Józef Prądzyński herbu Grzymała (ur. 2 marca 1877 w Żołędowie, zm. 27 czerwca 1942 w obozie koncentracyjnym w Dachau) – ksiądz prałat, senator RP, organizator życia społeczno-gospodarczego i katolickiego w Wielkopolsce, współzałożyciel w 1939 konspiracyjnej organizacji „Ojczyzna”. Filister hc i duszpasterz Korporacji Studentów Uniwersytetu Poznańskiego Baltia, senator I kadencji w II RP, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Urodził się jako syn Maksymiliana Prądzyńskiego h. Grzymała i Władysławy z Beneszkiewiczów.

Ukończył gimnazjum w Chełmnie. W 1897 roku wstąpił do Seminarium Duchownego w Gnieźnie. W grudniu 1901 roku otrzymał święcenia kapłańskie. W 1902 roku sprawował posługę duszpasterską, jako kapelan w Potulicach, a następnie do 1912 roku był wikariuszem w Strzelnie. Jednocześnie prowadził intensywną działalność polityczną i społeczną, należał między innymi do Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Męskiej oraz Towarzystwa Przemysłowców. Był członkiem Ligi Narodowej przed 1914 rokiemStanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej (okres 1887–1907), Londyn 1964, s. 581.. Przez pewien czas kierował poznańską Księgarnią św. Wojciecha. W latach 1912–1917 sprawował posługę duszpasterską w Gnieźnie. Zasiadał wówczas w kierownictwie dziennika „Lech” i był współredaktorem tygodnika „Wiadomości Parafialne”. Od 1917 roku pełnił funkcję prałata poznańskiej Kolegiaty pw. św. Marii Magdaleny.

Podejmował działania na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości, które kontynuował w czasie powstania wielkopolskiego. W latach 1918–1919 należał do Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu, w której odpowiadał za Wydział Prasy i Propagandy.

25 czerwca 1919 roku, za zgodą arcybiskupa gnieźnieńsko-poznańskiego księdza Edmunda Dalbora i biskupa polowego Wojska Polskiego Stanisława Galla, został mianowany przez Naczelną Radę Ludową dziekanem generalnym Wojsk Polskich w byłym zaborze pruskimRozkaz Dowództwa Głównego Wojsk Polskich w b. zaborze pruskim Nr 181 z dnia 4 lipca 1919 roku.. Z funkcji tej został zwolniony na własną prośbę z dniem 1 stycznia 1920 rokuRozkaz Dowództwa Frontu Wielkopolskiego Nr 4 z dnia 8 stycznia 1920 roku.. Za organizację duszpasterstwa wojskowego uzyskał pochwałę dowódcy Frontu Wielkopolskiego, gen. broni Józefa Dowbor-Muśnickiego i biskupa Wojska Polskiego, Stanisława GallaRozkaz Dowództwa Frontu Wielkopolskiego Nr 6 z dnia 18 stycznia 1920 roku..

W 1921 roku na łamach „Wiadomości dla duchowieństwa” twierdził, że w Polsce planowany jest przewrót polityczny i religijny którego dokonać mieli Żydzi i masoni.

W II RP działał w Obozie Wielkiej Polski i Stronnictwie Narodowym (SN), z jego ramienia zasiadał w parlamencie jako senator I kadencji (w latach 1926–1927). W latach 1917–1925 był sekretarzem generalnym Związku Kapłanów „Unitas”, a od 1925 roku jego prezesem. Był redaktorem organu prasowego Związku pod tytułem „Wiadomości dla Duchowieństwa”. Opracował statut dla Ligi Katolickiej, powstałej na zjeździe episkopatu w dniach 26–30 sierpnia 1919 roku w Gnieźnie, a od 1922 roku był jej sekretarzem generalnym. Od 1925 roku sprawował funkcję duszpasterza akademickiego Uniwersytetu Poznańskiego.

W październiku 1935 ogłosił na łamach endeckiego miesięcznika „Wielka Polska” artykuł, w którym uznał ustawy norymberskie za wzór do naśladowania dla Polski na etapie przygotowawczym do wysiedlenia Żydów i podkreślił ich zgodność „z konstytucjami apostolskimi oraz orędziem biskupów i postanowieniami synodów”, a także z prawem miłości bliźniego podlegającym „według nauki moralności stopniowaniu”. Wyraził przekonanie, że „marne wysiłki masońskie” nie pokrzyżują współpracy ruchu katolickiego z obozem rządowym. Jego stanowisko spotkało się z krytyką w prasie, także katolickiej. W tym czasie był ponadto znany z publicznego odmawiania „modlitwy o Wielką Polskę”, kończonej słowami: „O błogosławieństwo dla Romana Dmowskiego i jego współpracowników błagamy Cię, Panie”. Był związany z przywiązaną do demokracji grupą „starych” i środowiskiem Mariana Seydy w SN. Po przejęciu władzy w partii przez „młodych” w 1935 należał jeszcze w 1936 do Komitetu Głównego SN i władz okręgowych stronnictwa w Poznaniu, ale opuścił je przed 1938.

Po klęsce wrześniowej w październiku 1939 założył w Poznaniu wraz z Kiryłem Sosnowskim i hrabią Adolfem Bnińskim konspiracyjną organizację o charakterze konserwatywno-prawicowym „Ojczyzna”, która wykraczała politycznie poza środowisko SN i działała przede wszystkim na terenie Wielkopolski, później także sięgając wpływami na Śląsk, Pomorze i do Generalnej Guberni. Był jej ideologiem i faktycznym przywódcą. W spotkaniu na Ostrowie Tumskim, którego był gospodarzem, przekonał reprezentującego konspiracyjny Zarząd Okręgowy SN w Poznaniu Stefana Piotrowskiego do wysuniętej przez „Ojczyznę” kandydatury Adolfa Bnińskiego na stanowisko Delegata Rządu na obszar ziem wcielonych do Niemiec. Aresztowany 3 maja 1941 roku przez gestapo, został osadzony w Forcie VII w Poznaniu, a następnie w obozie koncentracyjnym w Dachau, gdzie został stracony 27 czerwca 1942 roku. Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci gimnazjum w Chełmnie Kategoria:Absolwenci Prymasowskiego Wyższego Seminarium Duchownego w Gnieźnie Kategoria:Członkowie Ligi Narodowej Kategoria:Członkowie Naczelnej Rady Ludowej Kategoria:Członkowie Obozu Wielkiej Polski Kategoria:Duchowieństwo wojskowe wyznania katolickiego II Rzeczypospolitej Kategoria:Duchowni katoliccy – członkowie partii i ugrupowań w II Rzeczypospolitej Kategoria:Działacze polskiego podziemia 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Ofiary KL Dachau Kategoria:Polacy związani z działalnością antysemicką (II RP i II wojna światowa) Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowego Kategoria:Politycy związani z Poznaniem Kategoria:Polscy duchowni katoliccy – działacze niepodległościowi Kategoria:Polscy duchowni katoliccy – ofiary represji Niemiec nazistowskich w Polsce 1939–1945 Kategoria:Polskie ofiary niemieckich obozów koncentracyjnych Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Józef Kategoria:Prezbiterzy archidiecezji gnieźnieńskiej Kategoria:Senatorowie I kadencji (1922–1927) Kategoria:Więźniowie KL Posen Kategoria:Urodzeni w 1877 Kategoria:Zmarli w 1942