Rząśnik – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Rząśnik.
+ Integralne części wsi Rząśnik SIMC Nazwa Rodzaj0519179 Parcele część wsi
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa ostrołęckiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Rząśnik.
W miejscowości znajduje się kościół, który jest siedzibą parafii NMP Matki Kościoła. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Wyszków.
Historia Wieś powstała na wysokiej skarpie tzw. Rząśnickich Górach nad bagnem Pulwy. Nazwa wsi pochodzi od rzęsy – jednoliściennej rośliny pływającej po powierzchni wód.
Osada powstała jako zaścianek drobnoszlachecki, a pierwsza wzmianka historyczna o Rząśniku pochodzi z 1499 roku. Rząśnik jako prywatna wieś duchowna w drugiej połowie XVI wieku położona była w powiecie kamienieckim ziemi nurskiej województwa mazowieckiegoCorona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.. W 1698 roku wieś po lustracji biskupiej została na kilka lat oddana w dzierżawę. W 1773 roku w Rząśniku znajdowały się 24 zagrody.
W XIX wieku nastąpiły próby zasiedlenia wsi osadnikami niemieckimi. Po kilku latach z powodu niechętnego stosunku mieszkańców Rząśnika trzy rodziny niemieckie opuściły miejscowość.
W połowie XIX wieku wieś została nadana jako majorat zasłużonemu w tłumieniu powstania listopadowego urzędnikowi carskiemu – Michaiłowi Gorczakowowi. Razem z innymi miejscowościami tzw. klucza pułtuskiego (lub inaczej bartodziejskiego) należała do dóbr narodowych Obryte.
W miejscowości od 1935 działało jedno z największych na Mazowszu Państwowych Gospodarstw Łąkowych, administrujące folwarkiem Rząśnik oraz częścią bagien Pulwy..
W okresie międzywojennym w Rząśniku działał Apelski – uzdolniony wytwórca typowej dla pułtuskiej części Puszczy Białej krzeseł wyplatanych rokiciną (rodzaj trzciny porastający okolice bagna Pulwy).
W latach 1946–1951 w Rząśniku i jego okolicach w ramach podziemia niepodległościowego działał oddział Jana Kmiołka „Wira”, składający się z mieszkańców Rząśnika i okolicznych miejscowości. Grupa wchodziła w skład Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. Spośród wielu akcji, odnotowywanych w „Księdze zbioru i streszczeń” (kronice, która była dowodem w sądzie), do najgłośniejszych należało rozbicie powiatowego więzienia UBP w Pułtusku (30 października 1946 roku ) i wyrwanie się z obławy MO i UB 15 sierpnia 1948 roku na bagnach Pulwy.
Jan Kmiołek został stracony razem z żołnierzem ze swojego oddziału, Stanisławem Kowalczykiem ps. „Baśka”, „Odwet” z Gródka (pow. pułtuski). Miejsce ich pochówku jest nieznane.
We wsi działało wiele twórczyń ludowych m.in. wycinankarka Franciszka Włodarczyk, tkaczki – Marianna Genza i Stanisława Dawicka, hafciarki – Antonina i Stefania Łukasikowe, Helena Ochendowska i Maria Pakulińska.
Wśród wielu zachowanych we wsi drewnianych zabudowań w stylu kurpiowskim wyróżnia się malowany i bogato dekorowany dom przy ul. Jesionowej 79. Zbudował go w 1918 roku cieśla Jan Zaręba dla Bolesława Skalika. Zdobienia – ptaki, kwiaty, obrzeża okien, orzeł nad wejściem – są dziełem stolarza Kuleszy ze wsi Wólka-Przekory. Początkowo dom kryty był słomą.
Oświata Na terenie wsi działa Szkoła Podstawowa imienia ks. Jana Twardowskiego, którego dyrektorem jest Katarzyna Abramczyk. Do Zespołu należą Szkoła Podstawowa oraz oddziały przedszkolne. Siedzibą szkoły jest nowy budynek oddany do użytku w 2002 roku..
W 2006 i 2007 roku szkoła gościła znanych sportowców: Marcina Dołęgę, Szymona Kołeckiego, Martę Dziadurę i Krzysztofa Włodarczyka.
Sport W 2006 roku został założony „Wiejski Klub Sportowy Rząśnik”, którego prezesem został Krzysztof Archacki. Drużyna w sezonie 2008/2009 zajęła 2. miejsce w IV grupie warszawskiej B-klasy i awansowała do klasy A. Trenerem drużyny jest Jan Majewski. W maju 2009 roku w klubie otwarto sekcje trampkarzy starszych, której szkoleniowcami są Marek Kucharczyk i Łukasz Abramczyk. W miejscowości znajduje się hala sportowa otwarta w 2006 roku. Gościem specjalnym uroczystości otwarcia był były bokser Jerzy Kulej. Odbywają się na niej zawody nie tylko sportowe, ale również imprezy kulturalne. W sezonie 2018/19 drużyna grała w klasa A, lecz w sezonie 2025/26 startowała tylko w Keezie klasa B, w grupie Warszawa IIStrona 90minut.pl..
Przypisy Raport o stanie Rząśnik w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 11-12 Strona gminy, sołectwa
GUS. Wyszukiwarka TERYT. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().
Kategoria:Wsie duchowne I Rzeczypospolitej (województwo mazowieckie)