right|thumb|250px|Fugasy znalezione w Bagdadzie thumb|IED znaleziony w Iraku. Wklęsła kształtka z miedzi zamienia się w czasie detonacji w penetrator i spełnia rolę ładunku kumulacyjnego. Fugas (z fr. fougasse) – improwizowana, prowizoryczna mina lądowa, zakopana w ziemi, wybuchająca pod wpływem nacisku lub przez zdalne odpalenie, wykonana z materiałów zastępczych, jak saperskie materiały wybuchowe, pociski artyleryjskie, bomby lotnicze, głowice torpedowe, granaty, różne niewybuchy lub niewypały itp.
W XVIII wieku specyficzny typ fugasu został wymyślony i zbudowany na Malcie przez inżynierów zakonu maltańskiego. W litej skale, pod kątem około 45 stopni, były wycięte lejowate tunele o głębokości 2-3 metrów. Na ich spodzie składano ładunek prochu, w który był wkładany długi lont, wyprowadzony na powierzchnię. Następnie lej fugasu był wypełniany kamieniami. Fugasy miały służyć jako „działa”, które miały być użyte w przypadku inwazji wrogów na wyspę. Pierwszą próbę ogniową przeprowadzono 28 września 1740 roku. Nadzorował ją inżynier wojskowy zakonu, Francesco Marandona.
Istnieją również fugasy zapalające (ogniowe), prymitywne, tworzone z granatów ręcznych i beczek z benzyną, oraz bardziej profesjonalne, będące miotaczami ognia jednorazowego użytku, a także fugasy odłamkowe (w najprostszym przypadku będące minami przysypanymi kamieniami), chemiczne itp.
Od kilku lat, głównie w doniesieniach medialnych, wyraz „fugas” jest zastępowany określeniem „mina-pułapka”Protokół II do Konwencji o zakazie lub ograniczeniu użycia pewnych broni konwencjonalnych określa minę-pułapkę (ang. booby-trap, fr. piège) jako urządzenie lub materiał, który jest przeznaczony, skonstruowany albo przystosowany do zabijania lub ranienia i który działa nieoczekiwanie, gdy człowiek poruszy pozornie nieszkodliwy przedmiot, przybliży się do niego lub wykona pozornie bezpieczną czynność. (art. 2). Ryszard Bochenek w książce "Tysiąc słów o inżynierii i fortyfikacji" odróżnia minę - pułapkę (wybuchającą np. przy otwieraniu drzwi lub uruchamianiu silnika) od miny - niespodzianki (przypominającej przedmiot powszechnego użytku, jak długopis). lub angielskim akronimem IED (improwizowane urządzenie wybuchowe, ang. Improvised Explosive Device). W żargonie żołnierskim funkcjonuje także określenie „ajdik”, będące spolszczeniem akronimu IED.
Zobacz też
TM 31-210 Improvised Munitions Handbook
Przypisy
Bibliografia PWN Leksykon: Wojsko, wojna, broń, Marcin Kamler (red.), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, .
Kategoria:Miny lądowe Kategoria:Broń zapalająca Kategoria:Broń improwizowana