Karol Chrystian Józef Wettyn, niem. Karl von Sachsen (ur. 13 lipca 1733 w Dreźnie, zm. 16 czerwca 1796 w Dreźnie) – królewicz polski, książę saski, książę Kurlandii i Semigalii w latach 1759–1763.
Królewicz polski Karol Krystian Józef Wettyn był synem Augusta III i Marii Józefy. Początkowo przeznaczony był do kariery wojskowej. Podczas wojny siedmioletniej walczył w armii austriackiej przeciw Królestwu Prus.
Książę Kurlandii i Semigalii Od 1758 roku przebywał w Sankt Petersburgu. Dzięki poparciu cesarzowej Elżbiety Piotrowny i zabiegom politycznym ojca w 1759 roku został wyznaczony do objęcia wakującego tronu Kurlandii i Semigalii. Jego nominacja zatwierdzona wyłącznie przez Radę Senatu Rzeczypospolitej wywołała początkowo opór szlachty kurlandzkiej, która nie miała wpływu na wybór Wettyna.
8 stycznia 1760 w Warszawie książę złożył swemu ojcu – Augustowi III, hołd lenny. 25 marca 1760 roku zawarł potajemnie ślub z Franciszką Krasińską, z którą doczekał się córki: Marii Krystyny Albertyny Karoliny (ur. 7 grudnia 1770, zm. 24 listopada 1851), późniejszej matki króla Karola Alberta Sardyńskiego.
Jego rządy w Kurlandii i Semigalii były od początku oparte na słabych podstawach i uzależnione od sytuacji w Imperium Rosyjskim. W 1763 roku, gdy na tron rosyjski wstąpiła Katarzyna II, los rządów Wettyna został przesądzony. W związku z powrotem Ernesta Jana Birona, Karol Krystian został oblężony przez wojska rosyjskie w pałacu w Mitawie. Bez pomocy Rzeczypospolitej i wojsk saskich Karol Krystian Wettyn utracił tron i wyjechał do Drezna.
Pretendent do tronu polskiego Po detronizacji w Kurlandii i Semigalii Karol Krystian Wettyn wraz z braćmi był kandydatem do korony polskiej po Auguście III.
W 1768 roku Sejm Rzeczypospolitej przyznał mu roczną pensję 12 000 dukatów. W tym czasie książę związał się z konfederatami barskimi, licząc, że dzięki ich pomocy odzyska Kurlandię i Semigalię oraz sięgnie po koronę polską. W 1771 roku wysnuto niezrealizowany plan sprowadzenia królewicza do Rzeczypospolitej, gdzie miał stanąć na czele konfederacji.
Sejm rozbiorowy przyznał w 1773 Karolowi Krystianowi Wettynowi roczną pensję 134 000 złotych, co później potwierdził sejm 1776 roku i konstytucja sejmu grodzieńskiego 1793 roku utrzymująca wysokość pensji książąt saskichRyszard Wołoszyński, Karol Chrystian Józef, w: Polski Słownik Biograficzny, 1966–1967 t. XII, s. 89..
Karol Krystian Wettyn zmarł w Dreźnie. Pochowany został w klasztorze St. Marienstern na Łużycach.
W 1735 udekorowany Orderem Orła Białego, kawaler saskiego Orderu Świętego Henryka w 1736, rosyjskiego Orderu Świętego Andrzeja w 1758Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 164.. W tym samym roku odznaczony Orderem św. Aleksandra NewskiegoБантыш-Каменский Н.Н. Списки кавалерам российских императорских орденов Св. Андрея Первозванного, Св. Екатерины, Св. Александра Невского и Св. Анны с учреждения до установления в 1797 году орденского капитула, 2005, s. 141..
Był wolnomularzem od 1772 rokuStanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738–1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 393–394..
Genealogia Prapradziadkowieelektor SaksoniiJan Jerzy II Wettyn(1613–1680) ∞1638 Magdalena Sybilla Hohenzollernówna(1612–1687)król Danii i NorwegiiFryderyk III Oldenburg(1609–1670) ∞1643 Zofia Amelia Welf(1628–1685)Erdmann August Hohenzollern(1615–1651) ∞1641 Zofia Hohenzollernówna(1614–1646)książę WirtembergiiEberhard III Wirtemberski(1614–1674) ∞1637 Anna Katarzyna von Salm-Kyrburg(1614–1655)cesarz rzymskiFerdynand III Habsburg(1608–1657) ∞1631 Maria Anna Habsburżanka(1606–1646)elektor PalatynatuFilip Wilhelm Wittelsbach(1615–1690) ∞1653 Elżbieta Amalia Hessen-Darmstadt(1635–1709)książę Brunszwiku-LüneburgJerzy Welf(1582–1641) ∞1617 Anna Eleonora Heska(1601–1659)Edward Wittelsbach(1625–1663) ∞1645 Anna Gonzaga(1616–1684)Pradziadkowieelektor SaksoniiJan Jerzy III Wettyn(1647–1691) ∞ 1666 Anna Zofia Oldenburg(1647–1717)margrabia BayreuthKrystian Ernest Hohenzollern(1644–1712) ∞ 1671 Zofia Luiza Wirtemberska(1642–1702)cesarz rzymsko-niemieckiLeopold I Habsburg(1640–1705) ∞ 1676 Eleonora Magdalena Wittelsbach(1655–1720)książę Brunszwiku-LüneburgJan Fryderyk Welf(1625–1679) ∞ 1668 Benedykta Wittelsbach(1652–1730)Dziadkowiekról PolskiAugust II Mocny (1670–1733) ∞ 1693 Krystyna Eberhardyna Hohenzollernówna (1671–1727)cesarz rzymsko-niemieckiJózef I Habsburg (1678–1711) ∞ 1699 Wilhelmina Amalia Brunszwicka (1673–1742)Rodzicekról Polski August III Sas (1696–1763) ∞ 1719 Maria Józefa Habsburżanka (1699–1757)Karol Krystian Wettyn (1733–1796) książę Kurlandii i Semigalii
Przypisy
Bibliografia
Zobacz też 2 Regiment Pieszy Koronny
Kategoria:Lennicy Korony Królestwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojskowym św. Henryka (Saksonia) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Polscy królewicze Kategoria:Polscy wolnomularze (I Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w 1733 Kategoria:Wettynowie Kategoria:Władcy Kurlandii Kategoria:Zmarli w 1796 Kategoria:Ludzie urodzeni w Dreźnie