Antoni Jankowski herbu Nowina (ur. 13 października 1783 w Chronówku, zm. 15 sierpnia 1831 w Warszawie) – szwoleżer, weteran gwardii napoleońskiej, kampanii 1807 roku, walk w Hiszpanii, wojny z Austrią, wyprawy na Moskwę, kampanii roku 1813 i generał dywizji Wojska Polskiego.
Syn płk. Ignacego (dziedzica Wolanowa, posła na sejm z 1780 roku) i Ludwiki Chronowskiej z Chronówka, herbu Gryf (secundo voto Ponińskiej), młodszy brat płk. Józefa (1781-1847), dziedzica Chronówka, wnuk Józefa, generała-majora wojsk koronnych. Służbę wojskową rozpoczął w 1806 roku jako podporucznik 2 pułku jazdy Księstwa Warszawskiego. 4 września 1808 roku, za udział w bitwie pod Medina de Rioseco, otrzymał Krzyż Kawalerski Legii Honorowej nr 22255Robert Bielecki "Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego" tom 2 s. 192. W 1811 roku został mianowany kapitanem gwardii napoleońskiej. 16 września 1813 w czasie potyczki pod Peterswalde wyróżnił się w walce męstwem i odwagą. Nazajutrz po bitwie otrzymał osobiście z rąk Napoleona Krzyż Oficerski Legii Honorowej. 23 października 1813 roku doszło do bitwy pod Freiburgiem, za dzielną postawę w walce po raz drugi otrzymał z rąk Napoleona Krzyż Oficerski Legii Honorowej nr 47759 13 listopada 1815 był podpułkownikiem 1 pułku strzelców konnych liniowych, 28 października 1820 otrzymał awans na stopień pułkownika. 24 maja 1830 roku otrzymał Znak Honorowy za 20 lat „nieskazitelnej” służby wojskowej. 21 lutego 1831 został mianowany generałem brygady, a wkrótce generałem dywizji.
Od 1814 posiadał Order Cesarski Zjednoczenia.
W roku 1816 ożenił się z Zofią z Tomkowiczów, córką Józefa i Marianny z Jankowskich. Z małżeństwa tego narodziło się troje potomstwa, a mianowicie: Józef (ur. w 1817), Aniela (ur. w 1818), późniejsza Potkańska, i Heliodor Jankowski (ur. 1820), przyjaciel Cypriana Kamila Norwidahttps://ojs.tnkul.pl/index.php/sn/article/download/11746/11029/. Po śmierci żony w 1821 roku wkrótce ożenił się ponownie z Apolonią Dunin-Brzezińską, h. Łabędź (córką Józefa i Józefy z Szymanieckich), z którą miał trzech synów; Ludwika (ur. ok. 1823), późniejszego generała-majora wojsk rosyjskich (walczył w kampanii krymskiej, ożeniony z prawosławną) oraz Adama i Antoniego.
W maju 1831 roku wódz naczelny mianował generała Jankowskiego dowódcą korpusu, co przyjął bardzo niechętnie, gdyż nie czuł się na siłach po przejściu ataku paraliżu, by w tak złym stanie zdrowia dowodzić większym korpusem. Prowadząc działania na terenie województwa lubelskiego, przeciwko oddziałom wojsk rosyjskich, popełnił kilka niezamierzonych błędów, za co został w dniu 24 czerwca aresztowany i postawiony przed sądem.
Zanim jednak sąd orzekł nieudolność generała, rozjuszony tłum 15 sierpnia 1831 roku wtargnął na teren Zamku Królewskiego w Warszawie i wyciągnął stamtąd aresztowanych oficerów zarzucając im zdradę idei powstania. W wyniku samosądu wzburzonego pospólstwa Jankowski – jeden z wyższych dowódców powstania – zakończył życie w upokorzeniu i męczarniach, trzykrotnie wieszany na warszawskiej latarni (dwa razy sznur zrywał się pod ciężarem jego ciała).
Przypisy
Bibliografia Paweł Suchanek "Generał Antoni Jankowski (1783 – 1831) Tragiczna postać powstania listopadowego" Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr hab. Henryka Żalińskiego Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Kraków 2016
Kategoria:Generałowie dywizji powstania listopadowego Antoni Kategoria:Ofiary samosądów w powstaniu listopadowym Kategoria:Oficerowie kawalerii Wojska Księstwa Warszawskiego Kategoria:Odznaczeni Znakiem Honorowym (20 lat służby) Kategoria:Polacy – Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polscy uczestnicy wojen napoleońskich Kategoria:Straceni przez powieszenie Kategoria:Straceni w czasie powstania listopadowego Kategoria:Uczestnicy inwazji na Rosję 1812 (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1783 Kategoria:Więźniowie władz powstania listopadowego Kategoria:Zmarli w 1831 Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zjednoczenia