mały|Jaspis - Kotlina Kłodzka. Polska. Jaspis – kamień ozdobny, osadowa, mikrokrystaliczna skała krzemionkowa złożona głównie z chalcedonu, kwarcu i związków żelaza.
Właściwości Jaspisy są nieprzezroczyste z uwagi na obecność inkluzji innych minerałów – pozwala je to odróżnić od chalcedonu, który jest przeświecający. Substancje obce mogą stanowić nawet 20% masy jaspisu, co powoduje duże wahania właściwości fizycznych, które często bardzo różnią się od siebie i zależą od konkretnego okazu. Bardzo rzadkie są jednobarwne jaspisy, zwykle są one pasiaste lub wzorzyste. Mogą przyjmować różne kolory, jednak w węższym znaczeniu pojęcie „jaspis” obejmuje tylko kamienie o zabarwieniu brunatnym, różowym lub żółtym. Kolor skałom mogą nadawać tlenki żelaza lub manganu, a także inne nieorganiczne lub organiczne substancje.
Występowanie Jaspisy wykształcają się jako wypełnienie szczelin w skałach osadowych. Ważne złoża znajdują się w Australii, Brazylii, Egipcie, Indiach, Kanadzie, Kazachstanie, na Madagaskarze, w Rosji, Stanach Zjednoczonych i Urugwaju.
Odmiany Wyróżnia się wiele odmian jaspisów, m.in: basanit – czarny, drobnoziarnisty, jaspis agatowy – zrośnięty z agatem, jaspis biały – biała odmiana jaspisu, wydobywana głównie z Stanach Zjednoczonych (Kansas) oraz w Południowej Afryce (Transvaal), jaspis czarny – czarna odmiana jaspisu, wyróżniająca się aksamitnym połyskiem i rysunkiem, przypominającym słoje drewna. Wydobywany głównie z Karoliny Północnej w Stanach Zjednoczonych, jaspis egipski – żółty lub czerwony, jaspis pasiasty – o warstwowej strukturze, jaspis pejzażowy – brązowy, o charakterystycznych wzorach, które powstały w wyniku domieszek tlenku żelaza, mookait – z różowymi lub jasnoczerwonymi plamami, plazma – zielony, drobnoziarnisty, prazem – zielony, kolor wywołują wrostki antynolitu; bywa mylony ze skupieniem kwarcu o tej samej nazwie, silex – o żółtych i brązowoczerwonych plamach lub paskach.
Zastosowanie Jaspisy mogą służyć jako kamienie do pierścionków, broszek i wisiorków – najczęściej stosuje się wobec nich szlif kaboszonowy. Z jaspisu wyrabia się także rękodzieła.
Przypisy
Kategoria:Skały osadowe Kategoria:Jubilerstwo