Trzcianka – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Brańszczyk. Ma status sołectwa. Leży przy drodze krajowej nr 8.
+ Integralne części wsi Trzcianka SIMC Nazwa Rodzaj0506870 Podbrańszczyk część wsi0506886 Podkrzywie część wsi
Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Jana Chrzciciela w Brańszczyku.
Nazwa wsi pochodzi od trzciny porastającej w dużych ilościach okolice rzeczki Struga, która płynie wzdłuż całej wsi i wpada do Bugu poniżej Brańszczyka.
Historia Trzcianka powstała w XV wieku w wyniku osiedlenia się drobnej szlachty. Jako prywatna wieś duchowna, w drugiej połowie XVI wieku położona była w powiecie kamienieckim ziemi nurskiej województwa mazowieckiegoCorona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego..
W XVIII wieku biskupi płoccy, właściciele dóbr w Puszczy Białej, sprowadzili do wsi Kurpiów z Puszczy Zielonej, osadzając ich na prawie czynszu. Celem było usprawnienie gospodarki leśnej i zagospodarowanie wsi zniszczonych i wyludnionych po nawracających epidemiach oraz wojnach w XVII i na początku XVIII wieku. W części północno-zachodniej osiedleni zostali chłopi pańszczyźniani.
Liczba mieszkańców w 1755 wynosiła 149, w 1827 – 348, a w 1885 – 654 osoby. Adam Zakrzewski w 1887 włączył Trzciankę do grupy południowej wsi kurpiowskich, czyli osad kurpiowskich położonych w Puszczy Białej.
W 1919 we wsi znajdowało się 144 gospodarstwa, w tym 9 z nich dzierżawił ród Sztorców, 8 – Kurowskich, 6 – Kuczyńskich, 4 – Krzepickich i Buźniaków, 3 – Deptułów, natomiast 10 gospodarstw rolnych należało do Żydów. Znajdowały się one w zachodnim krańcu wsi i określane były mianem Głodomory. W latach 30. XX wieku były to już tylko 3 gospodarstwa, które po II wojnie światowej uległy ostatecznej likwidacji.
Przy szosie stoi murowana kapliczka, która upamiętnia jeden z epizodów wojny polsko-bolszewickiej z 1920. Pochowano tutaj 24-letniego Tadeusza Wagnera, syna Józefa i Marii z Keppów, studenta szkoły Wawelberga, podporucznika 201 ochotniczego pułku piechoty oraz Jerzyńskiego – szeregowca armii polskiej. Zginął 3 sierpnia 1920 pod wsią Mała Paprotka za Ostrowią, ale towarzysze broni, wycofując się, zabrali ciało. Gdy musieli uciekać przed postępującymi bolszewikami, pochowali ciało. Kapliczkę ufundowała rodzina Wagnera. Kapliczka została poświęcona 6 sierpnia 1922 w obecności kilkuset osób.
Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 wieś zamieszkiwały 1143 osoby, z czego 1016 było wyznania rzymskokatolickiego, a 127 mojżeszowego. Jednocześnie 1136 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, a 7 żydowską. Były tu 184 budynki mieszkalne. Miejscowość należała do parafii rzymskokatolickiej w Brańszczyku. Podlegała pod sąd grodzki w Ostrowi i okręgowy w Łomży; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Brańszczyku.
W latach 1921–1931 wieś leżała w województwie białostockim, w powiecie ostrowskim, w gminie Brańszczyk.
W wyniku agresji III Rzeszy na Polskę we wrześniu 1939 wieś znalazła się pod okupacją niemiecką i do wkroczenia Armii Czerwonej była częścią dystryktu warszawskiego Generalnego Gubernatorstwa.
20 marca 1943 r. oddział Gwardii Ludowej pod dowództwem „Czarnego Michała” w lasach nieopodal Trzcianki zaatakował niemiecką kolumnę samochodową. Zniszczono 5, a uszkodzono kilkanaście aut nie ponosząc żadnych strat własnych. Akcje zbrojne w rejonie Trzcianki były kilkakrotnie ponawiane przez różne oddziały.
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa ostrołęckiego.
31 grudnia 2013 sołectwo liczyło 1090 mieszkańców zameldowanych na pobyt stały.
Zobacz też Trzcianka, Trzcianka-Kolonia
Przypisy Raport o stanie gminy Brańszczyk w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 51–52. Strona gminy, sołectwa.
GUS. Wyszukiwarka TERYT. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (). Opis parafii na stronie diecezji.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Brańszczyk (gmina) Kategoria:Wsie duchowne I Rzeczypospolitej (województwo mazowieckie)