thumb|right|400px|Mapa okolic Sak z 1942 r. Saki – wieś w Polsce, położona w województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim, w gminie Kleszczele. Leży przy drodze krajowej nr 66.
W latach 1975–1998 wieś należała administracyjnie do województwa białostockiego.
W latach 1954–1959 wieś była siedzibą gromady Saki. W jej skład wchodziły wsie: Saki, Toporki, Zaleszany, Suchowolce, Grabowiec i Jelonka.
Siedziba parafii prawosławnej św. Dymitra oraz męskiego monasteru. Wieś zamieszkuje ludność (w mniej więcej równych częściach) wyznania prawosławnego i katolickiego (parafia św. Zygmunta w KleszczelachOpis parafii św. Zygmunta na stronie diecezji).
Integralne części wsi +Integralne części wsi Saki SIMC Nazwa Rodzaj 0031800 Dębniki część wsi0031816 Koło Konotopu część wsi0031822 Na Byczkowej Górce część wsi0031839 Na Zagruszce część wsi0031845 Nowiny część wsi0031851 Rudawka część wsi0031868 Suchowolszczyzna część wsi0031874 Za Bagnem część wsi0031880 Za Maściowszczyzną część wsi
Historia thumb|Monaster św. Dymitra Sołuńskiego Historia wsi Saki sięga XV wieku. Osadzona została jako wieś bojarów putnych zamku bielskiego. Z biegiem czasu podzieliła się na dwie części. Jedna część wsi należała do drobnej szlachty, potomków dawnych bojarów. Druga część wraz z dworem była wsią chłopską.
1567 Pierwsza wzmianka o wsi w Popisie Wojska Litewskiego. Eliasz Semenowicz Sakowski na potrzeby wojska wystawił 1 konia. 1572 Sakowscy – de Saki, Tymofiej, Jewdokim, Saczko, Dymitr, Hryń, Fiedor 1579 Elżbieta Sakowska zapłaciła pobór z włóki osiadłej i 2 soch ratajskich 1595 Sakowscy fundują kaplicę pod wezwaniem świętego Dymitra. 1727 Pierwsza potwierdzona źródłowo informacja o cerkwi w Sakach. 1784 Właścicielem dworu Saki jest szlachetny Józef Lewicki, syn Adama Lewickiego chorążego pińskiego. 1793 Właścicielem dworu Saki jest Florian Cieszkowski, starosta kleszczelowski i adiutant hetmana Branickiego. 1795 W wyniku trzeciego rozbioru Rzeczypospolitej wchodzi w skład Prus. 1806 W szlacheckiej części wsi mieszka 19 gospodarzy (potomkowie dawnych bojarów) wraz z rodzinami 1807 W zaborze rosyjskim. 1835 Właścicielem dworu Saki jest Tomasz Kryński 1846 W majątku Saki Tomasza Kryńskiego było 51 mężczyzn i 43 kobiety. 1864 Karolina Kryńska podpisała akt uwłaszczeniowy 16 gospodarzy (dotychczasowych chłopów pańszczyźnianych) 1887 Powstaje szkoła przycerkiewna. W 1899 uczęszczało do niej 14 dzieci z Sak. 1913 Przymusowa licytacja majątku Saki. 1928 26 mieszkańców Sak wystosowało wniosek o komasację, czyli scalenie gruntów wsi. 1936 Scalenie gruntów. Ich powierzchnia w momencie scalenia wynosiła 862,712 ha. 1939–1945 W czasie II wojny światowej kilka rodzin wywieziono do Związku Radzieckiego oraz na roboty do Niemiec. 1956 Wybudowanie nowego budynku Szkoły Podstawowej. W latach 1988–1990 szkoła przeszła gruntowny remont. 1960 Powstało Kółko Rolnicze. 1968 Powstała Ochotnicza Straż Pożarna. 1981 Wybudowanie Świetlicy Wiejskiej. 2001 Metropolita Sawa eryguje Męski Dom Zakonny św. Dymitra Sołuńskiego, który ma swoją siedzibę w budynku po szkole. 2010 Męski Dom Zakonny zostaje podniesiony do rangi monasteru.
Zabytki Zespół cerkiewny, koniec XVIII w. - XIX w., nr rej.:A-97 z 7 grudnia 1994. (parafialna cerkiew prawosławna św. Dymitra, drewniana dzwonnica i cmentarz prawosławny)
Urodzeni w Sakach
Michał Adamiec – polski rolnik, polityk i oficer Urzędu Bezpieczeństwa, poseł na Sejm PRL.
Przypisy Raport o stanie gminy Kleszczele w 2024. Liczba stałych mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 4,5
Bibliografia I. Spychała, Dzieje wsi Saki w XVI-XX wieku, praca magisterska pod kierunkiem dr hab. Józefa Maroszka, Białystok 2005. Andrzej Saładiak, Pamiątki i zabytki kultury ukraińskiej w Polsce, Burchard Edition, Warszawa 1993. Miroslawa Grygoruk, ,,Kult Świętego Męczennika Dymitra Sołuńskiego na Podlasiu" ,
Linki zewnętrzne
Zdjęcia z Cmentarza