Kwasica ketonowa (ketokwasica cukrzycowa; DKA, z ) – stan organizmu, w którym w celu produkcji energii następuje spalanie tłuszczów zamiast glukozy w wyniku czego dochodzi do nadmiernej produkcji ciał ketonowych, wywołujących kwasicę metaboliczną (nieoddechową).
Mechanizm Do spalania tłuszczów w miejsce glukozy dochodzi przy znacznym niedoborze lub braku insuliny – w takiej sytuacji cukier, mimo że krąży we krwi, nie może być przejęty przez komórki i użyty do szlaków metabolicznych. Zmniejszone stężenie insuliny skutkuje zarazem zwiększonym stężeniem glukagonu i adrenaliny – a w dalszej kolejności dochodzi do glukoneogenezy w wątrobie oraz zwiększenia lipolizy z produkcją ketonów (ciał ketonowych). Następuje utrata glukozy z moczem, diureza osmotyczna, odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe. Nieleczona kwasica ketonowa może doprowadzić do śpiączki i jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia.
Epidemiologia Kwasica ketonowa może wystąpić w przebiegu cukrzycy każdego typu, ale najczęściej jest pierwszym objawem cukrzycy typu I. Chorują głównie ludzie młodzi, ale umierają z jej powodu ludzie w wieku podeszłym. Śmiertelność wynosi 5–10%.
Etiopatogeneza Stany prowadzące do kwasicy ketonowej cukrzyca szeroko pojęty głód – wskutek niedożywienia, biegunki, wymiotów alkohol Czynniki wywołujące zakażenia bakteryjne – dróg moczowych, osteomyelitis, dróg oddechowych zakażenia wirusowe ostre choroby sercowo-naczyniowe – zawał serca, udar mózgu ciąża – nagły wzrost zapotrzebowania na insulinę, insulinooporność zapalenie trzustki leki osłabiające śladowe wydzielanie insuliny – tiazydy, sulfonamidy, steroidy, acetazolamid błędy w insulinoterapii i w leczeniu doustnymi środkami przeciwcukrzycowymi lub ich nieprawidłowe stosowanie przez pacjenta ostre schorzenia niezakaźne nadmiar hormonów osłabiających wpływ insuliny: glukagonu, katecholamin, kortyzolu i hormonów tarczycy
Objawy utrata łaknienia, nudności, wymioty, bóle brzucha zapach acetonu z ust (zapach owoców/jabłek) oddech Kussmaula odwodnienie (suchość błon śluzowych i języka, utrata napięcia skóry) – poliuria i polidypsja osłabienie, senność, utrata przytomności zaburzenia świadomości zaczerwienienie policzków – "rumieniec" kwasiczy wysypka na ciele ból w klatce piersiowej Badania laboratoryjne proste badanie moczu – przebarwienie odczynnika w ciągu 15 sekund (skala od – do ++++) hiperglikemia >400 mg/dl glikozuria i ketonuria kwasica metaboliczna – pH krwi tętniczej <7,25 luka anionowa od 10 do >12 mEq/l zaburzenia elektrolitowe: hiponatremia, hipofosfatemia, zwiększenie hematokrytu
Leczenie Insulinoterapia – tylko insulinami krótko działającymi dożylny ciągły wlew insuliny za pomocą pompy infuzyjnej lub strzykawki automatycznej bezpieczna szybkość obniżania glikemii została określona na 50 mg% na godzinę początkowe wstrzyknięcie 0,1 j./kg mc./h Wyrównanie zaburzeń kwasowo-zasadowych podawanie dożylne 8,4% roztworu wodorowęglanu sodu rozcieńczonego płynami hipotonicznymi podawać tylko przy pH <7,0 i przerwać, gdy osiągnie pH = 7,2 Wyrównanie niedoborów wodno-elektrolitowych przetoczenie 5,5-6,5 l płynów i.v. – pod kontrolą OCŻ przy obniżonym stężeniu potasu (<5,5 mmol/l i wydolnych nerkach) wlew KCl i.v. Leczenie przyczyny wywołującej Leczenie powikłań: wstrząsu, niewydolności nerek, DIC
Klasyfikacja ICD10 kod ICD10 nazwa choroby Kwasica ketonowa jako powikłanie cukrzycy typu I ... cukrzycy typu II ... cukrzycy związanej z niedożywieniem ... innej określonej cukrzycy ... nieokreślonej cukrzycy Zobacz też cukrzyca ketonuria
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Diabetologia Kategoria:Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej i równowagi kwasowo-zasadowej