Andrzej Zebrzydowski herbu Radwan (ur. 1496 w Więcborku, zm. 23 maja 1560 we Wrześni) – polski duchowny katolicki, biskup krakowski w latach 1551–1560, kujawski w latach 1546–1551, chełmski od 8 czerwca 1545 do 19 marca 1546, kamieniecki od 1543, sekretarz Zygmunta I Starego, kanonik kapituły katedralnej poznańskiej instalowany w 1525 rokuKazimierz Miaskowski. Kanonicy katedralni poznańscy instalowani w latach 1524–1532, w: Przegląd Kościelny, T. 6, 1904, s. 277..
Życiorys W 1518 rozpoczął studia w Akademii Krakowskiej skąd przeniósł się do Bazylei, gdzie był uczniem Erazma z Rotterdamu, a następnie w 1529 do Paryża, gdzie studiował prawo i teologię. Ostatecznie studia zakończył w 1530 w Padwie. Koszty jego kształcenia pokryli: biskup krakowski Piotr Tomicki oraz prymas Andrzej Krzycki, który był jego wujem.
W 1530 został kanonikiem krakowskim, a rok później płockim. Pełnił także funkcje kapelana królowej Bony. W 1555 już jako biskup krakowski próbował zatrzymać ją w Polsce prosząc by nie wyjeżdżała do Bari.
Był posłem Zygmunta I Starego na sejmik województwa poznańskiego i kaliskiego w Środzie w 1542 i 1543 rokuAndrzej Wyczański, Posłowie Zygmunta I na sejmiki, w: Władza i społeczeństwo XVI i XVII w., Warszawa 1989, s. 196..
Sprawowanie przez niego biskupstwa nastąpiło w okresie masowego przechodzenia szlachty na kalwinizm a mieszczaństwa na luteranizm. Oburzony na króla Zygmunta II Augusta, iż ten nie próbuje temu zapobiegać w 1558 opuścił Kraków i przeniósł się do rodzinnego Więcborka. Jednak on sam wyznawał zasadę, cyt. A wierz sobie i w kozła, bylebyś dziesięcinę płaciłPaweł Jasienica, Polska Jagiellonów, Warszawa 1983, s. 391.. Zmuszony do powrotu przez kapitułę krakowską zmarł w trakcie podróży. Został pochowany w katedrze wawelskiej w kaplicy obok zakrystii.
W Krakowie jako kanonik, a później jako biskup, mieszkał przy ulicy Kanoniczej 12.
W krużgankach klasztoru OO Franciszkanów zachował się jego portret, a w katedrze pomnik nagrobny autorstwa Jana Michałowicza z Urzędowa.
Przypisy
Bibliografia Ks. Bolesław Przybyszewski, Krótki zarys dziejów diecezji krakowskiej, t. II, Kraków 1993.
Linki zewnętrzne Andrzeja na Więcborku Zebrzydowskiego, biskupa włocławskiego i krakowskiego korespondencyja z lat 1546–1553 : z przydaniem Synodów z r. 1547 i 1557, jako téż innych dokumentów współczesnych. seria Acta Historica res gestas Poloniae illustrantia ab anno 1507 ad annum 1795 t. 1, wyd. Władysław Ignacy Wisłocki, Kraków 1878 Warszawa 2012
Andrzej Zebrzydowski – dzieła w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii Krakowskiej Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Bazylei Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Padwie Kategoria:Biskupi chełmscy (Kościół rzymskokatolicki) Kategoria:Biskupi włocławscy Kategoria:Biskupi krakowscy Kategoria:Biskupi kamienieccy Kategoria:Duchowni katoliccy – szlachta I Rzeczypospolitej Kategoria:Kanonicy krakowscy Kategoria:Kanonicy płoccy Kategoria:Kanonicy poznańskiej kapituły katedralnej Kategoria:Ludzie związani z Wrześnią (I Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani w bazylice archikatedralnej św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie Kategoria:Posłowie królewscy na sejmiki (duchowni) Kategoria:Posłowie królewscy na sejmiki (Zygmunt I Stary) Kategoria:Sekretarze Zygmunta I Starego Kategoria:Senatorowie duchowni I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta I Starego Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta II Augusta Kategoria:Szlachta Korony Królestwa Polskiego Andrzej Zebrzydowski Kategoria:Urodzeni w 1496 Kategoria:Zmarli w 1560 Kategoria:Ludzie urodzeni w Więcborku