thumb|Dom Lwa Tołstoja w Jasnej Polanie thumb|Wiejski dom w regionie (Jasna Polana) thumb|Cerkiew w Tule Obwód tulski (ros. Тульская область) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej.

Geografia Położenie i powierzchnia Obwód tulski leży na zachodzie europejskiej części Rosji i zajmuje obszar 25 679 km², co stanowi ok. 0,15% powierzchni całej Federacji Rosyjskiej. Z północy na południe region rozciąga się na długości 200 km, a ze wschodu na zachód jest to 190 km.

Obwód tulski graniczy z: obwodem moskiewskim (na północnym wschodzie) obwodem riazańskim (na wschodzie) obwodem lipieckim (na południowym wschodzie i południu) obwodem orłowskim (na południowym zachodzie) obwodem kałuskim (na zachodzie i północnym zachodzie).

Przynależność administracyjna Pod względem administracyjnym obwód tulski wchodzi w skład utworzonego w 2000 roku Centralnego Okręgu Federalnego.

Strefa czasowa Obwód tulski należy do moskiewskiej strefy czasowej (MSK). UTC +4:00 przez cały rok. Wcześniej, przed 27 marca 2011 roku, obowiązywał czas standardowy (zimowy) strefy UTC+3:00, a czas letni – UTC+4:00.

Rzeźba terenu i geologia Region leży na terenie Niziny Wschodnioeuropejskiej – a ściślej na obszarze wchodzącej w skład tej niziny niewysokiej Wyżyny Środkoworosyjskiej. Z tego powodu przeważająca część obwodu leży na terenie pagórkowatej równiny, poprzecinanej dolinami rzecznymi i wąwozami oraz wałami. Najwyższy punkt regionu (we wsi Rajewo, w rejonie tiopło-ogariewskim) wznosi się na wysokość 293 m n.p.m.; najniższym punktem jest brzeg rzeki Oka na granicy z obwodem moskiewskim (108 m n.p.m.).

Na terenie regionu występują, między innymi, krasowe formy terenu (jaskinie, podziemne komory).

Gleby Na zachodzie regionu występują głównie gleby darniowo-bielicowe (w kilku podtypach), na północy i środkowym zachodzie głównie szaroziemy leśne. Centrum i wschód obwodu zajmują zdegradowane czarnoziemy, a jedynie na niewielkich obszarach na południowych skrajach regionu znajdują się niewielkie obszary żyznych czarnoziemów.

Klimat Na terenie obwodu tulskiego panuje klimat umiarkowany typu kontynentalnego, charakteryzujący się umiarkowanie chłodną zimą i ciepłym latem. Średnioroczna temperatura powietrza w regionie to +5 °C. Najzimniejszym miesiącem jest styczeń, kiedy to przeciętna temperatura wynosi –10 °C, a najcieplejszym – lipiec, z temperaturą +20 °C. Długość okresu z dodatnimi temperaturami to ok. 220–225 dni.

W regionie rocznie spada od 575 do 470 mm opadów. Najwięcej pada na północnym zachodzie obwodu, a najmniej – na południowym wschodzie. Około 70% wszystkich opadów przypada na półrocze ciepłe, zaś maksimum występuje w lipcu.

Hydrologia thumb|Rzeka Upa w Tule thumb|Oka – główna rzeka regionu Największą rzeką regionu jest Oka; do jej dorzecza należy znaczna większość pozostałych cieków wodnych obwodu; pozostałe należą do zlewiska Donu (którego źródła oraz fragment górnego odcinka także przepływa przez obwód).

Oka płynie w zachodniej i północno-zachodniej części regionu. Jej głównymi dopływami są Upa, Osiort i Zusza. We wschodniej części obwodu znajduje się niewielki odcinek górnego biegu Donu. Jego głównymi dopływami w regionie są Niepriawda i Czerwona Miecza. Na terenie obwodu znajduje się także kilka sztucznych jezior, utworzonych na rzekach poprzez spiętrzenie ich wód za pomocą zapór i tam.

Roślinność Pod względem roślinnym region leży na granicy stepu i lasostepu. Lasy zajmują ok. 3,37 tys. km², co stanowi 13% całego obszaru obwodu. Największa lesistość występuje w północno-zachodniej części regionu. Lasy porastające obwód to w większości lasy liściaste, złożone głównie z dębów, brzóz, osik itp. Bardziej na południe, w strefie lasostepów, tj. obszarów gdzie w zależności od warunków terenowo-glebowych tereny leśne występują na przemian ze stepowymi, wśród gatunków drzew dominują dęby z domieszką lipy, klonu, jesionu i wiązu. Rosnące w tym rejonie lasy do przełomu XVI i XVII w. określane były jako tulskie zasieki, gdyż stanowiły rodzaj zapory chroniącej południowe granice kraju i utrudniającej przedzieranie się konnym oddziałom wojowników stepowych (głównie Tatarom) w głąb terenów Rosji; z tego też powodu lasy te (których obszar był znacznie większy niż obecnie) były przedmiotem szczególnej ochrony.

Świat zwierzęcy Na terenie obwodu żyją między innymi wilki, łosie, lisy, dziki, wydry, tchórze, zające, wiewiórki, susły.

Z ptaków spotkać można na przykład gawrony, skowronki, jaskółki, jerzyki, wróble, dzikie kaczki i gęsi, a z ryb między innymi płocie, okonie, leszcze, szczupaki i miętusy.

Ekologia Sytuacja ekologiczna regionu nie jest dobra. Region silnie ucierpiał w wyniku awarii w Czarnobylu. W jej wyniku na terenie regionu osiadł radioaktywny pył, a skażenie na części obszaru było tak duże, iż konieczna była rezygnacja z rolniczego wykorzystania części gruntów. Według niektórych danych do dziś w niektórych miejscach utrzymuje się podwyższona promieniotwórczość.

Ponadto w dużych miastach, stanowiących zarazem centra przemysłowe, istnieje znaczne zanieczyszczenie powietrza, a w ich okolicy także skażenie wód gruntowych.

Ludność W obwodzie mieszka 1 449 115 ludzi, 1 082 882 żyje w miastach, 366 233 na terenach wiejskich (2021).

Liczba ta systematycznie spada w wyniku niskiego przyrostu naturalnego i ujemnego salda migracji; jeszcze 2005 żyło tutaj 1621,9 tys. osób, a w 2000 było to 1740,4 tys.

Średnia gęstość zaludnienia w regionie to obecnie 56,49 os./km² (2021). Ludność miejska stanowi 80% populacji (2006; w 2005 stanowiła 81,9%). Około 30% wszystkich mieszkańców obwodu zamieszkuje w jego stolicy – Tule. thumb|Stacja kolejowa Tarusskaja

Statystyki demograficzne dla populacji 1.675.758 (2002) Ludność według miejsca zamieszkania: Ludność miejska: 1.366.818 (81,6%) Ludność wiejska: 308.940 (18,4%) Ludność według płci: Mężczyźni: 755.057 (45,1%) Kobiety: 920.701 (54,9%) Liczba kobiet przypadająca na 1000 mężczyzn: 1219 Ludność według wieku: Średnia wieku dla całej populacji: 41,7 lat Średnia wieku w mieście: 41,5 lat Średnia wieku na wsi: 42,8 lat Średni wiek mężczyzny: 37,8 lat Średni wiek kobiety: 44.9 lat Przyrost naturalny: Współczynnik urodzeń: 7,88‰1) Współczynnik zgonów: b.d. 1) – 2004 r.

Wyznania Zdecydowana większość ludności wyznaje prawosławie. Po okresie ateizacji w czasach ZSRR pozostała duża liczba niewierzących. Z nielicznych mniejszości wyznaniowych żyje tutaj niespełna 1-procentowa mniejszość muzułmańska, a także małe grupki protestantów (m.in. Adwentyści Dnia Siódmego).

Narodowości Zdecydowaną większość populacji (ok. 95%) stanowią Rosjanie. Na terenie obwodu żyją ponadto niezbyt liczne grupy przedstawicieli 119 innych narodowości, spośród których najliczniejsi są: thumb|Plac im. Lenina w Tule thumb|Mury kremla w Tule thumb|Park w Tule thumb|Supermarket SPAR w Tule thumb|Podział administracyjny obwodu tulskiego (zaznaczono rejon aleksiński) thumb|Stare miasto w Tule thumb|Muzeum uzbrojenia w Tule thumb|Jedna z cerkwi w Tule NarodowośćLiczebność(w tys.)Rosjanie 1595,6Ukraińcy 22,3Tatarzy 9,0Ormianie 6,5Białorusini 6,0Niemcy 4,7Azerowie 4,5Cyganie 3,8Gruzini 1,9Mołdawianie 1,7Żydzi 1,3Mordwini 1,2Czuwasze 1,1 Wymieniono tylko grupy liczące powyżej tysiąca osób

Miasta i osiedla typu miejskiego Największe miasta i osiedla typu miejskiego (stan na 1 stycznia 2006)(wymieniono tylko miejscowości liczące powyżej 10 tys. mieszkańców) NazwaNazwarosyjskaLiczbamieszkańcówTuła Тула 509.010Nowomoskowsk Новомосковск 127.770Donskoj Донской 66.733Aleksin Алексин 66.308Szczokino Щёкино 60.351Uzłowaja Узловая 57.448Jefriemow Ефремов 44.559Bogorodick Богородицк 32.827Kimowsk Кимовск 30.346Kiriejewsk Киреевск 25.349Suworow Суворов 20.329Jasnogorsk Ясногорск 17.806Pławsk Плавск 16.405Weniow Венёв 15.722Bielow Белёв 15.033Pierwomajskij1) Первомайский 10.740Sokolniki Сокольники 10.563Bołochowo Болохово 10.296 1) Osiedle typu miejskiego

Władza i administracja Obwód tulski, podobnie jak inne podmioty Federacji Rosyjskiej, posiada dość szeroki zakres autonomii w sprawach lokalnych.

Władzę prawodawczą w regionie sprawuje lokalny parlament: Tulska Duma Obwodowa.

Naczelnym organem władzy wykonawczej oraz funkcję głowy obwodu sprawuje gubernator, powoływany przez parlament na wiosek prezydenta Federacji Rosyjskiej. Stoi on także na czele lokalnego rządu. Obecnie funkcję gubernatora sprawuje Władimir Gruzdiew.

Podział administracyjny Od 2006 obwód tulski dzieli się na 23 rejony. 3 największe miasta regionu nie wchodzą w skład tego podziału i stanowią wydzielone okręgi miejskie.

Rejony municypalne dzielą się na mniejsze jednostki administracyjne – osiedla (ros. поселения – czyt. posielienia) wiejskie i miejskie. Osiedla miejskie obejmują miasto (niekiedy też niewielkie podmiejskie wioski), zaś osiedla wiejskie składają się z jednej lub kilku wsi. W ramach 23 rejonów istnieją w sumie 153 osiedla, w tym 41 osiedli miejskich i 112 wiejskich.

Okręgi miejskie Tuła (ros. Тула) Donskoj (ros. Донской) Nowogurowskij (ros. Новогуровский)

Rejony municypalne Aleksiński (ros. Алексинский район) Arsieniewski (ros. Арсеньевский район) Bielowski (ros. Белёвский район) Bogorodicki (ros. Богородицкий район) Czernski (ros. Чернский район) Dubieński (ros. Дубенский район) Jasnogorski (ros. Ясногорский район) Jefriemowski (ros. Ефремовский район) Kamieński (ros. Каменский район) Kimowski (ros. Кимовский район) Kiriejewski (ros. Киреевский район) Kurkiński (ros. Куркинский район) Leniński (ros. Ленинский район) Nowomoskowski (ros. Новомосковский район) Odnojewski (ros. Одоевский район) Pławski (ros. Плавский район) Suworowski (ros. Суворовский район) Szczokiński (ros. Щёкинский район) Tiopło-Ogariewski (ros. Тёпло-Огаревский район) Uzłowski (ros. Узловский район) Wieniowski (ros. Венёвский район) Wołowski (ros. Воловский район) Zaocki (ros. Заокский район)

Gospodarka Produkt krajowy brutto obwodu tulskiego w 2005 wyniósł 108,7 mld rubli, co daje statystycznie 67,5 tys. rub. na mieszkańca.Struktura PKB: przemysł – 32,0% energetyka – 6,5% handel – 17,3% rolnictwo – 8,8% transport – 8,6% pozostałe, w tym usługi – 26,6%

Przemysł Spośród gałęzi przemysłu w regionie najważniejszym jest przemysł chemiczny i petrochemiczny, dostarczający 23% wartości całej produkcji przemysłowej obwodu. Kolejne miejsca zajmują: przemysł maszynowy (22%), dalej spożywczy (21%), hutnictwo (15%) i energetyka (10%).

Przemysł chemiczny W ramach przemysłu chemicznego w regionie powstają m.in. nawozy sztuczne (w Szczokinie i Nowomoskowsku), chemia gospodarcza (m.in. zakład Procter&Gamble w Nowomoskowsku), kauczuk syntetyczny (w Jerfiemowie), masy plastyczne, syntetyczne smoły, barwniki itp. (m.in. w Uzłowej, Szczokinie). thumb|Fabryka broni w Tule

Przemysł maszynowy Przemysł maszynowy obwodu obejmuje branżę obronną, produkcję maszyn rolniczych (Tuła, Pławsk), urządzeń energetycznych (Donskoj), maszyn i urządzeń dźwigowo-transportowych i górniczych (Jasnogorsk, Tuła) oraz – w licznych miastach – maszyn i urządzeń dla potrzeb przemysłu chemicznego, maszynowego, lekkiego i spożywczego.

Przemysł spożywczy Przemysł spożywczy przetwarza produkty rolne regionu. Poza produkcją na potrzeby własnych mieszkańców w regionie produkowane są i przesyłane do innych części kraju m.in. cukier, mąka, karmy dla zwierząt, konserwy itd. Przemysł spożywczy znajduje się praktycznie we wszystkich miastach regionu.

Pozostałe gałęzie przemysłu W rejonie istnieje rozwinięte hutnictwo, w tym hutnictwo metali nieżelaznych. Istnieje też przemysł materiałów budowlanych oraz przemysł lekki (tekstylny, szwalniczy) i inne.

Energetyka