thumb|Gocław-Lotnisko, osiedle Orlik thumb|Park nad Balatonem thumb|Park nad Balatonem thumb|Ulica gen. Augusta Emila Fieldorfa „Nila“ przy Wale Miedzeszyńskim Gocław – osiedle i obszar MSI w dzielnicy Praga-Południe w Warszawie.
Składa się z mniejszych osiedli: Iskra, Jantar, Orlik, Wilga, Kępa Gocławska i Przyczółek Grochowski.
Historia Wieś o ówczesnej nazwie Gościsław lub Gościesław, prawdopodobnie nazwana imieniem jej pierwszego właściciela, została założona w XI wieku (podobnie jak i Kamion, z którym stanowią najstarsze zamieszkałe tereny dzisiejszej Warszawy)„Dzieje Pragi” Komitet redakcyjny: J. Kazimierski, R. Kołodziejczyk, Ż. Kormanowa, H. Rostkowska. – Warszawa 1970, PWN.. Dokumenty historyczne z 1155 roku wymieniają miejscowość jako własność biskupa płockiego. W późniejszym okresie weszła ona w skład dóbr Kamion.
Wieś duchowna Gocław była własnością prebendalną płockiej kapituły katedralnej w 1542 rokuAntoni Julian Nowowiejski, Płock: monografia historyczna, s. 334..
W 1580 powierzchnia rolna Gocławia wynosiła ok. 115 ha. W lipcu 1655 na terenie Gocławia stoczono trzydniowa bitwę z wojskami szwedzko-brandenburskimi, w wyniku czego wieś została zniszczona. W 1755 roku Gocław i Kępa Gocławska liczyły 17 domów. W 1780 król Stanisław August Poniatowski nabył teren Gocławia i odstąpił swemu bratankowi Stanisławowi Poniatowskiemu. W 1795, po utracie niepodległości, dobra te przeszły na własność skarbu państwa pruskiego. W 1827 Gocław liczył 22 domy i 168 mieszkańców, a w 1912 – 497 mieszkańców.
Gocław (wraz z Grochowem i Saską Kępą) przyłączono do Warszawy w kwietniu 1916 roku, tworząc 17. okręg Grochów (komisariat Policji Państwowej XVII). W jego obrębie zamieszkiwało wówczas ok. 5500 mieszkańców – przeważnie w parterowych i drewnianych budynkach, pozbawionych większości urządzeń komunalnych. W okresie II RP na Gocławiu planowano drugie po Okęciu lotnisko międzynarodowe, zabezpieczono nawet teren pod budowę Lotniska Gocław.
Po II wojnie światowej, w 1946, na terenach Gocławia założono lotnisko sportowe Aeroklubu Warszawskiego, które istniało do połowy lat 70. XX wieku.
W 1977 roku Robotnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa „Osiedle Młodych” rozpoczęła na jego miejscu budowę największego na prawym brzegu Wisły zespołu mieszkaniowego Gocław-Lotnisko. Generalnym projektantem przedsięwzięcia został Tadeusz Mrówczyński. W nawiązaniu do lokalizacji w miejscu zlikwidowanego lotniska, osiedlom mieszkaniowym na Gocławiu nadano nazwy odnoszące się do polskich samolotów: Iskra → PZL TS-11 Iskra Jantar → SZD-41 Jantar Standard Orlik → PZL-130 Orlik Wilga → PZL-104 Wilga
W XXI wieku, w latach 2010–2017, na granicy Gocławia i sąsiedniej Saskiej Kępy wybudowano tzw. Osiedle Saska.
Geografia Granice Gocławia Gocław, według podziału Miejskiego Systemu Informacji (tzw. Obszar „Gocław” tego systemu; nie jest to jednak jednostka administracyjna), obejmuje tereny ograniczone: ul. Ostrobramską projektowaną al. Tysiąclecia rzeką Wisłą w kierunku południowym do wysokości kanału Nowa Ulga kanałem Nowa Ulga
W tak wyznaczonych granicach osiedle ma 410,5 ha (4,1 km²) powierzchni.
Podział wytyczony przez Miejski System Informacji wzbudza jednak kontrowersje, gdyż w wielu przypadkach nie uwzględnia uwarunkowań historycznych. Podobnie jest również w przypadku Gocławia – wyłączono z niego Kępę Gocławską (według MSI jest to część Saskiej Kępy), a włączono Przyczółek Grochowski (historycznie to część Grochowa) oraz zabudowania wzdłuż ul. Ostrobramskiej (obydwa te obszary nie są traktowane jako część Gocławia w podziale na pomocnicze jednostki samorządowe Pragi-Południe).
Ukształtowanie powierzchni Gocław położony jest w całości na obszarze Doliny Środkowej Wisły. Jego najniższe punkty znajdują się na południu wzdłuż brzegu Wisły i osiągają wysokość 79,8 m n.p.m. Teren łagodnie wznosi się ku północy, by w okolicach ul. Ostrobramskiej osiągnąć 86,0 m n.p.m. Jedynie sztuczne nasypy osiągają większe wysokości, np. korona Wału Miedzeszyńskiego ma 88,1 m n.p.m.Mapa topograficzna Polski 1:10 000. Ark. N-34-139-A-c-2 Warszawa-Grochów. Główny Urząd Geodezji i Kartografii, Warszawa 2002.
Hydrografia Głównym ciekiem wodnym Gocławia jest Wisła, stanowiąca jego południową granicę na długości 800 m. Na obszarze zalewowym, pomiędzy brzegiem Wisły a wałem przeciwpowodziowym, znajdują się okresowe i stałe zalewy zmieniające swoje kształty po każdym wylewie Wisły. Granicę południowo-wschodnią wyznacza Kanał Nowa Ulga (2520 m z całkowitej długości kanału wynoszącej 5600 m stanowi odcinek graniczny Gocławia) oraz, przy samej ul. Ostrobramskiej na odcinku długości ok. 40 m, bezimienny kanał wpadający do Kanału Nowa Ulga.
Równoleżnikowo przez Gocław przepływa Kanał Gocławski, mający 2320 m długości, wypływający z Kanału Nowa Ulga i wpadający do Jeziora Gocławskiego (jego powierzchnia wynosi 1,65 ha). Z Jeziora Gocławskiego wypływa ku północy Kanał Wystawowy (na mapach czasami nazywany Kanałem Kamionkowskim), który na niewielkim odcinku (ok. 50 m) również znajduje się na terenie Gocławia. Kanały te są częścią systemu melioracyjnego, określanego zbiorczą nazwą Kanału Kamionkowsko-Wawerskiego, którego budowę rozpoczęto w 1924. Jego przebieg w znacznej części odpowiada istniejącemu dawniej naturalnemu ciekowi wodnemu – Strudze Drojowskiej.
W środkowej części od Kanału Gocławskiego odchodzi niewielka odnoga, na której utworzony jest sztuczny zbiornik niemający nazwy oficjalnej, a nieoficjalnie nazywany Balatonem lub Jeziorkiem BalatońskimBalaton jest bliżej, niż myślisz – na Gocławiu.. Jezioro to ma powierzchnię 2,64 ha i łączy się z Kanałem Gocławskim dwoma kanałami łącznikowymi – zachodnim o długości 60 m i wschodnim o długości 55 m.
Transport Główną sieć ulic tworzą: ul. Abrahama, Umińskiego, Jugosłowiańska, Meissnera (te ulice tworzą elipsę), ul. gen. A.E. Fieldorfa „Nila” (północ – południe) i Bora-Komorowskiego (wschód – zachód).
Na osiedlu znajduje się pętla autobusowa ZTM. Węzeł komunikacyjny „Bora Komorowskiego” umożliwia łatwe połączenie z Trasą Siekierkowską. Trwają prace nad rozbudową sieci komunikacyjnej Gocławia o tramwaj oraz linię metra M3.
Rada osiedla Na terenie Gocławia działa Rada Osiedla Gocław, samodzielna jednostka pomocnicza dzielnicy Praga-Południe, z siedzibą przy ul. Przemyka 2.
Oświata Szkoły podstawowe Szkoła Podstawowa nr 10 im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego – ul. Ostrobramska 72 Szkoła Podstawowa nr 135 im. Marii Kownackiej – ul. Przemyka 5 Szkoła Podstawowa nr 185 im. UNICEF – ul. Bora-Komorowskiego 31 Szkoła Podstawowa nr 279 im. Batalionów Gustaw i Harnaś – ul. Cyrklowa 1 Szkoła Podstawowa nr 312 im. Ewy Szelburg-Zarembiny – ul. Umińskiego 12 Szkoła Podstawowa nr 375 im. Orląt Lwowskich – ul. Abrahama 10 Szkoła Podstawowa nr 402 − ul. Jana Nowaka-Jeziorańskiego 22
Przypisy
Kategoria:Osiedla w Warszawie Kategoria:Praga-Południe Kategoria:Wsie prebendalne płockiej kapituły katedralnej (województwo mazowieckie)