Waplewo (niem. WaplitzRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ().) – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Olsztynek. Do 1954 r. siedziba gminy Waplewo.

W latach 1975–1998 wieś należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego. W latach 1973–77 w gminie Szkotowo.

We wsi znajdują się m.in.: przystanek autobusowy, trzy sklepy, ośrodki wypoczynkowe, kościół rzymskokatolicki, prywatna elektrownia wodna, przystanek kolejowy (3 km od centrum wsi). We wsi zaczyna się szlak kajakowy rzeką Marózką, w okolicy są lasy i jeziora. Dawniej znajdowały się tu ośrodek zdrowia, apteka i bar.

Integralne części wsi +Integralne części wsi Waplewo SIMC Nazwa Rodzaj 0484707 Ruda Waplewska część wsi

Historia Najstarsze znane wzmianki o miejscowości pochodzą z 1384 roku. Do Towarzystwa Jaszczurczego należał także Lambert z Waplewa (obok rycerza Ludwika Mateski i Dytrycha z Osińska)Ostróda. Z dziejów miasta i okolic. Pojezierze, Olsztyn, 1976, str. 175. Dobra waplewskie były wymieniane w 1467 w akcie jednego z komturów krzyżackich, który zatwierdzał chorążemu ciechanowskiemu Jakubowi Gołyńskiemu kupno 56 włók ziemiJan Bałdowski "Warmia i Mazury, mały przewodnik" Wydawnictwo Sport i Turystyka Warszawa 1977 s. 215. W wiekach XV i XVI Waplewo należało do rodzin Golińskich i Szymanowskich. Kościół katolicki wybudowano przed 1525 rokiem. Od 1612 roku w Waplewie mieściła się parafia ewangelicka. W XVII stuleciu przeszło w posiadanie rodu Finck von Finckenstein. Szkoła wiejska powstała na początku XVIII wieku. W 1818 r. we wsi i majątku ziemskim było 20 domów ze 169 mieszkańcami. W końcu XIX wieku rozwinęła się w Waplewie hodowla owiec. W 1870 roku drewniany budynek kościoła rozebrano, a w 1872 r. wzniesiono nowy, murowany. W 1902 roku pożar zniszczył drewniany budynek szkoły; w jej miejscu w ciągu dwóch lat powstała murowana, piętrowa.

Bitwa pod Waplewem

28 sierpnia 1914 roku między Waplewem a jeziorem Mielno doszło do zaciętej bitwy między wojskami rosyjskimi (15 Korpus Armijny), którymi dowodził gen. Nikołaj Martos, i niemieckimi (41 Dywizja Cesarstwa Niemieckiego) pod dowództwem gen. Leo Sontaga. Bitwa zakończyła się zwycięstwem Rosjan. Poległych żołnierzy pochowano na pobliskim cmentarzu wojennym (spoczywa tam 426 niemieckich i 206 rosyjskich żołnierzy).

W 1933 r.Stan na 16 czerwca. w miejscowości mieszkało 547 osób, a w 1939 r.Stan na 17 maja. – 519 osób. We wsi były wtedy poczta, karczma dworska, gorzelnia, szkoła, kościół ewangelicki, sklep. Gospodarowało kilkunastu rolników, jednak większość ludzi trudniła się pracą w dużym majątku ziemskim, leżącym po drugiej stronie Marózki.

Podczas drugiej wojny światowej w Waplewie pracowało wielu jeńców wojennych: Rosjan, Francuzów, Polaków (Stalag I B). Po wojnie większość Mazurów wyjechała, a na ich miejsce osiedliła się ludność napływowa z różnych regionów Polski. Majątek ziemski wszedł w skład PGR.

12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Waplewo.

W 1995 roku, dzięki skutecznym działaniom poseł Ireny Petryny, oddano do użytku nową szkołę. W 1997 roku Waplewo liczyło 776 mieszkańców. W 2005 r. we wsi mieszkały 752 osoby.

Zabytki thumb|240px|Kościół św. Stanisława

thumb|240px|Waplewski cmentarz komunalny Do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa wpisane są: eklektyczny kościół rzymskokatolicki (dawniej ewangelicki) pw. św. Stanisława z 1872 roku, z wąską wieżą; został wybudowany na pozostałościach wcześniejszej, gotyckiej świątyniPiotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 s. 236 cmentarz wojenny z I wojny światowej Inne zabytki: pozostałości cmentarza ewangelickiego z drugiej połowy XIX wieku, położonego 200 m na południe od miejscowości, przy polnej drodze

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT

Bibliografia s. 28

Waplewo, Krzysztof Miller (2011)

Linki zewnętrzne TANNENBERG 1914 cz. IV - Masakra we mgle/Bitwa pod Waplewem na youtube.com