thumb|200px|Junosza - herb Kołów Kołowie, Koła herbu Junosza – wygasły na przełomie XVI i XVII w. ród magnacki Rzeczypospospolitejpochodzący z Kujaw → zob. Aleksander Jabłonowski. Ziemie ruskie. Ruś Czerwona. W: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. VII. Cz. II-a. Warszawa: drukarnia Piotra Laskanera i S-ki, 1903, s. 300..
Jego przedstawiciele piastowali najważniejsze funkcje urzędnicze na Rusi Halickiej i Podolu w okresie panowania dynastii Jagiellonów.
Linia Kołów z Dalejowa Do linii Kołów z Dalejowa (obecnie Delejów) należeli m.in.: Mikołaj Koła z Sopowa i Dalejowa (~1364?), protoplasty Kolów Dalejowskich Jan Koła (zm. 1438) – stolnik królowej Zofii Holszańskiej, kasztelan halicki Paweł Koła z Dalejowa (zm. 1509) – kasztelan halicki, wojewoda podolski, Jan Koła z Dalejowa (zm. 1543) – kasztelan halicki, hetman polny w 1529.
Linia Kołów Saporowskich Do linii Kołów Saporowskich należał: Adam Koła Saporowski (zm. 1599) – fundator klasztoru Benedyktynek we Lwowie.
Majętność domu Kołów przeszła poprzez małżeństwa jego przedstawicielek na inne rody magnackie ówczesnej Rzeczypospolitej: Mieleckich, Sieniawskich, Kmitów, Odrowążów.
Przedstawicielki rodu Koła Do najbardziej znanych przedstawicielek rodu Kołów należą: Barbara Kolanka Radziwiłłowa – żona Jerzego Radziwiłła, matka Barbary Radziwiłłówny, teściowa Zygmunta Augusta, słynne z urody kobiety Renesansu, Katarzyna Koła Sieniawska - żona hetmana wielkiego koronnego Mikołaja Sieniawskiego. Matka Anny i teściowa kasztelana krakowskiego Spytka Wawrzyńca Jordana, Katarzyna Koła Odrowążowa - żona Dobiesława Odrowąża, Katarzyna Koła Saporowska - założycielka w 1595 klasztoru Benedyktynek we Lwowie, ~1394 Małgorzatą z Kołów herbu Junosza, a więc zapewne córka Mikołaja z Sopowa i Dalejowa, protoplasty Kolów DalejowskichJerzy Sperka. Michał Awdaniec a początki kościoła parafialnego w Buczaczu, s. 82., żona Michała Awdaniec z Buczacza.
Przypisy
Bibliografia Adam Boniecki: Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1. T. 10. Warszawa : Warszawskie Towarzystwo Akcyjne S. Orgelbranda S[yn]ów), 1907, s. 344–347. Kasper Niesiecki: Korona polska przy złotej wolności Starożytnemi Wszystkich Kathedr, Prowincyi y Rycerstwa Kleynotami Heroicznym Męstwem y odwagą, Naywyższemi Honorami a naypierwey Cnotą, Pobożnością y Swiątobliwością Ozdobiona… T. 2. Lwów: w drukarni Collegium Lwowskiego Societatis Jesu, 1738, 761 s., s. 559.
*