thumb|Grób Ryszarda Czajkowskiego na Cmentarzu Powązkowskim Ryszard Czajkowski (ur. 4 października 1933 w Warszawie, zm. 3 sierpnia 2024 tamżeNekrolog na stronie Inst. Geofizyki PAN ) – polski geofizyk, dziennikarz, operator filmowy, pisarz, reporter, publicysta, podróżnik, polarnik, członek The Explorers Club.
Życiorys W 1955 roku rozpoczął studia na Uniwersytecie Warszawskim, które ukończył z tytułem magistra fizyki w zakresie fizyki teoretycznej.
W latach 60. był pracownikiem naukowym w Zakładzie Teorii Łączności Instytutu Podstawowych Problemów Techniki Polskiej Akademii Nauk.
W latach 1965–67 uczestniczył w 11. Radzieckiej Wyprawie Antarktycznej, zimując na stacji Mołodiożnaja na Antarktydzie i prowadząc badania jonosfery.
Po powrocie do kraju w 1967 rozpoczął współpracę z Telewizją Polską jako prowadzący ponad dwustu lekcji geografii dla szkół.
W latach 70. jako pracownik Zakładu Sejsmologii, a później Zakładu Badań Polarnych Instytutu Geofizyki PAN uczestniczył w sześciu wyprawach polarnych do polskiej stacji badawczej na Spitsbergenie (obecnie to Polska Stacja Polarna Hornsund im. Stanisława Siedleckiego). Jako pierwszy w Polsce zastosował radar do badań geofizycznych prowadzonych na Spitsbergenie.
W latach 1976–1978 brał udział w dwóch pierwszych polskich wyprawach naukowych do Antarktyki. Jako jeden z budowniczych Polskiej Stacji Arktycznej im. Henryka Arctowskiego na Wyspie Króla Jerzego w Antarktyce otrzymał od ówczesnych władz Srebrny Krzyż Zasługi. Na jego cześć jeden z nunataków tej wyspy nazwano Iglicą Czajkowskiego.
W 1982 roku zakończył współpracę z Polską Akademią Nauk, a kolejne lata to okres wzmożonej aktywności dziennikarskiej, podróżniczej i filmowej.
Został etatowym pracownikiem Naczelnej Redakcji Programów Oświatowych, a następnie Telewizji Edukacyjnej TVP. Był autorem ponad 300 programów telewizyjnych, kilkudziesięciu filmów podróżniczych ze swoich wypraw, artykułów prasowych i wystaw.
Prowadził m.in. programy telewizyjne: „Geografia dla szkół” – cykl 200 lekcji w TVP; „Przez lądy i morza” – cykl 150 programów; „Wędrowiec” – magazyn z czatem internetowym.
Brał udział w wyprawach m.in. do Tybetu i Chin (1982), Indii, gdzie uczestniczył jako jeden z nielicznych Europejczyków w święcie Kumbhamela (1986), podróżował samochodem terenowym przez Saharę (1987), odwiedził kraj Dogonów w zachodniej Afryce (1994), dotarł na Wyspę Wielkanocną i przejechał część Laponii skuterem śnieżnym (1997).
W 1993 roku został członkiem prestiżowego The Explorers Club w Nowym Yorku.
Za swoje osiągnięcia podróżnicze otrzymał liczne wyróżnienia, między innymi nagrodę EKOmen 2007 przyznaną przez Centrum Edukacji Ekologicznej w Ełku, i statuetkę z okazji 10-lecia Międzynarodowego Festiwalu Odkrywców, Podróżników i Ludzi Aktywnych „Mediatravel”. W 2015 roku został uhonorowany flagą Rzeczypospolitej Polskiej przez prezydenta Bronisława Komorowskiego.
Po zakończeniu pracy w TVP zajął się prowadzeniem serii wykładów i odczytów ilustrowanych przeźroczami i własnymi filmami, które odbywały się w szkołach, domach kultury, klubach lub na uczelniach.
Wybrane publikacje Publikacje podróżnicze:
Fotografujemy pod wodą, Warszawa 1960 Współautor książki Wyprawy na koniec świata. Wyd. G+J RBA, 2004, Moje podróże, Znak, nr 614-615, 2006 Rok w lodach Antarktydy, Wydawnictwo Gondwana, 2015,
Publikacje naukowe:
Falowód z wkładką ferrytową oraz cienką ścianką stratną opisaną warunkiem impedancyjnym, „Prace Zakładu Teorii Łączności” 37, Warszawa 1966. Radar measurements of thickness of “warm” glaciers, „Polish Polar Research”, 1980. The Results of Investigations into Microquakes on the Hans Glacier. Results of Investigations of the Polish Scientific Spitsbergen Expeditions 1970–1974, „Acta Universitatis Wratislaviensis” 387 (2), 1977. Radarowe pomiary miąższości lodowca Werenskiolda, w: VIII Sympozjum Polarne, red. A. Jahn, J. Jania, M. Pulina, cz. 2, Sosnowiec 1981.
Artykuły popularnonaukowe i podróżnicze:
Mołodziożna, „Poznaj Świat”, 1967, nr 6. Antarctica, „Polish Review”, 1967, nr 11. Spitsbergen, lato 1971, „Taternik”, 1973, nr 3. Polska stacja naukowa w Antarktyce, „Poznaj Świat”, 1977, nr 9. Wielki jubileusz polarników, „Poznaj Świat”, 1977, nr 2.
Wybrane filmy podróżnicze
„Notatki z Antarktydy” (1967) „Góry Pięciu Bogów” (1970) „99 dni na Spitsbergenie” (1971) „Stacja Arctowski” (1978) „Pingwiny i ich sąsiedzi” (1978) „Oblicza Sahary” (1987) „Quirimba – wyspa szczęśliwa” (1988) „Kiwija – wioska na Cabo Delgato” (1988) „Od Ruwumy do Maputo” (1988) „Spotkałem Masajów” (1994) „Sposób na Afrykę” (1994) „Do źródeł Nilu” (1994) „Tajemniczy świat Dogonów” (1995) „Między górami a pustynią. Maroko” (1995) „Laponia zimą” (1997) „Przez Indie” (1998) „Tajemnica Wyspy Wielkanocnej” (1999)
Upamiętnienie Życiu i działalności R. Czajkowskiego poświęcono książkę Dagmary Bożek-Andryszczak, 2019: Ryszard Czajkowski. Podróżnik od zawsze. Wyd. Bezdroża .
Zobacz też Iglica Czajkowskiego
Przypisy
Kategoria:Członkowie The Explorers Club Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Osobowości telewizyjne związane z TVP Kategoria:Polscy dziennikarze Kategoria:Polscy geofizycy Kategoria:Polscy fizycy XX wieku Kategoria:Polscy fizycy XXI wieku Kategoria:Pracownicy Instytutu Podstawowych Problemów Techniki PAN Kategoria:Pracownicy Instytutu Geofizyki PAN Kategoria:Polscy podróżnicy i odkrywcy Kategoria:Polscy badacze rejonów polarnych Kategoria:Urodzeni w 1933 Kategoria:Zmarli w 2024