Teodor Mańczyk ps. „Maiwald” (ur. 9 listopada 1894 w Chropaczowieod 1951 dzielnica ŚwiętochłowicWedług Encyklopedii powstań śląskich urodził się w miejscowości Pawłów (pow. raciborski) w rodzinie chłopskiej., zm. 8 stycznia 1969 w Świętochłowicach) – polski żołnierz, podporucznik, przywódca powstańczy, działacz społeczny.
Życiorys W latach 1912–1914 pracował jako górnik w kopalniach w Rybniku.
W 1914 został powołany do armii niemieckiej i brał udział w bitwie pod Arras. W 1915 roku dostał się do niewoli francuskiej i wstąpił na ochotnika do armii francuskiej. Za waleczność został odznaczony Krzyżem Wojennym „Croix de guerre”.
W 27 maja 1918 wstąpił do Armii Polskiej we Francji, gdzie ukończył szkołę podchorążych i jako ppor. pełnił funkcję instruktora w obozach wojskowych. Przydzielony do Polskiej Misji Wojskowej w Paryżu w 1920 roku konwojował transporty materiałów wojennych do Polski.
W listopadzie 1920 roku został urlopowany z wojska i skierowany do akcji plebiscytowej na Górnym Śląsku. Początkowo obwodowy w POW Górnego Śląska w powiecie raciborskim, a od stycznia 1921 roku komendant powiatowy POW Górnego Śląska w Opolu. W chwili wybuchu III powstania śląskiego organizator i dowódca Opolskiego Pułku Powstańczego, a po jego rozwiązaniu dowódca 1 batalionu Podgrupy „Linke”. Dowodził walkami powstańczymi w rejonie Ozimka (3 maja), Dobrodzienia (6 maja), a od połowy maja do końca czerwca na odcinku Myślina – Staniszcze Wielkie.
Po zakończeniu powstania zdemobilizowany. W latach 1922–1937 pracował w polskiej służbie celnej oraz jako podkomisarz Straży Granicznej. W 1937 roku wrócił na Śląsk, gdzie działał w organizacjach kombatanckich i patriotycznych: Związku Powstańców Śląskich, Polskim Związku Zachodnim i Związku Hallerczyków. W 1939 roku był jednym z organizatorów obrony zakładów przemysłowych na Górnym Śląsku.
W 1939 został aresztowany przez gestapo i osadzony w obozie koncentracyjnym w Dachau, a następnie Mauthausen-Gusen.
W 1945 roku wrócił do Polski i był aktywnym działaczem społecznym m.in. przez 8 lat radnym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach. W 1968 został uhonorowany Śląską Nagrodą im. Juliusza Ligonia.
Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych Srebrny Krzyż Zasługi (9 listopada 1932) „za zasługi na polu zwalczania przemytnictwa”. Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Krzyż Wojenny „Croix de guerre” (Francja)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Polskiego Związku Zachodniego Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska Kategoria:Członkowie Związku Hallerczyków Kategoria:Laureaci Śląskiej Nagrody im. Juliusza Ligonia Kategoria:Ludzie urodzeni w Chropaczowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Polacy – żołnierze armii francuskiej w I wojnie światowej Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Powstańcy śląscy Kategoria:Radni Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Więźniowie KL Dachau Kategoria:Więźniowie KL Mauthausen-Gusen Kategoria:Zmarli w 1969 Kategoria:Żołnierze Armii Polskiej we Francji 1917–1919