Wiktor Poliszczuk (ukr. Віктор Поліщук, ur. 10 października 1925 w Dubnie, zm. 17 listopada 2008 w Toronto) – kanadyjski prawnik i politolog (specjalność: historia myśli politycznej), doktor habilitowany nauk społecznych, dziennikarz i publicysta pochodzenia ukraińsko-polskiego.
Życiorys Pochodził z mieszanej rodziny polsko-ukraińskiej, sam określał się jako "prawosławny Ukrainiec"W. Poliszczuk, Gorzka prawda. Zbrodniczość OUN-UPA, Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej, Toronto 1997, s. 14.. Posiadał obywatelstwo polskie i kanadyjskie. Ojciec Bartłomiej, matka Aniela (Nina) z WitkowskichWiktor Poliszczuk, Gorzka prawda, wyd. II, Antyk, Warszawa 2006, s. 14.. Ojciec, do 1934 r. wójt gminy Dubno, po agresji ZSRR na Polskę został aresztowany przez NKWD, a w kwietniu 1940 r. rozstrzelany bez sąduW. Poliszczuk: Gorzka prawda..., s. 16.Na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej pod nr 2343 figuruje Bartłomiej Poleszuk (Poliszuk) Listy katyńskiej ciąg dalszy. Straceni na Ukrainie s.74.. 13 kwietnia 1940 Wiktor wraz z matką i siostrami został wywieziony do Kazachstanu, gdzie przebywał do listopada 1944. Potem rodzina przesiedliła się do obwodu dniepropetrowskiego USRR. W 1946 r. Poliszczukowie przybyli do Polski"Мой отец - украинец, мать - полька, венчались в православной церкви и по традиции, бытовавшей на Волыни, семья стала украинской. Рос я в многонациональном окружении - среди украинцев, поляков, евреев, чехов и не было ни одного случая, чтобы ссоры между детьми носили какую-нибудь национальную окраску, никто никого не называл "ляхом", "хохлом", "жиденком" или "пепичком". Также вели себя и взрослые: если и были ссоры (преимущественно между женщинами), то они тоже никогда не касались национального происхождения. Наша семейная жизнь проходила в согласии, во время католических праздников нас приглашали к себе католики-поляки, в свою очередь, во время православных праздников мои отец с матерью устраивали угощение у нас в доме. В 1940 году большевистская власть депортировала нас на север Казахстана, среди депортированных было около 85% поляков, где-то 10% - украинцев и некоторое количество белорусов и евреев. Было время, когда мы жили в бараке, в котором ютилось более 300 человек и не случалось, чтобы возникали ссоры на национальной почве. Итак, я вырос и возмужал, относясь к людям без оглядки на их национальную или вероисповедную принадлежность. С ноября 1944 по март 1946 года мы жили на левобережье Украины, на Днепропетровщине, и представьте себе, что там никто даже не слышал о том, что творилось на Волыни и в Галиции во время войны. Об этих событиях я впервые узнал от своей тетки по матери, когда в 1946 году мы приехали в Польшу. Это было для меня сильным потрясением, ужасом, я не верил, что такое могло быть." Bogdan Bezpałko wywiad z Wikorem Poliszczukiem Евразийский Вестник Nr 11 Журнал теории и практики Евразийства .
Po ukończeniu w 1950 r. Liceum Pedagogicznego w Legnicy pracował jako nauczyciel języka rosyjskiego w Gimnazjum Kamieniarskim w Jaworze. Po ukończeniu studiów na Wydziale Prawa Uniwersytetu Wrocławskiego i uzyskaniu tytułu magistra otrzymał nakaz pracy w prokuraturze powiatowej w Jaworze, gdzie doszedł do rangi podprokuratoraW. Poliszczuk, List otwarty do docenta Ryszarda Torzeckiego, Na rubieży, Nr 55, s. 5 wersja elektroniczna. Następnie pracował jako radca prawny i adwokat; z Polski wraz z rodziną wyemigrował do Kanady w 1981 r.
Na emigracji rozpoczął pracę jako korektor techniczny w wydawanym w Toronto tygodniku diaspory ukraińskiej (pol. Nowa Droga), związanym z emigracyjnym OUN-M"Именно поэтому, когда в 1981 году я с женой и детьми эмигрировал в Канаду, меня взяли на работу как технического корректора в мельниковский (его издавали сторонники фракции ОУН А.Мельника) еженедельник "Новый Шлях", который выходил в Торонто. Именно в редакции этого еженедельника я наткнулся на украинскую националистическую литературу и на подшивку довоенного периода". Wywiad z Wiktorem Poliszczukiem: Евразийский Вестник Nr11 Журнал теории и практики Евразийства . Jak stwierdził, wówczas zainteresował się i rozpoczął badania nad nacjonalizmem ukraińskimИменно в редакции этого еженедельника я наткнулся на украинскую националистическую литературу и на подшивку довоенного периода. Читая эти материалы, я ужаснулся тому шквалу ненависти, который бушевал в ней ко всему польскому и русскому. Кроме того, украинское окружение в Торонто питало и проявляло ненависть по отношению к полякам и русским. Все это и побудило меня заняться украинским национализмом, я начал собирать материалы, касающиеся этой темы, поднял довоенные публикации изданий этого движения.Евразийский Вестник Nr11 Журнал теории и практики Евразийства , którego ofiarą padła siostra jego matki (zamordowana za publiczne używanie języka polskiego). Tak opisał motywy podjęcia badań nad zagadnieniem nacjonalizmu ukraińskiego:
W latach 90. XX wieku rozpoczął własnym nakładem publikacje w tym zakresie. Autor ponad dwustu opracowań, książek naukowych i publicystycznych, artykułów naukowych, polemik, recenzji, publikacji prasowych w języku angielskim, ukraińskim i polskim opublikowanych w periodykach w Kanadzie i USA, w tym 5 obszernych tomów wyboru dokumentów pod wspólnym tytułem Integralny nacjonalizm ukraiński jako odmiana faszyzmu.
Pracę doktorską (Ideologia nacjonalizmu ukraińskiego według Dmytra Doncowa) obronił w 1994 na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego, promotorem był prof. Bernard Janusz Albin. Pracę habilitacyjną (Dowody zbrodni OUN i UPA) w roku 2002 na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego Recenzentami pracy byli : prof. Antoni Giza, prof. Bogumił Grott i prof. Tomasz Wituch.. Jego ostatnią pracą było tłumaczenie na język polski książki Dmytro Doncowa Nacjonalizm.
W 1998 odznaczony przez Kongres Polonii Kanadyjskiej Złotą Odznaką Zasługi za działalność na rzecz Polonii. Odznaczony również Missio Reconciliationis i Krzyżem "Za zasługi dla ZKRPiBWP".
Zmarł 17 listopada 2008 w Toronto. Msza pogrzebowa odbyła się w rzymskokatolickim polskim kościele św. Antoniego (St. Anthony's Polish Catholic Church) w Oakville (prowincja Ontario).
16 kwietnia 2009 Kresowy Ruch Patriotyczny przyznał mu pośmiertnie laur „Polonia Mater Nostra Est”, który odebrała żona.
W 2012 r. na Ukrainie ponowiono w nakładzie 10 tys. egzemplarzy wydanie jego książki Gorzka prawda. Zbrodniczość OUN - UPA. W prezentacji książki w Symferopolu, którą prowadził deputowany Wadym Kołesniczenko, wzięli udział członkowie Prezydium Rady Najwyższej Republiki Autonomicznej Krymu z wiceprzewodniczącym Rady Grigorijem JoffeВ Крыму презентовали исследование «Горькая правда. Преступность ОУН-УПА» (ФОТО).
5 lipca 2013 r. 148 deputowanych Rady Najwyższej Ukrainy z Partii Regionów (Wadym Kołesniczenko i in.) i Komunistycznej Partii Ukrainy (Petro Symonenko i in.) ПР і КПУ просять сейм Польщі "заради дружби" визнати Волинську трагедію геноцидом поляків (Документ), Tyzhden.ua 5 lipca 2013- oryginał dokumentu zwróciło się do Sejmu RP z apelem o uznanie rzezi wołyńskiej za ludobójstwo. Deputowani opisali zagrożenia płynące dla Ukrainy ze strony nacjonalizmu, w liście znalazło się odwołanie do słów Wiktora Poliszczuka:
Poglądy Jedną z głównych tez Poliszczuka było uznanie ideologii integralnego nacjonalizmu ukraińskiego, stanowiącego podporę programową Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) za podstawową przyczynę zbrodni popełnionych na Polakach przez ukraińskich nacjonalistów podczas II wojny światowejW. Poliszczuk, Gorzka prawda..., s. 50.. Równocześnie Poliszczuk interpretował politykę polską wobec mniejszości ukraińskiej w okresie międzywojennym, jak również późniejszą politykę narodowościową III Rzeszy na ziemiach okupowanych jedynie jako czynniki sprzyjające podburzaniu Ukraińców do działań antypolskich, co mieli czynić nacjonaliściI. Iljuszyn, UPA i AK. Konflikt w Zachodniej Ukrainie, Tyrsa, Warszawa 2009, s. 29-30.. Jednocześnie Poliszczuk uważał, że OUN "miała również charakter antyukraiński" i argumentował to krwawymi represjami, jakich dopuścili się działacze OUN wobec Ukraińców, którzy nie chcieli popierać tego ugrupowaniaW. Poliszczuk, Potępić UPA!, Capital, Warszawa 2013, s. 11..