmowych Williama Szekspira. Na ekrany kinowe przeniósł następujące utwory angielskiego dramaturga: Henryk V (1989; nominacja do Oscara w kategoriach: reżyseria, najlepszy aktor), Wiele hałasu o nic (1993), Hamlet (1996; nominacja do Oscara w kategorii: scenariusz adaptowany), Stracone zachody miłości (2000) i Jak wam się podoba (2006). Kandydował też do roli Obi-Wana Kenobiego w trylogii Gwiezdne wojny.
Bardzo często gra główne role w swoich dziełach, występuje także w filmach innych reżyserów. Pojawił się m.in. w drugiej części przygód Harry’ego Pottera, Harry Potter i Komnata Tajemnic oraz Polowaniu na króliki Phillipa Noyce’a (2002). W wyreżyserowanych przez siebie filmach kryminalnych na podstawie powieści Agathy Christie – Morderstwo w Orient Expressie (Murder on the Orient Express, 2017), Śmierć na Nilu (Death on the Nile, 2021) i Duchy w Wenecji (A Haunting in Venice, 2023) wystąpił jako belgijski detektyw Herkules Poirot. W serialu BBC One / BBC HD Wallander (2008-2016) zagrał rolę komisarza Kurta Wallandera.
Życie prywatne W latach 1985–1987 spotykał się z Joely Richardson. W lipcu 1987 związał się z Emmą Thompson. Pobrali się 20 sierpnia 1989. Jednak 1 października 1995 rozwiedli się. Od października 1993 do stycznia 1999 był związany z Heleną Bonham Carter. Spotykał się także z Alicią Silverstone (1998 do października 1999). W 1999 związał się z Lindsay Brunnock, z którą się ożenił 24 maja 2003.
Filmografia Aktor i reżyser kinowy Rok Tytuł polski Tytuł oryginalny Rola Uwagi 1981 Rydwany ognia Chariots of Fire artysta Debiut filmowy, niewymieniony w czołówce 1985 Coming Through David Herbert Lawrence 1987 Pełnia sezonu High Season Rick Miesiąc na wsi A Month in the Country Charles Moon 1989 Henryk V Henry V Henryk V reżyser i autor scenariusza 1991 Umrzeć powtórnie Dead Again Mike ChurchRoman Straussreżyser 1992 Przyjaciele Petera Peter’s Friends Andrewreżyser 1993 Dzieci swinga Swing Kids Oficer SS Wiele hałasu o nic Much Ado About Nothing Seigneur Benedickreżyser i autor scenariusza 1994 Frankenstein Mary Shelley’s Frankenstein Victor Frankensteinreżyser 1995 Otello Othello Jago 1996 Sposób na Szekspira Looking for Richard w roli siebie samego Hamlet Hamletreżyser i autor scenariusza 1998 Fałszywa ofiara The Gingerbread man Rick Magruder Grzeszna propozycja The Proposition Ojciec Michael McKinnon Celebrity Lee Simon Sztuka latania The Theory of Flight Richard The Dance of Shiva płk. Evans Krótkometrażowy 1999 Bardzo dziki zachód Wild Wild West Dr. Arliss Loveless 2000 Jak zabić psa sąsiada? How to Kill Your Neighbor’s Dog Peter McGowan Stracone zachody miłości Love’s Labour’s Lost Berownereżyser i autor scenariusza 2002 Alien Love Triangle Steven Chesterman Krótkometrażowy Polowanie na króliki Rabbit-Proof Fence Auber Octavius Neville Harry Potter i Komnata Tajemnic Harry Potter and the Chamber of Secrets Gilderoy Lockhart 2004 Pięcioro dzieci i „coś” Five Children and It wujek Albert 2007 Pojedynek Sleuth Mężczyzna wypytywany przez Edwarda Blacka w TVniewymieniony w czołówce; reżyser 2008 Walkiria Valkyrie Henning von Tresckow 2009 Radio na fali The Boat That Rocked Minister Dormandy 2011 Mój tydzień z Marilyn My week with Marilyn sir Laurence Olivier 2014 Jack Ryan: Teoria chaosu Jack Ryan: Shadow Recruit Viktor Cherevinreżyser 2017 Dunkierka Dunkirk Komandor Bolton 2017 Morderstwo w Orient Expressie Murder on the Orient Express Hercule Poirot reżyser 2020 Tenet Tenet Andrei Sator2022Śmierć na NiluDeath on the NileHercules Poirotreżyser 2023OppenheimerOppenheimerNiels Bohr Duchy w WenecjiA Haunting in VeniceHercules Poirotreżyser
Aktor telewizyjny Rok Tytuł polskiTytuł oryginalny Rola Uwagi 1981 Play for Today Billy (występ gościnny) Serial TV Maybury Robert Clyde Moffat Serial TV 1982 Easter 2016 student Too Late to Talk To Billy Billy Martin 1983 A Matter of Choice for Billy Billy Martin To the Lighthouse Charles Tansley 1984 Boy in the Bush Jack Grant Serial TV A Coming to Terms for Billy Billy Martin 1986 Ghosts Oswald 1987 The Lady’s Not for Burning Thomas Mendip Koleje wojny(Fortunes of War) Guy Pringle Serial TV 1988 Strange Interlude Gordon Evans Thompson różne role Serial TV 1989 Miłość i gniew Jimmy Porter 1995 Shadow of a Gunman 2001 Ostateczne rozwiązanie(Conspiracy) Reinhard Heydrich Film TV 2002 Shackleton sir Ernest Shackleton 2008 Wallander Kurt Wallander Serial TV
Dubbing i narracja Rok Tytuł polskiTytuł oryginalny Rola Uwagi 1995 Anne Frank Remembered narrator Film dokumentalny o życiu Anny Frank, Film uhonorowany Oscarem w kategorii Najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny w roku 1996 1997 Great Composers narrator Serial dokumentalny o życiu najsłynniejszych kompozytorów 1998 Zimna wojnaCold War narrator Serial dokumentalny opowiadający historię świata w latach 1945–1989, w czasach tzw. Zimnej wojny Universal Horror narrator Film dokumentalny o horrorach 1999 Wędrówki z dinozauramiWalking With Dinosaurs narrator w wersji angielskiej Sześcioodcinkowy serial dokumentalny o dinozaurach The Periwig-MakerDer Perückenmacher Periwig-Maker (głos) Niemiecki krótkometrażowy film animowany, nominowany do nagrody Oscara w roku 2001 w kategorii Najlepszy krótkometrażowy film animowany 2000 Droga do El DoradoThe Road to El Dorado Miguel (głos) Animowany film przygodowy 2001 Ballada o Wielkim AluThe Ballad of Big Al narrator w wersji angielskiej Film dokumentalny o domniemanych losach allozaura Wielkiego Ala, żyjącego 145 milionów lat temu Wędrówki z bestiamiWalking with Beasts narrator w wersji angielskiej Kontynuacja serialu Wędrówki z dinozaurami, opowiadająca o losach świata po wyginięciu dinozaurów 2003 World War 1 in Colour narrator Serial dokumentalny przedstawiający dzieje I wojny światowej poprzez pokolorowane materiały dokumentalne 2004 Cecil B. DeMille: American Epic narrator Film dokumentalny o życiu Cecila B. DeMille’a, amerykańskiego filmowca 2005 Zanim przywędrowały dinozauryWalking with Monsters narrator Serial dokumentalny o czasach przed pojawieniem się dinozaurów (od kambru do triasu)
Reżyser Rok Tytuł polskiTytuł oryginalny Kraj(e) Scenariusz Główne role Opis 1988 Wieczór Trzech KróliTwelfth Night, or What You Will Kenneth Branagh(na podstawieWieczoru Trzech KróliWilliama Szekspira) Richard BriersCaroline LangrisheFrances BarberAnton Lesser Film telewizyjny wyreżyserowany wraz z Paulem Kafno. Debiut reżyserski Branagha.Viola rozbija się wraz ze swoim bratem bliźniakiem, Sebastianem u wybrzeży Illyrii. Rodzeństwo traci ze sobą kontakt i nie potrafi się odnaleźć. Viola przebiera się za mężczyznę i rozpoczyna służbę na dworze księcia Orsino, zakochanego w pięknej damie, Olivii. Książę postanawia użyć rozbitka jako posłańca między nimi. Olivia, wierząc, że Viola jest mężczyzną, zakochuje się w niej. Ta zaś podkochuje się w księciu, który uznaje ją za swoją powierniczkę. Kiedy pojawia się Sebastian, zamieszanie staje się jeszcze większe. 1989 Henryk VHenry V Kenneth Branagh(na podstawie Henryka V Williama Szekspira) Kenneth Branagh Kinowy debiut reżyserski Branagha.Anglia i Francja na początku XV wieku. Trwa wojna stuletnia. Król Anglii Henryk V planuje objąć tron Francji. Przygotowuje się do ostatecznego starcia z królem Francji Karolem VI. Początkowo Henryk odnosi sukcesy wojenne, ale wkrótce w szeregi armii wkracza się wątpliwość. Żołnierze szybko tracą morale. W nocy przed decydującą bitwą Henryk incognito wędruje po obozie. Rankiem wygłasza pokrzepiającą mowę do swoich żołnierzy. W końcu dochodzi do bitwy pod Azincourt.Film otrzymał wiele nagród. 1991 Umrzeć powtórnieDead Again Scott Frank Kenneth BranaghEmma Thompson Detektyw Mike Church jest jednym z najlepszych ludzi w swoim fachu w Los Angeles. Ostatnio przeżywa złą passę. Z ochotą przyjmuje zlecenie od znajomego księdza. W kościelnym domu dziecka zjawiła się tajemnicza kobieta, która nic nie mówi, ma amnezję i cierpi na koszmary senne. Mike przyjmuje zadanie. Zatrudnia hipnotyzera Franklyna Madsona. Podczas sesji kobieta cofa się pamięcią do lat czterdziestych XX wieku. Twierdzi, że w 1948 była żoną Romana Staussa, który został skazany na śmierć za... zabójstwo żony. Wkrótce na jaw wychodzą kolejne tajemnice. Zagadka się zaczyna komplikować.Podwójne role Emmy Thompson i Kennetha Branagha. 1992 Swan Song Hugh Cruttwell(na podstawie Łabędziego śpiewu Antona Czechowa) Richard Brierssir John Gielgud Nominacja do Oscara w kategorii: najlepszy film krótkometrażowy film aktorski. Przyjaciele PeteraPeter’s Friends Rita RudnerMartin Bergmann Stephen FryHugh LaurieKenneth BranaghEmma ThompsonImelda StauntonAlphonsia Emmanuel Peter odziedziczył rodzinną posiadłość. Zaprasza do siebie swoich przyjaciół ze studiów, aby wspólnie uczcić nadchodzący Nowy Rok. Przez ostatnie 10 lat nie mieli ze sobą żadnego kontaktu. Do jego wiejskiej posiadłości przybywają: Andrew, Roger, Mary, Sarah i Maggie. Spotkanie po latach staje się dla wszystkich okazją do refleksji i weryfikacji dotychczasowych dokonań. Okazuje się, że życie boleśnie kontrastuje z ich młodzieńczymi marzeniami i ideałami. 1993 Wiele hałasu o nicMuch Ado About Nothing Kenneth Branagh(na podstawie Wiele hałasu o nic Williama Szekspira) Kenneth BranaghEmma Thompson Michael Keaton