mały|Widok osiedla w oddali z wieży ciśnień na os. Szwederowo mały|Osiedle mieszkaniowe na dolnym tarasie osiedla mały|Kościół św. Maksymiliana Kolbe (zdjęcie z 2015 r.) mały|Kościół Wniebowstąpienia Pańskiego (zdjęcie z 2015 r.) mały|Osiedle bloków przy ul. Wielorybiej na Górnym tarasie wybudowane w latach 80. XX w. w czasie zimy mały|Wejście na basen „Sardynka” przy SP 64 mały|Przystanek kolejowy Bydgoszcz Osowa Góra na linii kolejowej nr 18 mały|Domy wielorodzinne na dolnym tarasie osiedla mały|Śluza VI (Osowa Góra) na Kanale Bydgoskim mały|Potok Flis w dzielnicy składowo-przemysłowej Osowej Góry mały|Jedna z fabryk dzielnicy składowo-przemysłowej mały|Schronisko dla zwierząt mały|Przejście między blokami na dolnym tarasie osiedla mały|Oczka wodne na Górnym tarasie mały|Torfowisko „Zielona Ostoja” – użytek ekologiczny na Osowej Górze mały|Lasy oddzielające Osową Górę od Czyżkówka mały|Dawna bocznica kolejowa wiodąca do dawnego Luftamunitionsanstalt 1/II Bromberg (rozebrana w 2013 roku) Osowa Góra (dawn. pol. Działy, niem. Hoheneiche) – jednostka urbanistyczna miasta Bydgoszcz, położona w jego zachodniej części, po północnej stronie Kanału Bydgoskiego, będącego częścią międzynarodowej drogi wodnej E-70. Położona jest na północnym zachodzie zachodniej dzielnicy willowej miasta, na wysokości od ok. 52 do ok. 85 m n.p.m. Do Bydgoszczy została przyłączona 7 grudnia 1959 roku. W planie zagospodarowania przestrzennego miasta z 1999 roku, jednostkę określono jako osiedle.

Warunki naturalne Ukształtowanie powierzchni Najniżej położonym miejscem Osowej Góry jest brzeg Kanału Bydgoskiego – 52 m n.p.m. Wysokość bezwzględna Dolnego Tarasu dochodzi do 65 m n.p.m., natomiast minimalna wysokość Górnego Tarasu wynosi 70 m n.p.m. Najwyższym punktem topograficznym na osiedlu jest pagórek przy Szkole Podstawowej nr 64 (85 m n.p.m.).

Ochrona przyrody Zachodni skrawek Osowej Góry w pobliżu Kanału Bydgoskiego należy do obszarów Natura 2000 pod nazwą: Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego (Obszar specjalnej ochrony ptaków) oraz Dolina Noteci (Obszar mający znaczenie dla Wspólnoty). W północno-zachodniej części osiedla na górnym tarasie znajduje się naturalne torfowisko o powierzchni 3,5 ha, chronione od 1997 r. jako użytek ekologicznyProgram ochrony środowiska dla Miasta Bydgoszczy na lata 2005–2012. Zielona Ostoja.

Pomniki przyrody Na Dolnym Tarasie, wzdłuż Kanału Bydgoskiego, przy śluzie Prądy znajdują się trzy pomnikowe wiązy szypułkowe o obwodach w pierśnicy ok. 350 cm, a w górnej części osiedla, ostatnią pozostałością parku folwarcznego był pomnikowy dąb przy ul. Głębinowej o obwodzie w pierśnicy 522 cm, zniszczony w czasie nawałnicy latem 2017.

Zielona Ostoja

Parki Na terenie Osowej Góry znajduje się ok. 14,5 ha terenów zieleni urządzonej pod nazwą Park Osowa Góra i ok. 44 ha zieleni nieurządzonej jako lasy iglaste i mieszane. Głównymi obszarami rekreacyjnymi są parki ze zbiornikami wodnymi oraz lasy. Rozwój terenów zieleni zawarty w planach urbanistycznych Bydgoszczy zmierza do powołania parku osiedlowego dla Osowej Góry przy ul. Wielorybiej i Głębinowej wraz z terenem sportu przy ul. Sielawowej.

Na osiedlu znajdują się tereny zieleni parkowej w Bydgoszczy o łącznej powierzchni ok. 14,54 ha, o nazwie Park Osowa Góra.

Park znajduje się na tzw. górnym tarasie osiedla Osowa Góra i składa z siedmiu obszarów zieleni urządzonej: łąki zagospodarowanej przy ul. Kormoranów o powierzchni ok. 4,25 ha trzech stawów oraz okolicznej zieleni przy ul. Wielorybiej, ul. Kutrowej oraz Szkole Podstawowej nr 64 powierzchni ok. 3,50 ha, dwóch stawów i terenów podmokłych przy schronisku dla zwierząt o powierzchni ok. 3,40 ha parku z dwoma stawami przy ul. Rekinowej (za kościołem Wniebowstąpienia Pańskiego) o powierzchni 1,98 ha, zalesionego zbocza przy ul. Waleniowej pomiędzy lasem a ul. Świętego Ojca Maksymiliana Marii Kolbego o powierzchni ok. 1,30 ha. terenu zieleni z oczkiem wodnym pomiędzy ul. Maksymiliana Kolbego a ul. Łososiową, o powierzchni ok. 1,20 ha, stawu przy ul. Planktonowej o powierzchni 0,26 ha

Lasy W skład Osowej Góry wchodzi 3,25 km² lasów, w tym 1,95 km² boru mieszanego świeżego po wschodniej stronie osiedla oraz 1,3 km² boru iglastego świeżego w jego środku. Lasy te mają urozmaiconą rzeźbę terenu (położenie po obu stronach Zbocza Kruszyńskiego), więc są ważnym obszarem rekreacyjnym dla mieszkańców osiedla. W lesie na wschodzie osiedla znaczne straty odnotowano podczas nawałnic w sierpniu 2017 r. Spacerem ok. 2,75 km przez las można dojść do Brdy na osiedlu Czyżkówko, zaś w kierunku zachodnim atrakcyjnym utworem natury jest Zbocze Kruszyńskie. Osiedle od wschodu, zachodu i północy otaczają lasy o charakterze boru świeżego. Miejscami występuje las mieszany i siedliska grądowe. Szczególnie rozległy i urozmaicony teren leśny znajduje się na wschodzie i w obszarze Przedmościa Bydgoskiego, mieszcząc dawne niemieckie schrony oraz zamaskowane obiekty wojskowe. Przez las przebiega zbocze oddzielające Dolinę Sandrową Brdy od Terasy Bydgoskiej, z systemem dolinek denudacyjnych.

Wody Na terenie Osowej Góry znajduje się 10 zbiorników wodnych. Są to niewielkie stawy i zagłębienia polodowcowe. Do zbiorników tych zalicza się: dwa stawy w leśnej części Parku Osowa Góra, dwa stawy przy ul. Rekinowej, staw przy Szkole Podstawowej nr 64, staw przy ul. Kolbego i pętli autobusowej Rekinowa, staw na Flisie przy ul. Kruszyńskiej oraz Mińskiej, staw przy ul. Planktonowej, dwa zagłębienia polodowcowe przy Schronisku dla Zwierząt, pomiędzy ulicami Grunwaldzką, Przewoźników i Łowiskową (czasem nie uwzględniane na mapach).

Kanał Bydgoski Największym i najważniejszym ciekiem wodnym na terenie osiedla jest Kanał Bydgoski, zbudowany w latach 1773–1774. Na terenie Osowej Góry mieszczą się śluzy Prądy i Osowa Góra.

Śluza Osowa Góra Śluza Osowa Góra jest śluzą nr 8 Kanału Bydgoskiego, będącego częścią drogi wodnej Wisła-Odra. Śluza znajduje się na zachodnich rubieżach miasta Bydgoszczy, nieopodal drogi krajowej nr 10, na osiedlu Osowa Góra. Wybudowano ją w latach 1773–1774. Jej pierwotna forma była drewniana. W latach 1840–1852 przebudowano ją do masywnej formy murowanej. Wymiary użytkowe komory wynosiły wówczas 44,5 × 9,75 m, światło wrót 5,3 m, a spadek 2,99 m. Obecna śluza została oddana do użytku pod koniec sierpnia 1913 roku, kiedy dokonano przebudowy Kanału Bydgoskiego. W wyniku prowadzonych robót wykonano nowy dwukilometrowy odcinek kanału, zmodernizowano wszystkie śluzy i wybudowano dwie nowe. Oddana do użytku droga wodna umożliwiała spławianie 400-tonowych barek, pływających powszechnie na wodach śródlądowych Europy Zachodniej. W pobliżu śluzy (w km 22,88) funkcjonował „most Owczy” o długości przęsła 18 m i wysokości wody żeglownej 4,31 m. Zburzono go w marcu 1890 r., odbudowano w latach 1895–1896 i przebudowano w 1914 r. W 2005 r. śluzę Osowa Góra wraz z budynkiem towarzyszącym wpisano do rejestru zabytków województwa kujawsko-pomorskiego.

Flis

Przez przemysłową część osiedla przepływa Flis, prawy dopływ Brdy, o powierzchni zlewni 88,6 km². Od niego wzięło nazwę osiedle Flisy w Bydgoszczy. Nazwa ta pochodzi od niemieckiego słowa Fließ, oznaczającego strumień. Pierwotna, polska nazwa, która zanikła w XIX wieku to Krępa. W okresie zaboru pruskiego nazwa brzmiała Prondyfließ, od nieistniejącej już osady Prądy-Młyn (Prondy-Mühle).

Warunki społeczno-ekonomiczne Położenie Położenie w Bydgoszczy Osiedle Osowa Góra jest jednym z dwóch najbardziej na zachód wysuniętych osiedli Bydgoszczy (obok Prądów), oddzielonym od strony centrum miasta pasem boru sosnowego świeżego. Część północna to Górny Taras otoczony lasem i w całości przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową. Mieszczą się tu oczka wodne, utworzone w zagłębieniach wytopiskowych, które zaadaptowano w Parku Osowa GóraGorączko Marcin: Zbiorniki wodne na obszarze Bydgoszczy w ujęciu historycznym. [w:] Kronika Bydgoska XXV.. Taras dolny w części między Zboczem a ul. Grunwaldzką oraz na wschód od ul. Podmiejskiej również zajmuje zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna i wielorodzinna. Dzielnica składowo-przemysłowa Osowej Góry znajduje się na dolnym tarasie między ul. Grunwaldzką a Kanałem Bydgoskim oraz ul. Podmiejską na wschodzie, a ul. Miedzianą na zachodzie. Zachodnie rubieże Osowej Góry, które przecina droga krajowa nr 10 zajmują natomiast łąki i torfowiska towarzyszące Kanałowi Bydgoskiemu. Jest to obszar chroniony typu Natura 2000.

Granice Południową granicą osiedla jest w całości Kanał Bydgoski. Na wschodzie jest nią ul. Kruszyńska, ul. Przejście, ul. Grunwaldzka, granica lasu przy ul. Kolbego, Sępiej i Perkozowej i ul. Waleniowa; na północy las przy ul. Wielorybiej, Muszlowej i Okoniowej (część należy do osiedla); a na zachodzie ul. Szuwarowa, Kolbego, Rekinowa, Sumowa, Przewoźników, projektowana ul. Zalew, ul. Czapla, linia kolejowa nr 18 i ul. Przyjazna. Łączna długość granic wynosi ok. 12 km.

Sąsiadujące osiedla Osowa Góra sąsiaduje z osiedlami Flisy (głównie przez las bydgoski), Miedzyń i Prądy (przez Kanał Bydgoski będący południową, a zarazem najdłuższą granicą osiedla) oraz z Czyżkówkiem (przez las bydgoski oraz pośrednio przez las należący do gminy Sicienko). W pobliżu Kanału Bydgoskiego, południowym obrzeżem osiedla przepływa także potok Flis

Położenie fizycznogeograficzne

Pod względem fizycznogeograficznym osiedle przedzielone jest granicą makroregionów: Pojezierza Południowopomorskiego i Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej i mezoregionów: Doliny Brdy, Pojezierza Krajeńskiego oraz Kotliny Toruńskiej. Należą one do podprowincji Pojezierzy Południowobałtyckich, wchodzącej w skład prowincji Niżu Środkowoeuropejskiego należącego do megaregionu Pozaalpejskiej Europy Środkowej. Granicę Pojezierza Południowopomorskiego i Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej stanowi Zbocze Kruszyńskie o wysokości względnej ok. 25 m. Część północna Osowej Góry (tzw. Górny Taras, wys. ok. 78–85 m n.p.m.) należy do mezoregionu Dolina Brdy i mikroregionów: Dolina Sandrowa Brdy i Zbocze Kruszyńskie, zaś niższa część południowa (Dolny Taras, wys. ok. 52–65 m n.p.m.) do mezoregionu Kotlina Toruńska i mikroregionów: Miasto Bydgoszcz i Dolina Kanału Bydgoskiego (zachodnie rubieże w pobliżu obwodnicy Bydgoszczy – drogi krajowej nr 10 i budowanej drogi ekspresowej S5).

Położenie administracyjne W latach 1920–1938 Osowa Góra znajdowała się w województwie poznańskim, w powiecie bydgoskim. W roku 1938 wraz z powiększeniem województwa pomorskiego jego stolicą stała się Bydgoszcz, a Osowa Góra należała do powiatu bydgoskiego będącego jego częścią. W okresie od 1944 do 1975 z powodu zmiany granic oraz podziału administracyjnego Polski, Osowa Góra została włączona do województwa bydgoskiego, do powiatu bydgoskiego, a od 1960 roku z powodu włączenia jej do miasta, także do gminy Bydgoszcz w powiecie bydgoskim. W latach 1975–1998 gmina Bydgoszcz stała się bezpośrednią częścią województwa bydgoskiego. 1 stycznia 1999 roku nazwę województwa zmieniono na kujawsko-pomorskie i utworzono powiat miejski Bydgoszcz. + Położenie administracyjne Osowej Góry w PolsceOkres1920 – 19381938 – 19441944 – 19501950 – 19561957 – 19591960 – 19751975 – 1998od 1999Województwopoznańskiepomorskiebydgoskiebydgoskiebydgoskiebydgoskiebydgoskiekujawsko-pomorskiePowiatbydgoskibydgoskibydgoskibydgoskibydgoskibydgoski – –BydgoszczGmina brak danychBydgoszczBydgoszczmiasto Bydgoszcz

Historia Prehistoria