thumb|240px|Dworek otoczony zabytkowym parkiems. 55. Waliska – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim, w gminie Latowicz.
Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie garwolińskim ziemi czerskiej województwa mazowieckiegoMazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, k. 4..
W latach 1795–1809 – wieś znalazła się pod zaborem austriackim. Od 1809 r. w Księstwie Warszawskim, guberni warszawskiej, powiecie siennickim, a od 1866 r. w powiecie mińskim (od 1868 nazwa powiatu nowomiński). W latach 1870–1954 należała do Gminy Łukówiec, następnie w latach 1955-1972 do Gromadzkiej Rady Narodowej w Jeruzalu. Od 1973 r. należy do gminy Latowicz. W latach 1919–1939 była w granicach województwa warszawskiego, 1939-1945 w Generalnym Gubernatorstwie, 1946-1975 w województwie warszawskim, od 1975 do 1998 r. – w granicach województwa siedleckiego. Od 1999 r. znajduje się w województwie mazowieckim.
Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Świętej Trójcy w Latowiczu.
Historia Najstarsze ślady osadnictwa stanowi cmentarzysko kultury grobów kloszowych (kultura pomorska).
Wzmianki o wsi pojawiły się po raz pierwszy w 1436 r. W 1662 r. było tu 44 mieszkańców. W 1827 r. wieś liczyła 26 domów i 236 mieszkańców. W 1871 r. folwark Waliska wraz z młynem Osmolanka liczył 945 morgów ziemi. W 1880 r. we wsi było 12 domów i wiatrak.
Dworek w Waliskach należał w drugiej połowie XIX w. i pierwszej połowie XX w. do rodzin Bortkiewiczów i Świątkowskich. W 1915 r. powstała szkoła podstawowa, która mieściła się w prywatnych domach państwa: Jesionków, Wójcików i Żuchowiczów. W 1945 r. przeniesiono szkołę do budynku dworskiego. Istniała do 1992 r.
W 1928 r. założono Ochotniczą Straż Pożarną. W 1970 r. powstało Koło Gospodyń Wiejskich. W 1970 r. wieś liczyła 380 mieszkańców, a w 2000 r. - 250. Przyrost naturalny w latach 1970-2000 wyniósł -34,2%. W 1988 r. we wsi było 75 domów, a w 2009 - 89 domów.
Etymologia Nazwa topograficzna odnosi się do wielkich wałów ziemnych, zapewne usypanych tu przez pierwszych mieszkańców w celu obronnym. Może ona także oznaczać miejsce, gdzie zwalano – czyli wycinano potężne, wysokie drzewa.
Zabytki Kapliczka w centrum wsi, z białej cegły wzniesiona w 1988 r. Dworek ziemiański.
Zobacz też Waliska
Przypisy Raport o stanie gminy Latowicz w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 8 Strona gminy, sołectwa
GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () Opis parafii na stronie diecezji
Bibliografia AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego, Oddział I, sygn. 72 cz.2. – Rejestr pogłownego Ziemi Czerskiej. Archiwum Parafii Latowicz, Liber ekronicae parachialis, Parochia Latowicz. [Liber Confraternitatis SS. Rossarii in Latowic ad Maiorem Dei Gloriam di vae q Matris Mariae sine labre conceptae honore tum adavgenda et promovenda Christi fidelium devotio Anno Dni 1777 (1721 - 1951)] Cmentarzysko kultury grobów kloszowych w Waliskach pow. Mińsko-Mazowieckim, Z Otchłani Wieków R.13(1938) z.3-4:34 Gajowniczek. Z. 1999. Dzieje Latowicza, FPL, Latowicz Gajowniczek Z., 1999. Sto lat kościoła parafialnego Św. Walentego i Św. Trójcy w Latowiczu, FPL, Latowicz, Grzikiewicz M., 1954. Wybrane zagadnienia z badań nad kulturą grobów kloszowych, Wiadomości Archeologiczne T.20: 134-173. Modrzewska H., 1953. Materiały do bibliografii archeologicznej Mazowsza, Materiały Wczesnośredniowieczne T.3: 101-134 Niedźwiedź J. Ostas C., Opracowanie studialne wartości kulturowych Gminy Latowicz Sienkiewicz M., i in. 1999. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Latowicz.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Latowicz (gmina) Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo mazowieckie)