Diecezja rzeszowska (łac. Dioecesis Resoviensis) – diecezja rzymskokatolicka erygowana przez papieża Jana Pawła II 25 marca 1992 bullą Totus tuus Poloniae populus z wydzielenia obszarów diecezji przemyskiej i diecezji tarnowskiej, sufragania metropoli przemyskiej.
Historia W 1363 roku już istniała parafia farna w Rzeszowie. W 1375 roku Rzeszów znalazł się na zachodnim krańcu utworzonej diecezji przemyskiej. W 1638 roku podniesiono farę do godności prepozytury. W 1594 roku utworzono dekanat rzeszowski. W 1763 roku odbyła się koronacja figury Matki Bożej Rzeszowskiej.
W 1900 roku namiestnik Galicji hr. Leon Piniński przedstawił projekt utworzenia diecezji rzeszowskiej. Do utworzenia diecezji nie doszło prawdopodobnie z powodu sprzeciwu bpa przemyskiego Józefa Sebastiana Pelczara lub przemyskiego konsystorza greckokatolickiego. W 1919 roku na konferencji biskupów polskich podjęto pomysł utworzenia biskupstwa w Rzeszowie. W 1920 roku bp kamieniecki Piotr Mańkowski również zaproponował utworzenie biskupstwa w Rzeszowie, ale żaden biskup nie poparł tego wniosku. W 1924 roku ks. Julian Łukaszkiewicz wystosował list do bpa Henryka Przeździeckiego w sprawie utworzenia biskupstwa w Rzeszowie.
W 1989 roku na terenie parafii farnej został rezydentem bp pomocniczy przemyski Edward Białogłowskibp Edward Białogłowski.
25 marca 1992 roku papież Jan Paweł II bullą Totus tuus Poloniae populus erygował diecezję rzeszowską, przynależącą do metropolii przemyskiej. Pierwszym ordynariuszem został bp Kazimierz Górny, a bp Edward Białogłowski został biskupem pomocniczymHistoria diecezjiks. Stanisław Nabywaniec ks. Andrzej Motyka .
Diecezja rzeszowska powstała z wydzielonego terytorium diecezji: przemyskiej – 14 dekanatów: brzosteckiego, czudeckiego, frysztackiego, głogowskiego, jasielskiego wschodniego, jasielskiego zachodniego, rzeszowskiego I, rzeszowskiego II, rzeszowskiego III, rzeszowskiego IV, sokołowskiego, strzyżowskiego, tyczyńskiego i żmigrodzkiego. tarnowskiej – dekanatu kolbuszowskiego, oraz 37 parafii wydzielonych z dekanatów: bieckiego (Biecz, Binarowa, Kryg, Libusza, Lipinki, Rożnowice, Wójtowa). gorlickiego północnego (Gorlice-św. Andrzeja Boboli, Kobylanka, Męcina Wielka). gorlickiego południowego (Gładyszów, Gorlice-Najświętszej Maryi Panny, Gorlice-Glinik Mariampolski, Małastów, Ropica Dolna, Sękowiec, Smerekowiec). ropczyckiego (Brzeziny, Chechły, Glinik, Łączki Kucharskie, Małe, Nawsie, Niedźwiada, Ropczyce, Wielopole Skrzyńskie). sędziszowskiego (Będziemyśl, Borek Wielki, Bystrzyca, Czarna Sędziszowska, Góra Ropczycka, Kamionka, Klęczany, Nockowa, Sędziszów Małopolski, Witkowice, Zagorzyce).
Instytucje diecezjalne
Biskupi Biskup diecezjalny bp Jan Wątroba - od 2013 Biskup koadiutor bp Krzysztof Chudzio - od 2026
Biskupi seniorzy bp Kazimierz Górny - biskup diecezjalny w latach 1992-2013, senior od 2013 bp Edward Białogłowski - biskup pomocniczy w latach 1992-2022, senior od 2022
Główne świątynie mały|Katedra Rzeszowska Katedra: Najświętszego Serca Pana Jezusa w Rzeszowie
Kolegiaty: Bożego Ciała w Bieczu Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Jaśle Wszystkich Świętych w Kolbuszowej Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i Bożego Ciała w Strzyżowie
Bazyliki: Wniebowzięcia NMP, oo. bernardyni, Rzeszów Narodzenia NMP, Gorlice Matki Bożej Saletyńskiej, xx. saletyni, Dębowiec
Patroni św. Józef Sebastian Pelczar, biskup bł. Karolina Kózkówna, dziewica.
Błogosławieni i kandydaci na ołtarze
Sanktuaria Sanktuaria Pańskie Sanktuarium Przemienienia Pańskiego (Parafia Przemienienia Pańskiego w Cmolasie) Sanktuarium Krzyża Świętego - Kościół Narodzenia NMP we Frysztaku Bazylika Narodzenia Najświętszej Marii Panny i Sanktuarium Pana Jezusa w Więzieniu w Gorlicach Sanktuarium Pana Jezusa Ukrzyżowanego (Parafia św. Jana Chrzciciela w Kobylance) Sanktuarium Miłosierdzia Bożego (Parafia Miłosierdzia Bożego w Sędziszowie Małopolskim)
Sanktuaria Maryjne Sanktuarium Matki Bożej Piaskowej - Kościół św. Michała Archanioła w Binarowej Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej - Kościół Matki Bożej Łaskawej i św. Bartłomieja Apostoła w Chmielniku Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej - Kościół Świętej Trójcy w Czudcu Sanktuarium Matki Bożej Płaczącej w Bazylice Matki Bożej Płaczącej z La Salette w Dębowcu Sanktuarium Matki Bożej Głogowskiej - Kościół Świętej Trójcy w Głogowie Małopolskim Sanktuarium Matki Bożej Wniebowziętej w Lipinkach Sanktuarium Matki Bożej Matki Kościoła (Parafia św. Andrzeja Apostoła i Narodzenia NMP w Łączkach Jagiellońskich) Sanktuarium Matki Bożej Nieustającej Pomocy (Parafia Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Niechobrzu) Sanktuarium Matki Bożej w Puszczy - Kościół Wniebowzięcia NMP w Ostrowach Tuszowskich Sanktuarium Matki Bożej Królowej Rodzin - Kościół Imienia Najświętszej Maryi Panny w Ropczycach Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej w Katedrze Najświętszego Serca Pana Jezusa w Rzeszowie Sanktuarium Matki Bożej Rzeszowskiej w Bazylice Wniebowzięcia NMP w Rzeszowie Sanktuarium Matki Bożej Saletyńskiej w Rzeszowie Sanktuarium Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Rzeszowie-Zalesiu Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej Królowej Gór (Parafia św. Klemensa Papieża w Skalniku) Sanktuarium Matki Bożej Królowej Świata - Opiekunki Ludzkich Dróg - Kościół św. Jana Chrzciciela w Sokołowie Małopolskim Sanktuarium Matki Bożej Niepokalanej w Kolegiacie Niepokalanego Poczęcia NMP i Bożego Ciała w Strzyżowie Sanktuarium Matki Bożej Zawierzenia (Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Tarnowcu)
Sanktuaria Świętych i Błogosławionych Sanktuarium św. Antoniego - Kościół i klasztor Franciszkanów w Jaśle Sanktuarium bł. ks. Władysława Findysza - Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Nowym Żmigrodzie Sanktuarium św. Józefa w Rzeszowie-Staromieściu Sanktuarium św. Rocha - Kościół św. Rocha i św. Marcina w Rzeszowie-Słocinie Sanktuarium św. o. Pio (Parafia Matki Bożej Fatimskiej w Terliczce)
Zobacz też Biskupi rzeszowscy Podział administracyjny Kościoła katolickiego w Polsce Nuncjatura Stolicy Apostolskiej w Polsce Metropolia przemyska „Zwiastowanie”. Pismo diecezji rzeszowskiej
Przypisy
Bibliografia Ks. Witold Zdaniewicz, Ks. Sławomir H. Zaręba, Robert Stępisiewicz Wykaz parafii w Polsce 2006 (s. 553–572) Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC. Warszawa 2006 . Motyka A., Redemptori hominis. Dziesięciolecie diecezji rzeszowskiej (1992-2002), Rzeszów 2002. Motyka A., Sanktuaria Diecezji Rzeszowskiej, Rzeszów 2001. Motyka A., Diecezja rzeszowska – 25 lat istnienia i misji, „Resovia Sacra”, 24(2017), s. 321-345. Matyskiewicz W., Kościoły Diecezji Rzeszowskiej 1992-2017, Rzeszów 2017.
Linki zewnętrzne Diecezja rzeszowska