Ziemia sieradzka () – kraina historyczna, stanowiąca część ziemi łęczycko-sieradzkiej. Także jednostka terytorialna dawnej Polski.
Położenie Ziemia sieradzka graniczy na zachodzie z ziemią kaliską (wschodnią Wielkopolską), na południowym zachodzie z ziemią wieluńską, na północnym zachodzie z ziemią łęczycką (granica przebiega na Nerze i Wolbórce), na wschodzie z ziemią sandomierską (część Małopolski, granica przebiega na Pilicy) i na południu z ziemią krakowską (część Małopolski).
Historia
lewo|mały|220x220px|Ziemia sieradzka i inne krainy historyczne Polski na tle współczesnych granic administracyjnych Ziemia sieradzka od czasów najdawniejszych była zamieszkiwana przez różne plemiona. Kazimierz Tymieniecki wiąże ją z WiercanamiTymieniecki K. 1954-1956. Kim byli Uerizane Geografa Bawarskiego?. Slavia Antiqua 5: 84-102, co pozwalałoby na określanie tej części kraju mianem „Warcja” lub „Wiercza”. Wydaje się jednak, że nadwarciańskie osadnictwo, Sieradz (wraz z pierwotną osadą Mnichów) oraz Spycimierz, stanowiło jedynie część większego obszaru osadniczego w skład, którego wchodziła również Łęczyca (wraz z pierwotną osadą Tum).
W „Powieści minionych lat” wśród sąsiadów Rusi zostało wymienione plemię „Lutyczów” („Łuticzi”). Wydaje się, że chodzi w tym przekazie o plemię Łęczycan (lub Łączan), które mogło zajmować ziemie mieszczące się między grodami Gnieznem, Kaliszem i Krakowem oraz pograniczem dzielącym siedziby Słowian zachodnich od obszarów penetrowanych przez Słowian wschodnich. Łęczyca pełniłaby funkcję naczelnego grodu dla terytorium rozciągającego się po wschodniej i zachodniej stronie Wisły (po obu stronach rzeki w okolicach Czerska), i sięgającego na zachód aż po ujście Neru do Warty i Wartę. Terytorium Łęczycan na południowo-wschodnich rubieżach przekraczało Pilicę i zbliżało się do Radomia. Od północy Łęczycanie graniczyli z Mazowszanami, którzy znajdowali się na prawym brzegu Wisły, na północ od obecnej Warszawy. Ziemia sieradzka stanowi część pierwotnego obszaru Łęczycan.
Pojęcie „ziemi” (łac. terrae) pojawia się w nomenklaturze polskich jednostek terytorialnych w XII–XIII w. stanowiąc ważne ogniwo w historii kształtowania się organizmu państwa po rozbiciu dzielnicowym Polski. W latach 1305–1306 Władysław I Łokietek, jeszcze przed śmiercią czeskiego Wacława III, opanował wraz z Małopolską, Kujawami i cząstką Wielkopolski także dzielnice łęczycką i sieradzką, które weszły w skład zasadniczego zrębu odbudowywanego państwa polskiego. Od tego czasu dzielnice te zaczęły zmieniać swój charakter, co przejawiało się również w sposobie ich określania. Zaczyna zanikać dotychczasowa nazwa „księstwa”, a w to miejsce zaczyna się używać terminu „ziemia”. Początkowo terminów tych używano wymiennie. S. Zajączkowski przywołuje przykład przywilejów Łokietka z lat 1296 i 1308 dla klasztoru w Sulejowie, gdzie są wymienione wsie in ducatu Syradie (w księstwie sieradzkim). Jednakże w innych dokumentach, tak książęcych, jak i biskupich, z lat 1296, 1298, 1314 i 1331 występuje określenie „terra”. Staje się ono wkrótce częścią składowa tytulatury Łokietka, którego kancelaria jednak, nawet już po koronacji w 1320 r., w wydawanych dokumentach używała preambuły następującej treści: Rex Poloniae, nec non terrarum Cracoviae, Sandomiriae, Lanciciae, Cujaviae, Siradiaeque dux (Król Polski, a także władca ziem krakowskiej, sandomierskiej, łęczyckiej, kujawskiej i sieradzkiej). Stopniowe zanikanie określenia „księstwo” i coraz częstsze pojawianie się terminu „ziemia” wskazują na coraz większą integrację państwa, które dawne udzielne księstwa zaczęło traktować jako części składowe swego terytorium. W XIV w. dawne księstwa dzielnicowe, nad którymi w imieniu króla władał wojewoda, nazwano województwami, natomiast mniejsze nazywano w dalszym ciągu ziemiami, np. dotyczyło to ziemi wieluńskiej, która ok. 1420 r. weszła w zależność od wojewody sieradzkiego.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości ziemie te znalazły się na obszarze województwa łódzkiego i kieleckiego. 1 września 1939 roku, kiedy to rozpoczął się atak na Polskę przez III Rzesze, został zbombardowany nieodległy Wieluń oraz zajęty obszar pomiędzy granicą niemiecką a rzeką Wartą. Ostatecznie ziemie te znalazły się częściowo w Generalnym Gubernatorstwie, a częściowo w zasięgu administracji III Rzeszy Niemieckiej.
Obecnie większość historycznej Ziemi Sieradzkiej wchodzi w skład województwa łódzkiego, a niewielka jej część do województwa wielkopolskiego i śląskiego.
Miasta i powiaty ziemi sieradzkiej W ziemi sieradzkiej leżą następujące miasta: Lp. Miasto Liczba mieszkańców Dawny powiat Obecne województwo 1. 20px Łódź 658 444 szadkowski 20px łódzkie 2. 20px Piotrków Trybunalski 67 264 piotrkowski 20px łódzkie 3. 20px Pabianice 61 353 szadkowski 20px łódzkie 4. 20px Tomaszów Mazowiecki 58 089 piotrkowski 20px łódzkie 5. 20px Bełchatów 52 851 piotrkowski 20px łódzkie 6. 20px Radomsko 43 417 radomszczański 20px łódzkie 7. 20px Sieradz 39 158 sieradzki 20px łódzkie 8. 20px Zduńska Wola 38 848 szadkowski 20px łódzkie 9. 20px Turek 24 788 sieradzki 20px wielkopolskie10. 25x25px Konstantynów Łódzki 19 161 szadkowski20x20px łódzkie 11. 20px Łask 16 191 szadkowski 20px łódzkie 12. 20px Tuszyn 7173 piotrkowski 20px łódzkie 13. 20px Zelów 7152 szadkowski 20px łódzkie 14. 20px Pajęczno 6410 radomszczański 20px łódzkie 15. 20px Sulejów 5985 piotrkowski 20px łódzkie 16. 20px Koniecpol 5449 radomszczański 20px śląskie 17. 20px Rzgów 3442 piotrkowski 20px łódzkie 18. 20px Złoczew 3417 sieradzki 20px łódzkie 19. 20px Przedbórz 3226 radomszczański 20px łódzkie 20. 20px Warta 2969 sieradzki 20px łódzkie 21. 20px Uniejów 2950 szadkowski 20px łódzkie 22. 20px Kamieńsk 2608 radomszczański 20px łódzkie 23. 20px Wolbórz 2275 piotrkowski 20px łódzkie 24.25x25px Lututów 2218 sieradzki20x20px łódzkie 25. 20px Błaszki 2022 sieradzki 20px łódzkie 26. 20px Szadek 1768 szadkowski 20px łódzkie 27. 20px Rozprza 1614 piotrkowski 20px łódzkie 28. 20px Lutomiersk 1581 szadkowski 20px łódzkie 29. 20px Dobra 1341 sieradzki 20px wielkopolskie W ziemi sieradzkiej leżą obecnie następujące powiaty i miasta na prawach powiatu: powiat sieradzki, powiat zduńskowolski, powiat łaski, powiat bełchatowski, powiat poddębicki, powiat pabianicki, Piotrków Trybunalski i powiat piotrkowski, powiat radomszczański, powiat pajęczański, Łódź, powiat łódzki wschodni, powiat tomaszowski, powiat wieluński, powiat wieruszowski, powiat częstochowski, powiat turecki, powiat kolski, powiat kaliski. W przypisach przy każdym powiecie podane jest, która część danego powiatu leży w ziemi sieradzkiej.
Galeria
Zobacz też krainy historyczne w Polsce ziemia łęczycko-sieradzka kasztelania sieradzka prowincja i księstwo łęczyckie księstwo sieradzkie województwo sieradzkie (I Rzeczypospolita) województwo sieradzkie (1975-1998) województwo piotrkowskie (1975-1998) województwo łódzkie w różnych okresach historycznych województwo łódzkie
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Ziemia łęczycko-sieradzka Kategoria:Regiony historyczne Polski Kategoria:Historia Sieradza