thumb|Grób Wiktora Osiatyńskiego na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Janusz Wiktor Osiatyński (ur. 6 lutego 1945 w Białymstoku, zm. 29 kwietnia 2017 w Warszawie) – polski prawnik, pisarz, publicysta, nauczyciel akademicki i działacz społeczny, doktor habilitowany nauk prawnych. Specjalista w zakresie prawa konstytucyjnego, historii doktryn politycznych i prawnych oraz praw człowieka, w latach 1991–1997 dyrektor Centrum Badań nad Konstytucjonalizmem w Europie Wschodniej w Chicago, wykładowca m.in. w University of Chicago Law School i na Central European University w Budapeszcie.
Życiorys Ukończył warszawskie VII Liceum Ogólnokształcące im. Juliusza Słowackiego. Studiował prawo i socjologię na Uniwersytecie Warszawskim i w Polskiej Akademii Nauk. Uzyskał stopień naukowy doktora w zakresie socjologii. Następnie otrzymał stopień doktora habilitowanego.
W latach 1991–1997 był dyrektorem Centrum Badań nad Konstytucjonalizmem w Europie Wschodniej w Chicago, zaś w latach 1991–2001 profesorem wizytującym w University of Chicago Law School. W 1995 został profesorem Central European University w Budapeszcie. Od 2002 był zaangażowany w rozwój multidyscyplinarnego centrum praw człowieka na University of Connecticut. Wykładał także m.in. na Uniwersytecie w Sienie, Antioch University w Los Angeles, UCLA, Uniwersytecie Columbia, Stanford University, Uniwersytecie Harvarda. Uczył w więzieniu dla kobiet Frontera w Kalifornii. Był członkiem Komitetu Nauk Politycznych Polskiej Akademii Nauk, brał udział w pracach nad przygotowaniem Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (1997).
Był również aktywnym działaczem społecznym. W ramach Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka zainicjował powstanie Programu Spraw Precedensowych, został członkiem jego rady programowej. Zajął się szerzeniem informacji o uzależnieniach, w tym alkoholizmie, do której to choroby publicznie sam się przyznał. Był autorem publikacji poświęconych alkoholizmowi i współtwórcą Komisji Edukacji w Dziedzinie Alkoholizmu, jednego z programów Fundacji im. Stefana Batorego.
Był także feministą. W 2006 znalazł się w gronie czterech inicjatorów zawiązania Partii Kobiet.
Zasiadał w radzie Fundacji Centrum im. prof. Bronisława Geremka. Prowadził cykliczny program Zrozumieć świat w radiu Tok FM.
W 2004 został laureatem Nagrody im. księdza Józefa Tischnera dla publicysty lub eseisty, a w 2011 laureatem przyznawanej przez Instytut Spraw Publicznych Nagrody im. Jerzego Zimowskiego. W 2016 Konfederacja Lewiatan i Fundacja na Rzecz Myślenia im. Barbary Skargi uhonorowały go Nagrodą za Odważne Myślenie im. Barbary Skargi. W tym samym roku, za działalność na rzecz praw człowieka, rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar przyznał mu Nagrodę im. Pawła Włodkowica.
12 maja 2017 został pochowany w alei zasłużonych na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera FV/tuje/17).
Życie prywatne Był synem ekonomisty Leonidasa Osiatyńskiego i poetki Zinaidy Osiatyńskiej oraz bratem Jerzego Osiatyńskiego (także ekonomisty) i mężem psycholog Ewy Woydyłło-Osiatyńskiej.
Odznaczenia i wyróżnienia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1997) Odznaka ZAiKS-u (2009) Nagroda im. księdza Józefa Tischnera (2004) Nagroda im. Jerzego Zimowskiego (2011) Nagroda im. Pawła Włodkowica (2016) Nagroda za Odważne Myślenie im. Barbary Skargi (2016)
Upamiętnienie Latem 2017 zainicjowano Archiwum im. Wiktora Osiatyńskiego, które jest „obywatelskim centrum analiz prawnych oraz społecznością ludzi zaangażowanych w budowanie Polski praworządnej, w której władza działa w granicach prawa, dla dobra publicznego, przestrzegając praw i wolności obywatelskich oraz zobowiązań międzynarodowych”.
Publikacje Książki
Inne publikacje John Kenneth Galbraith, Społeczeństwo dobrobytu. Państwo przemysłowe, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1973 (autor wyboru tekstów). Alvin Toffler, Szok przyszłości, Państwowy Instytut Wydawniczy 1974; Wydawnictwo Zysk i S-ka 1998; Wydawnictwo Kurpisz 2007, (współautor przekładu). Alvin Toffler, Ekospazm, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik” 1977 (autor wstępu). Wizje Stanów Zjednoczonych w pismach Ojców Założycieli, Państwowy Instytut Wydawniczy 1978 (praca zbiorowa; autor wyboru tekstów i opracowania). John Kenneth Galbraith, Ekonomia a cele społeczne, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1979, (przekład z języka angielskiego i wstęp). Robert Jungk, Człowiek tysiąclecia. Wiadomości z warsztatów, w których rodzi się nowe społeczeństwo, Państwowy Instytut Wydawniczy 1981, (autor przedmowy). Michael Novak, Przebudzenie etnicznej Ameryki, Państwowy Instytut Wydawniczy 1985, (autor wstępu). Alvin Toffler, Trzecia fala, Państwowy Instytut Wydawniczy 1986, 1997, 2001, ; Wydawnictwo Kurpisz 2007, (autor przedmowy). Ustawa konstytucyjna z dnia 17 października 1992 roku o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym; Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lipca 1952 roku (przepisy utrzymane w mocy), Wydawnictwo Prawnicze 1993, (autor przedmowy). Lech Falandysz, Myśli, Łośgraf – Oficyna Wydawnicza 2003, (współautor przedmowy).
Przypisy . .
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Członkowie Komitetu Nauk Politycznych PAN Kategoria:Pisarze związani z Białymstokiem Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Polscy konstytucjonaliści Kategoria:Polscy socjolodzy Kategoria:Politycy Partii Kobiet Kategoria:Dziennikarze Tok FM Kategoria:Nauczyciele akademiccy University of Chicago Kategoria:Laureaci Nagrody im. Jerzego Zimowskiego Kategoria:Laureaci Nagrody im. księdza Józefa Tischnera Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie urodzeni w Białymstoku Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1945 Kategoria:Zmarli w 2017