Wybory parlamentarne w Liechtensteinie w 2005 roku (niem. Fürstentum Liechtenstein Landtagswahlen 2005) – powszechne wybory do Landtagu, które odbyły się w dniach 11 i 13 marca 2005 roku na terenie Księstwa Liechtensteinu.

Ordynacja wyborcza Landtag Księstwa Liechtensteinu składa się z dwudziestu pięciu deputowanych, którzy są wybierani przez Naród na czteroletnią kadencję są w wyborach tajnych, bezpośrednich, powszechnych, równych i proporcjonalnych z dwóch okręgów wyborczych – Oberlandu i UnterlanduArt. 46 ust. 1 Konstytucji Liechtensteinu.. Czynne prawo wyborcze w Liechtensteinie posiadają obywatele zamieszkujący na stałe w Księstwie, którzy ukończyli 18. rok życia, a ich prawa nie są zawieszone, gdzie cenzus wiekowy dla kandydatów do Landtagu to 20 lat.

Każdy wyborca może oddać swój głos na taką liczbę kandydatów z różnych komitetów wyborczych ile wynosi całkowita liczba mandatów możliwych do zdobycia w danym okręgu wyborczym, czyli piętnaście w Oberlandzie i dziesięć w Unterlandzie.

Miejsce w parlamencie przysługuję tylko komitetom, które przekroczyły próg wyborczy, wynoszący 8%Art. 46 ust. 3 Konstytucji Liechtensteinu.. Mandaty są przyznawane dwuetapowo. W pierwszym etapie przyznaje się tzw. mandaty podstawowe przy pomocy metody Hagenbacha-Bischoffa, a brakujące mandaty rozdysponowuje się jako tzw. mandaty uzupełniające przy pomocy metody d’Hondta.

Kontekst polityczny W 2003 roku zakończył się trwający ponad dziesięć lat kryzys polityczny, który rozpoczął się od sporu kompetencyjnego między monarchą a parlamentem. Rozpoczęła się debata nad nowelizacją Konstytucji i wprowadzeniem reform, podczas której Jan Adam II postulował znaczne poszerzenie władzy monarszej, kosztem kompetencji Landtagu i Rządu. 14 marca 2003 roku przeprowadzono referendum, w którym mieszkańcy głosowali nad zmianami proponowanymi przez Jana Adama II, który zagroził, że w przypadku przegranej w głosowaniu wyprowadzi się z Liechtensteinu do Wiednia. Ostatecznie reformy zostały przyjęte, a „za” głosowało 64,3% obywateli. Jednocześnie w tym samym referendum obywatele mogli głosować za zmianami ograniczającymi kompetencje władcy, jednak ograniczenie poparło zaledwie 16,6% obywateli. Zmiany znacznie poszerzały kompetencje głowy państwa dając mu prawo do wetowania każdego nowowprowadzonego prawa, a także możliwość wyboru sędziów.

Ustępujący gabinet był rządem większościowym, który powstał po wyborach w 2001 r. wygranych przez Postępową Partię Obywatelską. Przed wyborami ogłoszono, że w przypadku wygranej FBP na stanowisku premiera ponownie zasiądzie Otmar Hasler.

Listy wyborcze Do wyborów przystąpiły trzy komitety wyborcze odpowiadające trzem partiom: Postępowej Partii Obywatelskiej (FBP), Unii Patriotycznej (VU) i Wolnej Liście (FL). Na listach dwóch pierwszych partii znalazła się maksymalna możliwa liczba kandydatów, a zatem dwudziestu pięciu. Na liście FL znalazło się natomiast dziesięć nazwisk, w tym siedem w Oberlandzie i trzy w Unterlandzie. Zatem łącznie w wyborach startowało sześćdziesięciu kandydatów, a wśród nich znalazło się dziewiętnaście kobiet, a zatem kobiety stanowiły 31,7% kandydatów. Lista wyborcza Lider Kandydaci Wynik w poprzednichwyborach w 2001 r.OberlandUnterlandRazemcentruj|36x36pxPostępowa Partia Obywatelskaniem. Fortschrittliche BürgerparteiOtmar Hasler 15 10 25 49,9%centruj|30x30pxUnia Patriotycznaniem. Vaterländische UnionKlaus Tschütscher 15 10 25 41,3%centruj|30x30pxWolna Listaniem. Freie ListePepo Frick 7 3 10 8,8%

Wyniki Wybory zwyciężyła Postępowa Partia Obywatelska, zdobywając 94 545 głosów (48,7%), co przełożyło się na dwanaście mandatów, w związku z czym FBP nie zdobyła bezwzględnej większości w dwudziestopięcioosobowym parlamencie. Drugą siłą w parlamencie stała się Unia Patriotyczna z dziesięcioma mandatami, zdobytymi dzięki 74 162 głosom (38,2%). W związku z tym po zaprzysiężeniu nowej kadencji Landtagu, podpisano nową umowę koalicyjną między partiami i powstał nowy rząd koalicyjny z Otmarem Haslerem na czele. Wolna Lista przekroczyła próg wyborczy, uzyskując 16 184 głosy (13,0%) i stając się trzecią siłą w parlamencie z trzema mandatami. Poparcie dla dwóch największych partii zmalało względem poprzednich wyborów – dla FBP o 1,2 punktu procentowego, a dla VU zmalało o 3,1 p.p., natomiast o 4,3 p.p. wzrosło poparcie dla FL. Partia Wyniki Mandaty Głosy % Zmiana Liczba Zmiana FBP Postępowa Partia Obywatelska 48,7% 12 VU Unia Patriotyczna 38,2% 10 FL Wolna Lista 13,0% 3

Wyniki według okręgów i gmin W obu okręgach wyborczych zwyciężyła Postępowa Partia Obywatelska, przy czym większy odsetek głosów uzyskała w Unterlandzie – 54,3%, przy poparciu dla VU wynoszący 36,2%, a mniejszy w Oberlandzie – 46,7%, przy poparciu dla VU wynoszącym 39,0%.

W dziesięciu z jedenastu gmin większość głosów zdobyła FBP, a jedyną gminą, w której najwyższe poparcie miała VU była gmina Balzers. Najwyższe poparcie dla FBP odnotowano w gminie Schellenberg – 59,9%, a najniższe w gminie Balzers – 40,9%. Natomiast najwyższe poparcie dla VU odnotowano w gminie Triesenberg – 45,0%, a najniższe w gminie Planken – 24,3%. Głosy na Wolną Listę stanowiły największy odsetek w gminie Planken – 19,0%, a najmniejszy w gminie Ruggell – 7,3%.

Oberland Partia 19x19px Balzers 19x19px Planken 19x19px Schaan 19x19px Triesen 19x19px Triesenberg 19x19px Vaduz OberlandG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZMZM FBP 40,9% 56,7% 48,7% 46,6% 45,8% 50,2% 46,7% 7 VU 44,9% 24,3% 34,5% 39,2% 45,0% 35,2% 39,0% 6 FL 14,2% 19,0% 16,8% 14,3% 9,1% 14,5% 14,3% 2

Unterland Partia 19x19px Eschen 19x19px Gamprin 19x19px Mauren 19x19px Ruggell 19x19px Schellenberg UnterlandG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZMZM FBP 48,5% 58,8% 57,5% 53,6% 59,9% 54,3% 5 VU 42,7% 33,7% 30,1% 39,1% 29,4% 36,2% 4 FL 8,8% 7,5% 12,4% 7,3% 10,7% 9,5% 1

Frekwencja Udział w wyborach jest dla obywateli Liechtensteinu z czynnymi prawami wyborczymi jest obowiązkowy. W głosowaniu udział wzięło 14 178 osób spośród 16 350 uprawnionych, a zatem frekwencja wyniosła 86,5% i była niższa o 0,2 punktu procentowego niż w poprzednich wyborach w 2001 r.

Wyższą frekwencję odnotowano w Unterlandzie – 89,5%, podczas gdy w Oberlandzie swój głos oddało 84,9% obywateli.

Najwyższą frekwencją cechowała się gmina Schellenberg, w której zagłosowało 93,9% uprawnionych, zaś najniższą gmina Triesen, gdzie zagłosowało 81,7%.

Po zmianach w ordynacji wyborczej w 2004 r. wprowadzono powszechne głosowanie korespondencyjne w wyborach do Landtagu. Od wyborów w 2005 r. wszyscy obywatele Liechtensteinu mogą zagłosować osobiście przy urnie lub korespondencyjnie za pośrednictwem poczty. W 2005 r. z opcji głosowania korespondencyjnego skorzystało 7379 obywateli, czyli 49,0% uprawnionych.

Skład Landtagu mały|350x350px|Podział mandatów do Landtagu po wyborach w 2005 r. W nowej kadencji Landtagu znaleźli się przedstawiciele trzech ugrupowań: dwunastu deputowanych z FBP, dziesięciu z VU i trzech z FL. Wśród posłów znalazło się sześć kobiet, a zatem stanowiły one 24% deputowanych. Największa liczba posłów – sześciu, mieszkała w gminie Schaan, czterech w Mauren, trzech w Triesen, po dwóch w gminach Balzers, Eschen, Ruggell i Vaduz oraz po jednym w pozostałych gminach. Najstarszym posłem był Klaus Wanger z FBP – 64 lata, zaś najmłodszym Wendelin Lampert z FBP – 34 lata. Średnia wieku wynosiła 48,3 lat, jednak jeden kandydat (Harry Quaderer z VU) nie podał swojego wieku. DeputowanyPartiaOkręg wyborczyGminaLiczba głosówWiek Beck Alois FBPOberlandSchaan442342 lata Büchel Markus FBPUnterlandRuggell272552 lata Biedermann Josy FBPOberlandPlanken394863 lata Frommelt Doris FBPOberlandSchaan395758 lat Heeb Franz J. FBPUnterlandGamprin261856 lat Kaiser Johannes FBPUnterlandMauren269746 lat Kindle Elmar FBPOberlandTriesen424737 lat Lampert Peter FBPOberlandVaduz434553 lata Lampert Rudolf FBPUnterlandMauren261648 lat Lampert Wendelin FBPOberlandTriesenberg430734 lata Wanger Klaus FBPOberlandSchaan411964 lata Wohlwend Renate FBPUnterlandSchellenberg270053 lata Amman-Marxer Marlies VUUnterlandEschen181552 lata Beck Doris VUUnterlandRuggell183143 lata Beck Jürgen VUOberlandVaduz351843 lata Brunhart Arthur VUOberlandBalzers366153 lata Klein Ivo VUUnterlandMauren185443 lata Kranz Günther VUUnterlandEschen184747 lat Negele Gebhard VUOberlandTriesen363751 lat Quaderer Harry VUOberlandSchaan3453 – Quaderer Hugo VUOberlandSchaan379639 lat Vogt Heinz VUOberlandTriesen361236 lat Matt Andrea FLUnterlandMauren81343 lata Frick Pepo FLOberlandSchaan189052 lata Vogt Paul FLOberlandBalzers181452 lata

Zobacz też Landtag Ustrój polityczny Liechtensteinu Historia Liechtensteinu

Uwagi

Przypisy

Kategoria:2005 w Liechtensteinie 2005 Liechtenstein