Ostróżeczka polna, ostróżka polna (Consolida regalis, właśc. Delphinium consolida L.) – gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych. Występuje w dużej części Europy i zachodniej Azji, jako introdukowany rośnie na Półwyspie Iberyjskim i Skandynawskim, w Maroku, na Rosyjskim Dalekim Wschodzie i w Ameryce Północnej. W Polsce pospolita na całym niżu. W polskiej florze jest archeofitem.
Morfologia thumb|left|Kwiaty thumb|left|Owoce thumb|left|Nasiona Pokrój Roślina zielna z dość krótkim korzeniem palowym barwy brązowej. Łodyga prosto wzniesiona osiąga od 20 do 50 cm, rzadko do 70 cm wysokości. W górze się rozgałęzia, a boczne gałązki wznoszą się skośnie ku górze. Na łodydze znajdują się drobne włoski skierowane do dołu Liście Potrójnie trójsieczne, podzielone na równowąskie łatki. Coraz wyższe liście mniej podzielone, górne są tylko trójdzielne, a najwyższe pojedyncze. Kwiaty Grzbieciste, zebrane w luźne grona. Okwiat niebieski lub różowoniebieski, tworzony przez działki kielicha. Górna z nich zakończona jest ostrogą skierowaną ku tyłowi, lekko zagiętą do przodu. Korona składa się z trójłatkowego płatka pełniącego funkcję miodnika, także zakończony jest on ostrogą schowaną w ostrodze kielicha. Pręciki w liczbie 8–10. Przysadki kwiatowe dużo krótsze od szypułek. Owoce Pojedyncze, nagie mieszki o długości ok. 1–1,5 cm, zawierające ciemnobrązowe nasiona o długości z łupiną na powierzchni łuseczkowatą.
Biologia i ekologia thumb|Ostróżeczka polna jako chwast w polu Roślina jednoroczna, czasami dwuletnia. Kwitnie od czerwca do września. Przedprątne kwiaty zapylane są przez błonkówki (głównie trzmiele). Siedlisko: brzegi dróg, wysypiska, suche ugory oraz w uprawach zbóż jako chwast (roślina segetalna). Roślina wapieniolubna i wskaźnikowa gleb ilastych. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla rzędu Centaureatlia cyanii i Ass. Consolido-Brometum. Roślina słabo trująca: całe ziele, nasiona oraz kwiaty zawierają alkaloidy mogące powodować podrażnienia skóry.
Zastosowanie Roślina lecznicza. Ziele (Herba Consolidae) zawiera alkaloidy i saponiny. W weterynarii oraz w medycynie ludowej stosowano je do zwalczania pasożytów zewnętrznych. Wyciąg z ziela znajduje się w stosowanym obecnie preparacie delacet przeciw wszom. Kwiatów używano dawniej do barwienia sukna na zielono, a po zmieszaniu z ałunem na niebiesko.
Zagrożenia Współcześnie roślina silnie przetrzebiona przez herbicydy stosowane do ochrony upraw rolnych przed chwastami. Mniej szkodzi jej koszenie; po skoszeniu wypuszcza boczne pędy, które kwitną i owocują. Aby uchronić ją przed wyginięciem uprawiana bywa w ogródkach chwastów.
Przypisy
Kategoria:Jaskrowate Kategoria:Rośliny trujące