Małgorzata Anna Niezabitowska (ur. 25 listopada 1948 w Warszawie) – polska dziennikarka, autorka książek, scenariuszy i sztuki teatralnej, reporterka „Tygodnika Solidarność”, rzeczniczka prasowa rządu Tadeusza Mazowieckiego (1989–1991).
Życiorys Córka Tadeusza i Barbary Kurcewicz, z dawnej rodziny ziemiańskiej herbu Lubicz.
W 1966 ukończyła Liceum im. Modzelewskiego w Warszawie (obecnie Goethego) z językiem wykładowym niemieckim. W latach 1966–1970 studiowała na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, na którym obroniła z wynikiem bardzo dobrym pracę magisterską z procedury karnej. Kształciła się również na Podyplomowym Studium Dziennikarskim na macierzystej uczelni (1970–1972). W 1983 otrzymała stypendium Instytutu Nauki o Człowieku w Wiedniu, gdzie wyjechała dopiero po otrzymaniu paszportu dwa lata później. W 1986 została wyróżniona prestiżowym „Nieman Professional Journalist Fellowship” na Uniwersytecie Harvarda (1986–1987)Małgorzata Niezabitowska, „Rzeczpospolita”, 16-17.09.1989..
Praca zawodowa
W latach 70. pracowała w pismach „Zwierciadło” i „Kultura”, była autorką scenariusza serialu telewizyjnego Punkt widzenia oraz tekstów piosenek, m.in. dla zespołu Kombi.
W 1980 napisała sztukę Polskie lato, polska jesień o strajku w Stoczni Gdańskiej i powstaniu „Solidarności”, której wystawienie uniemożliwiła cenzura. Od momentu jego powstania w kwietniu 1981 stale współpracowała z „Tygodnikiem Solidarność”, gdzie została zatrudniona jako reporterka we wrześniu tego samego roku.
Po 13 grudnia 1981 dokumentowała stan wojenny. Pisała konspiracyjny dziennik, a wraz z mężem fotografowała na ulicach Warszawy i organizowała akcje wykonania zdjęć internowanych działaczy „Solidarności” i Lecha Wałęsy. Materiały te przesyłane w poczcie dyplomatycznej na Zachód były szeroko publikowane, m.in. w „La Vie”Le journal d’un insoumis de Varsovie, „La Vie”, Paryż 18.02.1982.. „Corriere della Sera”Il giornalista mio, „Corriere della Serra”, Mediolan 20.02.1982., „Paris Match”Exlusif premiers images de Walesa en prison, „Paris Match”, Paryż 04.1982., „Famiglia Cristiana”Polonia: La invero piu lungo, „Famiglia Cristiana”, Alba Italia 21.02.1982..
W latach 1980–1985 pracowała wraz z mężem nad książką Ostatni. Współcześni Żydzi polscy, której pierwsze wydanie z przyczyn cenzuralnych ukazało się w języku angielskim w Stanach Zjednoczonych, następnie w Niemczech, Szwajcarii i Austrii, a w kraju dopiero po odzyskaniu wolności. Wcześniej fragmenty zostały opublikowane w podziemnym wydawnictwie. W 1993 książka OSTATNI otrzymała nagrodę Warszawskiej Premiery Literackiej.
W 1984 współtworzyła „Przegląd Katolicki”, w którym pełniła funkcję kierowniczki działu społecznegoStopka redakcyjna, „Przegląd Katolicki”, Warszawa nr 1/84, 24.06.1984 i następne wydania.. W 1986 otrzymała „Nieman Professional Fellowship” na Uniwersytecie Harvarda. W USA pracowała wraz z mężem dla „National Geographic” nad materiałem Discovering America, który ukazał się w styczniu 1988 na stulecie magazynu. Po powrocie do kraju publikowała teksty w pismach zachodnich, m.in. w „Die Zeit”, „”, „La Repubblica”.
Od 15 września 1989 do 7 stycznia 1991 pełniła funkcję rzeczniczki prasowej rządu Tadeusza MazowieckiegoBędę mówiła prawdę – rozmowa z Małgorzatą Niezabitowską, „Gazeta Wyborcza”, nr 95, 19.09.1989.Jestem jedną z nich – rozmowa z Małgorzatą Niezabitowską, „Rzeczpospolita” nr 236, 10.10.1989.The voice of Solidarity heralds new era of truth, „The Daily Telegraph”, Londyn 29.09.1989.The fresh face of Solidarity, „The Guardian”, Londyn 9.10.1989.Małgorzata Niezabitowska – Una periodista prestigiosa, portavoz del gobierno polaco, „El Pais”, Madryt, wrzesień 1989..
W latach 1991–2001 stworzyła i prowadziła wydawnictwo „United Publishers” i agencję PR. W 2010 obszerne fragmenty sztuki Polskie lato, polska jesień zostały wystawione w Stoczni Gdańskiej podczas festiwalu „All about Freedom” organizowanym przez Europejskie Centrum SolidarnościWszystko o wolności – podróż sentymentalna, „Dziennik Bałtycki” nr 131/2010 z 8.06.2010.. W tym samym roku ukazała się jej książka Składana wanna, która otrzymała nagrodę czytelników oraz jury Róża GaliRóże Gali 2010 rozdane – Róże Gali – plebiscyt najlepszych, www.gala.pl.. W 2013 zrealizowała wraz z mężem projekt Poszukiwanie Ameryki 25 lat później, którego wynikiem był materiał opublikowany w „National Geographic”. W 2014 ukazała się książka z jej tekstem o powstaniu Muzeum Polin Na początku było marzenie.
W październiku 2016 Ośrodek Karta wydał książkę Małgorzaty Niezabitowskiej W twoim kraju wojna!. Zawiera ona publikowane po raz pierwszy dzienniki pisane od pierwszego dnia stanu wojennego – 13 grudnia 1981, opisane już w wolnej Polsce konspiracyjne akcje, w których Małgorzata Niezabitowska brała udział oraz zdjęcia z tych akcji.
Działalność społeczna W maju 1994 była inicjatorką i organizatorką społecznej zbiórki, a następnie wysłania polskich żołnierzy – zdobywców Monte Cassino do Włoch na oficjalne obchody pięćdziesiątej rocznicy bitwyBitwa o Monte Cassino, „Gazeta Wyborcza” nr 112/1994.Musi się udać – rozmowa z Małgorzatą Niezabitowską, „Gazeta Wyborcza” nr 112/94.Miliard ludzie – miliard rząd, „Gazeta Wyborcza” nr 113/94.Piołun na Monte Cassino, „Nowy Dziennik”, Nowy Jork 2.06.94..
W latach 1994–1997 była moderatorką corocznych dysput filozoficznych o arystotelesowskiej triadzie – prawdzie, dobru i pięknie organizowanych przez Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Jagiellońskiego, których uczestnikami byli profesorowie ksiądz Józef Tischner i Jan Woleński. Dysputy odbywały się przy udziale publiczności i mediów w krakowskim klasztorze dominikanów, a ich treść była publikowanaWyjaśnianie piękna, „Gazeta Krakowska”.Kuszenie Małgorzaty, „Życie Warszawy” 29-30.03.1997..
W 1998 zainicjowała wraz z Waldemarem Kuczyńskim prace nad Księgą Dziesięciolecie Polski Niepodległej 1989-1999, w której przygotowaniu wzięło społecznie udział ponad osiemset osób. Była prezeską Fundacji Księgi, jej wydawczynią, autorką koncepcji graficznej oraz licznych tekstów. Księga wydana w 2001 została przekazana w darze do wybranych bibliotek oraz szkół wyższych i średnich w całym krajuDekada na papierze, „Wprost” nr 8/2001.Dokument epoki, „Polityka” nr 8/2001.Wielka Księga w Teatrze Wielkim, „Rzeczpospolita” nr 46/2001..
Działała na rzecz samorządności w regionie podwarszawskim, była m.in. współzałożycielką i prezeską Stowarzyszenia Obywateli Konstancina-Jeziorny. W okresie 1993–1999 była prezeską Fundacji Animals. Od lat 90. aktywnie wspiera organizacje zajmujące się ochroną praw zwierząt i opieką nad nimi, m.in. Fundacje Centaurus, VIVA, Nasza szkapa, PEGASUS, Przystanek ocalenie.
Przed wyborami parlamentarnymi w 2001 była członkiem wyborczego komitetu honorowego Unii Wolności.
Od lat 90. działała w Komitecie Wspierania Budowy Muzeum Historii Żydów Polskich. W latach 2013–2022 była członkinią Rady Muzeum PolinRada Muzeum.
Rodzina Według samej Małgorzaty Niezabitowskiej, jej przodkowie okresie w Królestwa Polskiego i Rzeczypospolitej Obojga Narodów mieli pełnić funkcje cywilne i wojskowe, a w czasie zaborów brać udział w wojnach napoleońskich i powstaniachMałgorzata Niezabitowska Składana wanna, Kraków: Wydawnictwo Znak 2010..
Jej krewnymi mają być: Zbigniew Mysyrowicz (służył w I Pułku Ułanów Legionów Polskich, a następnie jako oficer zawodowy walczył w wojnie polsko-bolszewickiej i został ciężko ranny dowodząc szwadronem konnicy w bitwie nad StochodemKolekcja Akt Personalnych, Centralne Archiwum Wojskowe, Warszawa.) i Tadeusz Mysyrowicz (oficer WP, uczestnik kampanii wrześniowej 1939, zamordowany w KatyniuKsięga Cmentarna Katyń Rada Ochrony Pamięci, Walk i Męczeństwa, Warszawa 2000.).
Dziadkiem był Mieczysław Niezabitowski (podczas studiów w Wiedniu wstąpił do Polskich Drużyn Strzeleckich, w których ukończył kurs podoficerski. W chwili wybuchu I wojny światowej w 1914 zgłosił się do Legionów Polskich, a podczas wojny polsko-bolszewickiej walczył jako ochotnikKolekcja Akt Odznaczeniowych Komitetu Krzyża i Medalu Niepodległości, Centralne Archiwum Wojskowe, Warszawa). Prapradziadek Władysław Mysyrowicz miał być hodowcą koni pełnej krwi angielskiej, jednym z pionierów wyścigów konnych na ziemiach polskichWitold Pruski Dzieje wyścigów i hodowli koni pełnej krwi w Polsce, Warszawa 1970, PWRiL.
Mąż Tomasz Tomaszewski jest fotografikiem, córka, doktorka habilitowana sztuk pięknych, adiunktką na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.
Kwestia współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa 18 grudnia 2004 w opublikowanym w „Rzeczpospolitej” artykule Prawdy jak chlebaMałgorzata Niezabitowska Prawdy jak chleba, Prószyński i S-ka, Warszawa 2007 Niezabitowska sama ogłosiła, że w Instytucie Pamięci Narodowej znajdują się – jej zdaniem sfałszowane – materiały, świadczące o tym, iż była tajnym współpracownikiem Służby Bezpieczeństwa o pseudonimie „Nowak”, i zapowiedziała złożenie wniosku o autolustrację. Wkrótce po tym została publicznie oskarżona o współpracę z SB przez polityka i publicystę Krzysztofa Wyszkowskiego.
IPN odmówił jej statusu osoby pokrzywdzonej. Po toczącym się od maja 2005 na wniosek Niezabitowskiej postępowaniu lustracyjnym w jej sprawie 11 czerwca 2006 sąd lustracyjny uznał, iż Niezabitowska nie była tajną współpracownicą SB. Kolejny uniewinniający wyrok w tej sprawie zapadł 11 stycznia 2007. Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku uznał m.in., że „Małgorzata Niezabitowska została zarejestrowana bez swojej wiedzy jako tajny współpracownik. Mimo że odmawiała spotkań z SB, prowadzący ją funkcjonariusz pisał raporty z tych spotkań. Znalazły się w nich informacje m.in. z podsłuchów założonych w jej mieszkaniu”. Po apelacji wniesionej przez IPN sprawa wróciła do sądu pierwszej instancji i była ponownie rozpatrywana. W 2010 Sąd Okręgowy umorzył postępowanie w związku z długotrwałą chorobą Małgorzaty Niezabitowskiej, która spowodowała, że wycofała się ona z procesu autolustracjiMałgorzata Niezabitowska wycofała się ze swojej lustracji, polskatimes.pl z 1 kwietnia 2010..
Całą sprawę wraz z dokładnym przebiegiem procesu opisała w książce Prawdy jak chleba, a materiały SB wraz z metodą ich wytwarzania ujawniła na swojej stronie internetowejTeczka, www.niezabitowska.com.pl..
Odznaczenia i nagrody W 1994 za pomoc dla polskich kombatantów uhonorowana Krzyżem Pamiątkowym Monte CassinoKrzyże Pamiątkowe Monte Cassino, dokumentacja Stowarzyszenia Byłych Żołnierzy Sił Zbrojnych na Zachodzie Karpatczycy.. W 2001 została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. W 2013 wyróżniona nagrodą im. Czesława Miłosza przyznawaną ludziom kultury za wkład w porozumienie między Polską a Stanami Zjednoczonymi – Czesław Miłosz Award for Contributions to US-Polish Relations. W 2014 uhonorowana nagrodą im. Ireny Sendlerowej przyznawaną Polakom przyczyniającym się do zachowania dziedzictwa żydowskiego i odnowy kultury żydowskiej w PolsceLaureaci 2014, www.nagrodairenysendlerowej.pl..
Twórczość Książki OSTATNI Współcześni Żydzi Polscy, Warszawa: WAiF 1993, nagroda Warszawskiej Premiery Literackiej, wcześniej wydane: REMNANTS The Last Jews of Poland, Nowy Jork: Friendly Press 1986 Die letzten Juden in Polen, Zurich, Frankfurt nad Menem: Edition Stemmle 1987 Poszukiwanie Ameryki, Warszawa: WAiF 1994 Prawdy jak chleba, Warszawa: Prószyński i S-ka 2007 Składana wanna, Kraków: Znak 2010, nagroda jury i czytelników Róża Gali Na początku było marzenie, Warszawa: Muzeum Polin 2014 Tadeusz Mazowiecki, polityk trudnych czasów (współautorka) Warszawa: United Publishers 1997 Księga Dziesięciolecie Polski Niepodległej 1989–1999 (autorka tekstów, autorka koncepcji graficznej) Warszawa: United Publishers 2001 W twoim kraju wojna!, Warszawa, Ośrodek KARTA 2016 Światłość i mrok, Kraków, ZNAK 2022Małgorzata Niezabitowska, Światłość i mrok, Wydawnictwo ZNAK, Kraków 2022, Światłość i mrok..
Sztuka teatralna Polskie lato, polska jesień, zbiory Europejskiego Centrum Solidarności