Edmund Małachowicz (ur. 3 marca 1925 w Wilnie, zm. 3 lipca 2015 we Wrocławiu) – polski architekt i konserwator zabytków, laureat Honorowej Nagrody SARP (2001).
Życiorys Uczył się w Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Wilnie, jednak zmuszony był przerwać edukację wskutek wybuchu wojny w 1939 r. Wziął udział w walkach z Niemcami w ramach powstania Armii Krajowej w Wilnie, w efekcie czego po zajęciu miasta przez armię radziecką został uwięziony w sowieckim obozie w Miednikach Królewskich, a stamtąd przymusowo przewieziono go do Kaługi, gdzie pracował przy wyrębie lasu, formalnie jako żołnierz radzieckiego wojskowego pułku roboczego. Na początku 1946 r. powrócił do Polski i wraz z rodziną osiedlił się w Kluczborku, a po paru miesiącach we Wrocławiu, gdzie od 1947 r. uczęszczał do technikum budowlanego, zdając maturę w roku 1948.
Od 1948 Małachowicz studiował architekturę na Politechnice Wrocławskiej uzyskując w 1951 dyplom inżyniera, jednak z przyczyn politycznych nie dopuszczono go do kontynuacji studiów, dlatego studia magisterskie musiał odbyć w trybie zaocznym, kończąc je na macierzystej uczelni w 1958. Tamże uzyskał doktorat w roku 1964 pod promotorstwem prof. Guerquina.
Był profesorem zwyczajnym, przewodniczącym wrocławskiego oddziału Polskiej Akademii Nauk. Małachowicz, znawca średniowiecznej architektury polskiej, prowadził prace rekonstrukcyjne i stworzył wiele teoretycznych rekonstrukcji obiektów. Był autorem kilkunastu publikacji książkowych opisujących zabytki Wrocławia i Wilna oraz prac teoretycznych z dziedziny konserwacji zabytków.
W latach 1965–1972 Małachowicz był miejskim konserwatorem zabytków we Wrocławiu. Członek komitetu organizacyjnego Sympozjum Plastycznego Wrocław ’70.
Przyjaźnił się z Marianem Poźniakiem, malarzem, z którym razem wrócił z Syberii.
Pochowany na Cmentarzu św. Wawrzyńca we Wrocławiu (1a/A/5)śp. Edmund Małachowicz.. mały|Grób Edmunda Małachowicza na cmentarzu św. Wawrzyńca we Wrocławiu
Główne prace thumb|200px|Katedra we Wrocławiu z hełmami projektu prof. Edmunda Małachowicza powojenna odbudowa kilku kościołów i innych zespołów zabytkowych kościół NMP na Piasku we Wrocławiu kościół bernardynów we Wrocławiu kościół św. Krzysztofa we Wrocławiu katedra św. Marii Magdaleny we Wrocławiu kościół św. Klary i św. Jadwigi we Wrocławiu z Mauzoleum Piastów Śląskich we Wrocławiu zabudowa północnej strony ul. Katedralnej we Wrocławiu prace restauracyjne w katedrze wrocławskiej, od 1969 renowacja wnętrza kościoła św. Elżbiety we Wrocławiu po pożarze rekonstrukcja lub projekt hełmów na wieżach kilkunastu kościołów, m.in.: kościoła św. Wojciecha we Wrocławiu katedry wrocławskiej, 1991 katedry częstochowskiej, 1997 kościoła św. Henryka na ulicy Glinianej we Wrocławiu, 2003
powojenny projekt adaptacji ruin Pałacu Hatzfeldów we Wrocławiu
Publikacje książkowe Stare Miasto we Wrocławiu. Zniszczenie – odbudowa – program, Warszawa-Wrocław 1976 Stare Miasto we Wrocławiu, 1985, . Wrocław na wyspach, 1992, . Cmentarz na Rossie w Wilnie, Ossolineum, Wrocław 1993, . Wrocławski zamek książęcy i kolegiata św. Krzyża na Ostrowie, 1994, . Książęce rezydencje, fundacje i mauzolea w lewobrzeżnym Wrocławiu, 1994, . Wilno. Dzieje. architektura, cmentarze, 1996, . Najnowszy zarys dziejów najstarszego Wrocławia, 2000 Katedra wrocławska, dzieje i architektura, 2004, . Konserwacja i rewaloryzacja architektury w środowisku kulturowym, wyd. IV popr. i uzup., 2007, (tytuły wcześniejszych wydań: Ochrona środowiska kulturowego oraz Konserwacja i rewaloryzacja architektury w zespołach i krajobrazie)
Nagrody 1985: Nagroda Ministra Kultury i Sztuki za wybitne osiągnięcia w dziedzinie ochrony Wrocławia i Śląska
Upamiętnienie Twórczości Edmunda Małachowicza poświęcona jest książka Elżbiety Grodzkiej „Profesor Edmund Małachowicz. Architekt i konserwator. Autentyczność i wiarygodność zabytku architektury” wydanej w roku 2020 przez Oficynę Wydawniczą Politechniki Wrocławskiej.
3 lipca 2019 r. na południowej elewacji archikatedry pw. św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu odsłonięto tablicę upamiętniającą prof. Edmunda MałachowiczaTablica upamiętniająca prof. Edmunda Małachowicza polska-org.pl.Dla tego, który oddał serce wrocławskiej katedrze Maciej Rajfur, Wrocławski Gość Niedzielny, [dostęp 2026-05-08]..
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Biogram na stronie Polskiej Akademii Nauk
Kategoria:Architekci związani z Wrocławiem Kategoria:Członkowie korespondenci PAN Kategoria:Laureaci Honorowej Nagrody SARP Kategoria:Ludzie urodzeni w Wilnie Kategoria:Urodzeni w 1925 Kategoria:Zmarli w 2015 Kategoria:Pochowani na cmentarzu św. Wawrzyńca we Wrocławiu